7th Pay, Kan phu lo!

Hmanni deuh khan Vanglaini Article huangah hian mi pakhatin 7th pay chungchanga miretheite tawrhna tur dik takin a rawn ziak a, hman ata tawh kan lo vei ve a nih avangin leh kan hmabak hi thim hlea kan hriat avangin kan tuihnih ve e.

Keini mi thil hre thui lo deuh ina leikapuia kan lo titipui ve dan leh kan mithiamte hmuh dan chu a inang hauh lo maithei. Mahse mahni phak tawk ṭheuhah ram kan vei ve hi a ngai sia, kan phak tawk hniam hle mah se kan mithiamte hlawhsan ngena an nawrh huaibak tak fo siah chuan keini thingtlangmiten kan vei phak ang tawk, keini min nghawng ve dan tur kan lo hmuh lawk ve phak, suangtuahna mitthlaa lo lang leh khawchhak lunglum tur ai maha kan lo huphurh thil hian kan rilru a tichiai ve a, chuvangin ka tarchhuak lo thei lo a ni.

Mizote pawh ziak leh chhiar kan thiam a kan fing ve tawh e, tiin kan hmai a lo uang ve tawh deuh a ni maithei. Mahse he ti zawng hian i han thlir teh ang u. Lehkha kan thiam hma, kan pi leh pute khan an mamawh ei leh bar leh silhfen kha an intodelh vek ti ila kan sawi sual tam lo ang. Harsatna vanga thenawm te puih ngai chu an awm ve teh meuh mai, chu tah chuan hmangaih takin an inpuitawn a, lal fing deuh phei chuan mirethei te thlavang an hauh tlat ṭhin. Ṭam leh hrileng avanga khaw danga pur chawk an ngaih chang te chu a lo awm ve tho a, hnam dang chu sawi loh mahni khaw ṭhenawm han pur pawh thih hreh takin an hreh a, an theihtawpa thawkin intodelh an tum tlat ṭhin. Keini changkang inti, ṭhangthar lehkhathiam zawkte hun nen hi chuan a va inpersan tawh tehlul em.

Zirna lamah hma kan sawn a, mithiam pui pui an lo chhuak a, India ram pawn thleng thlengin kan inzarpharh a, mahse kan inpui ber Zoram chu hnamdang puihna tel lo chuan a tam a nih tak si hi. Chawmhlawm tih tawngkam hi chu fiamthuah kan hmang a, zak map lovin khawlaiah kan nuihpui thei zu nia! Zah ahnekin kan ram hruaitute pawhin an sawi fo a, intodelh tuma sawrkar hmalakna lah mipui thatchhiat vang nge sawrkarin a ngaihthah lutuk vang zawk ni a, a ṭhuanawp zel chu a ni ber e. Kut hnathawh kan zahpui a, sawrkar hna kan inngaihsan siak a, nu leh paten fate bulah “Lehkha i zir ṭhat duh loh chuan kut hnathawkah i chhuak ang” tia kan infuihna hian thatchhiatna kawng min sialsak a ni mai lo maw?

Tlem lai deuh aṭang khan sawrkar hnathawk, ram nu leh pa ang hiala kan ngaihte chuan hlawhsan phutin lungawi lohna an lantir a, tunah an beisei chu kan ram hruaitu, kan pachhiatzia a chhungrila hmua hre ber tura ngaihte chuan an han pawm ta rup mai a! A ni khawp mai, hlawh san hi chu a tua pawh hian kan duh, keini rawra pu aṭanga kan CM-te thleng hian pawisa chu kan mamawh/ phu tawk aia tam hret kan duh vek. Tunge hlawh tam duh lo tehlul ang ni? Amarawhchu, kan ram dinhmun leh kan khawsak hian a phu reng em tih hi ngaihtuah chian a ngai takzet a ni. Mihausa leh sawrkar zem zente chauh hi a nghawng tur a ni lova, Zoram kil tawpa pitar ni lum ai pawh a nghawng dawn tih kan hriat a ngai. Kan hnathawh leh kan hlawh hi a inphu reng em tih te, kan ram dinhmunin a pha em tih te hi ngaihtuah tham tak meuh a ni. Ram hmangaih vanga sawrkar hnathawk kan awm lo a nih pawhin, hlawh min pek avang tal hian ram hi i hmangaih ang u. Chu ta ṭang tal chuan kan ram dinhmun kan hmuthiam ve mahna.

7th pay kan hman tak tak hun hi chuan kan rin phak bak hian kan zoram hi a danglam dawrh ang. Sawrkar hnathawk ten neisa chungin sum tam tak an lalut leh ang a, sumdawng ten an thilzawrh man an tisang ve leh bawk ang a (hman tum thu sawi rik a ni dek dek a, vawksa man pawh a sang nghal, lu meh man pawh). A tuartu tur chu miretheite bawk kan ni. Mirethei leh hausa kar tizautu, ṭhenawm khawveng tidarhtu mai a nih a va hlauhawm em!

Thingtlang miten sum lakluhna mumal innghahna tlak an nei lova, chutih rualin khawsak mamawh an lo nei ve lo thei si lova, fate sikul kaitir thei lote an pung zel ang a, mi ṭhenkhat hausak duh vangin miretheite beiseina mei eng hi a mit mai ang a, ziak leh chhiar thiam kan tlem leh tial tial mai ang tih a va hlauhawm teh lul em. Chuti a nih vaih chuan Zo Nunmawi hi a râm riai riai dawn. Ruk ruk a hluar ang a, sualna a pung ngei bawk ang. Rilṭam tawp hian hlauh an nei ngai lo. Chuvangin, kan ram dinhmun hian a pha rih mawlh lo a ni.

Chuti a ni tih hriaa theih tawpa beitute chu sela ṭawng­kam tuitang lo tak taka social media kaltlanga beih a ni tih kan lo hriat hian mak kan van ti em. Politician eiru leh dik loa kan ngaih kan sel vak vak a, ram hmangaih loah kan chhuah a, keini hi eng nge kan nih bik le? Ramin tuar dawn mahse kan chhungkuaina kan hlawkpui dawn tho chuan keini mipui te pawh hian tih hreh kan lo nei hauh lo tih a lang reng mai.

Kan sel politician te leh sawrkar hna thawk lian eiru kan tihte nen ram tana kan rilru put hmang a inang reng; an dinhmunah han ding ve ila, anni aiin kan ram hi kan rawk nasa viau zawkin a rinawm. Mi dik hi a thuin kan ngaisang a, a takah kan thurualpui duh si lo, dikna kan duh a, mi dik kan ngai thei bawk si lo. Mizo te hian eng nge maw kan beisei ni ang le?

- Lalramhmuaka Fanai