Written by
RsZuala Renthlei
Leng khua

7th Pay hmang thei dinhmunah kan ding meuh em?

Hmanni lawka ka thuziah, ka vei em em mai tuihnihtu ka hmu a, ka lawm hle mai. Han sawi nikhua leh ti tihonaah reng reng, sawi chhuak leh ziak chhuak thiam si lo, vei tak tak kan lo tamzia a lang a, thil lawmawm tak chu a ni phawt mai. Kan ram nu leh pa, kan tun dinhmuna min dinpuituten hmasawnna khingbai ata a zual zawpui vailenhloa min hnuhluh leh tak siah chuan; sai pui kal lai hi keini ui tang te hian au ding zo dawn lo mah ila, engmah tih loh ai chuan kan au tih tal te hi hre ve se. Kan hun tawp ni ṭheuh kan thlen niah chuan, retheihna nen thlan khur kan liam tih tal min rawn hre ve mahna!

A hmasain mipuite hian kan ram dinhmun chung changah hian engtiang chiahin nge ngaihtuahna kan sen ang le? Kan Assembly session meuh pawh inhnial luih luih an awm loh chuan han khelzui peih leh en tak tak peih pawh kan awm ta bar lo. Kan ram dinhmun tur ro an rel a, chumiah chuan nang leh kei hi kan tel chiang a ni. Chu chu kan hre nawn leh tur a ni. Mahni bialtu MLA in kan bial tan emaw, kan ram tan emaw vawi khat tal din a tum ve em tih te hi kan hre ve tur a ni dawn lo em ni? Hei hi mipuiten kan mawhphurhna a ni.

7th pay chungchang leh kan ram dinhmunin a phak lohzia hre tak tak hi keini a ziaktu aia hmu leh hre chiang hi an tam lutuk. Mahse tinge kan ngawih duk? A ngawi tluan chu hlawkpuitu zingah an tel tihna a nimai! A na mah mah maithei, mahse sum hi chu a mak em a, phu chiah loa kan inhriat pawh kan kuta lut tur a nih miau chuan, tuman ka phu lo e tiin kan hnar phal lo! Mahse tuna kan khel ber 7th Pay hi chu keimahni mimal hlawkna chauh ni lo, sawrkar hna thawk zawng zawng te hlawkna tur, mirethei tahna tur, kan budget tam tak suhektu tur, kan ram dinhmun tak tak hriltu a nih avang hian ngawih liampui mai chi a ni mawlh lo.

Company tlachhia anga sawrkar hi a tlachhe ta thut te a nih em loh chuan, kum a pung zel ang hian hmasawnna em em leh thar chhuah kan ram hian neih belh lem lo mah se, budget tlem a zawnga an pun bek bek hi chu khel loa thleng tur a ni. Mihring kan pung a, mamawh a pung a, a tur a ni. Chutiang zawng zawng te nena ngaihtuah chuan, nakum kan budget hi hlawh an pun chuan a punna hi tam hle tura beisei tur a ni ang! A chhan chu thawh chhuah kan neih belh chuang si lo a, sum hi van aṭangin min rawn pe thut thut bik si lo a, kan lalbera te hian nakkum budget tam zawk beiseiin leh, inthlan leh huna sawrkar hnathawk tam em em mai, hlawh an punsaka te vote leh an ṭhenawmpa inhlawhna an siamsak ṭhin vote an duh vang ni ang? Zel din thu a ni, a dik thei, a dik lo thei bawk!

7th pay hmangtu state chu kan induh ngam ve tur a ni dawn lo em ni? Kan lal thu em em rual te hian, kan state chhunga eng scheme emaw hmanga building sak leh step siam te nen lam an hawng cham chi a, kan mamawh tak Central lama zu ngaihvena zu zin ta sawi tur kan khat pharh thung si. Central programme siam hnuaiah kan kun kum tina, a sak that chu thuhran ni se, a hawn kawngah chuan kan ṭha thlawt, eng state mah hian thil hawn taimakah hi chuan min pha bik kher lo ang! Kan mamawh tak tak sawi chhuah leh hmalak kawngah chuan kan pachhe hle si.

Hlawh an punsak sorkar department hrang hrang te hi mipui hian “Hlawh tam hi an va phu tak em!” tiin kan thlawp tak tak em? 7th pay bill an pharh dawn khan mipui hi min rawn em? An rorelna hnuaia kun mah ni ila, nasa taka min nghawng tur vek kan nih avang hian issue lian takah ngaiin tlem tal chuan min ngaih pawimawhna an tilang tur a ni dawn lo em ni? An budget hi a hlawkpui tur hlirin an thlirin an ngaihtuahho a, passed loh chi ni nghal lo chuan.

Hlawh an punsak sorkar hnathawk te hi, an awmna veng te, khua te, ram te hian kan chhuangin an hnathawh hi ṭha kan tiin dawr leh mamawhna thlen tlak tak takah kan ngai hlawm em? Kan state tana an chan department hrang hranga an thawh hlawkna hi kan hmu pha meuh em? Sorkar sikul nge kan duh an thla khat hlawha zirtirtu panga vel chawm thei sikul? An department concern ngei thila office pakhat dawra kan mamawh min pe nghal vek thei hi an awm em? Min tir kual zet zel ti raw? Hneh takin enkawlin a hmun ngeiah min tehsak zel ni se Mizoram hi Asia khawmualpui aia lian LSC nei ramah kan chhuah lo ang ti raw? A… sawi tur a va tam teh lul em? Mahse tunah chuan phu an ti a ni ang, hlawh an pun!

7th pay meuh hmang ta chu ei leh in kan ram chungah kan intodelh a, ram danga mi kan chawk luh rul chiah tal hian kan thawnchhuah ringin an nung ve tho tur a ni. Electric Power kan indaih kan nei a, phang loin kan awm tawh tur a ni a, kan nei daih ta chiah lo a nih pawhin kan thil thawnchhuah hmangin kan inrul tawk tawh tur a ni. Kan kawngpui pawh a ṭha tur a ni a, kan metal road-ah hnim a ṭoin thingtlang khaw kawngah tui kan hleuh fo tur a ni lo bawk. Kan chak lakna kawngpui min dansak chuan, an state a kan thil thawn luh tih tawpah kan vau ve ngam tur a ni a, min vuakin kan vaw let ve ngam tur a ni.

Tunah chuan kan state chhungah chiah kan thinrim ngam a, kan invau ngam a, kan nuar ngam a. Kan ram chhungah chiah kan pawr a, kan nalh em em a, kan hausa lang ngam em em a, vai pawh kan vel ngam. State danga Mizote kan tualthih hian kan ram chhungah lo kan vaupung hi kan tina ngam tak tak ngai em ni? Heng zawng zawng hi, 7th pay phu inti sorkar chuan hma a la ngamin a tingam tur a ni a. Kan huai ve ngam tur a ni dawn lo em ni?

Ngaihtuah chian hian rilru a na. Ba ngah ram, thawhchhuah nei si lo, lemchangtu rual, nih loh dana lan tum tlat kan insulpel nimai hian a lang hial. Thil dik leh kan phu tawk chu kan hria; mahse tumah hian keimahah hian bul tan kan tum si lo lai tak hi a hrilhhaithlak lai chu a ni. Eng ang pawhin dinhmun chhiaah ding mah ila, hriaa sawi ringawt lo hian, eng emaw tal ti lo chuan kan en liam ringawt tur hi chu a ni lo maw le...

- RsZuala Renthlei, Leng khua