Remna atana zirlai pawl ‘SJAC’ hmalakna
Remna Ni a lo thlen hi chuan remna, muanna leh zalènna neih hlutzia hi kan hre chhuak leh ṭhin.
Mizoramah remna a awm theih nana mi mal, pawl hrang hrang leh kohhrantena hma an lâkna chu mi dangte sawi atan lo dah ṭha ta ila. Awmze nei taka a huho leh pawl hminga inhlawm khawm ṭha tak leh inlungrual tak sia hmalakna nasa leh ropui ber chu Students' Joint Action Committe (SJAC) hmalakna kha a ni.
Lalrinliana Sailo, Hrangbana College-a zirlai, All Mizoram College Students' Union (AMCSU) President ni bawk chuan remna a awm theih nana hmanrua atana zirlai pawl chak tak din a nih theihna atan, khatih laia zirlai pawl awmho kha Aizawl College-ah a ko khawm a, khatah khan kan ṭhianpa Zothanmawia Ralte chu Chairman a ni. Tin, a hnuah zirlai ni chiah tawh lo mi engemaw zat, entir nan, sorkar hna meuh bansana rawn zawmtu Pu Lalsanga Sailo, f/o Michael Sailo (L) leh CS Chawngchhuma, Lunglei te bakah zirlai ni chiah tawh lo dang, a hnua SJAC Chairman ni ta Pu Lalhmingliana leh
ṭhian dang eng emaw zat, an hming kan ziah mai sen rih loh, mi ṭhahnem takin an rawn zawm thar zel bawk a ni.
Zirlai dik tak, hming hmerha hriat theih chinah Talo Rosanga 2rd yr BA, Aizawl College (a hnua MCS lo ni ta) leh Lalchhawnkima, Aizawl College/ Mission Veng te pawh he pawl dinnaah hian an tel a ni. Tichuan, kum 1985 khan remna leh muanna nawrna atan zirlai pawl lian tak leh chak tak SJAC chu a lo piang chhuak ta a ni. Mizorama zirlai pawl awm tawhah chuan chak ber leh huaisen bera sawi ngam pawh a ni ang chu. A chhan sawi mai thiam a har a, ṭhenkhat rin dan leh sawi danah chuan, ṭawngthu chhe lohvah, ramhnuai mite kha an hmachhuan vang a ni, ti ila a dikna thui tak a awm ang chu. Students' Joint Action Committe hruaitute chu hengte hi an ni:-
1. Chairman : Pu Lalhmingliana (a hnua MP lo ni ta)
2. Vice Chairmen :
(a) Pu KS Thanga (tuna Hon'ble Minister lo ni ta)
(b) Pu C Lalringliana, 2nd yr BA, PUC (tuna Venghluia cheng ta hi). Ani hi Pachhunga University College-a MZP Branch-ah pawh President a ni bawk
(c) Pu Thangchemsanga (tuna Ex-MDC, LADC lo ni ta)
3. Gen Secretary : Pu RF Muana (fam dairial min chansan ta), Tuikual.
4. Secretary, Info : Pu Lalrinliana Sailo, 3rd yr BA, Hrangbana College (a hnua Ex-Cabinet Minister lo ni ta)
5. Joint Secretary:
(a) Pu H.Lalengmawia, 3rd yr BA, Aizawl College, (P&E Secretary lo ni ta) leh.
(b) Pu J.T Vanlalngheta, 3rd yr BA, Aizawl College te an ni.
Hêng bâkah hian hruaitu fel tak tak Pu K Hrangzuala, (Chaltlanga cheng ta), Pu Zonghina (fam min chan san ta), leh Pu Lalthawmmawia, (Tuikual Venga Kohhran Upa lo ni ta), Pu Thanghleia (fam min chan san ta) leh hruaitu dang, remna a awm theih nana chaw kan ngheipui mi ṭha hnem tak an awm in awm tih kan hria a, a thui lutuk loh nan tunah kan sawi tel vek seng rih lo che u a ni.
Kan vai deuhthaw hian MZP member chu kan ni vek a. Amaherawhchu, khatihlai khan MZP chu chhan eng emaw avangin langsar taka din kha a rem loh avangin hmanraw (platforma) dang siam a ngai a ni; chuvangin, keini ṭhianzaho MZP leh heng kan ṭhiante din leh hruaitu an nihna - AMCSU (All Mizoram College Students' Union-hei hi Lalrinliana Sailo President a ni a, H.Lalengmawia General Secretary), SCAP (Students' Conference for Action Programme), etc chu SJAC-ah hian remna (peace accord) a awm theih nan kan inchhung lût ta vek a ni.
Aizawl khaw chhunga High School leh College-a zirlaite sawm chhuakin sipai làm mual leh Treasury Square-ah te zirlaite nen chuan chaw kan nghei a, keimahni tawkah chuan a hun lai khan kan bei nasa ve hle. "MNF (Pu Laldenga) leh sawrkar laipui hian remna in siam hma loh chuan zirlaiten chaw nghei hi kan tàwpsan/ bansan mai dawn lo; a ṭul chuan thih thleng pawhin chaw kan nghei dawn," tiin a khat tawkin kan thutlûkna chu sawrkar laipuiah kan thlen thla zel a. Tuna Aizawl Treasury Squire-a Assembly Annexed leh traffic point inkarah hian dawhkan kan húng tlar a, mi ṭhahnem takin zan rei tak tak thleng min rawn ṭhutpui ṭhin a. Kan thla a muang hle.
Sawi ta mai mai ila, khatih laia zirlai chawnghei min rawn kan taima deuh leh zan rei tak thlenga min rawn ṭhutpuitute kha kan la sawi thei nual a, tunah sawi hun a ni lem lo mai pawh a! Tin, chaw ngheina hmun lian ber AR Làmmual chu, chaw nghei tura lut tawhten duh hun huna an chhuahsan theih loh nan gate-ahte chuan police hovin hrui zen an lo pawt mar bawk a. Treasury-a ṭhutthleng leh dawhkan chu ṭhut chilhin, SJAC thu chhuak, sawrkar laipui hnena thawn thlak àwm chi reng rengte kha chu H.Lalengmawia leh J.T. Vanlalngheta-ten sap ṭawnga letin an thawn thla ṭhin a. Anni hian English an thiam ber e tihna ni hrapa lovin chanvo inan loh vangte pawh a ni ang, sap chanchinbu mi lo kalte kawmtu atan pawh anni pahnih hi hman an ni deuh ber.
Kum 1986 kum tir aṭang kha chuan ‘chumi thla, chu mi niah chuan bandh neih tur, chaw nghei ṭan tur,’ tihte chu kan rilrua awm ber a ni. Delhi lamah kan hotuten kawng zawhin an lo nawr ve bawk a. Kawng zawh an huaihawt avang hian alawm, kan GS RF Muana phei chu motor-in a su thlu a, thi lova ruangin chal báwk luauvin a lo haw a, a dam chhungin a chalin a bàwk phah a ni. Aizawla beih rûnpui kha Vice Chairman hova neih kha a ni a. A chang chuan khua a har lek lek ṭhin. Tin, SJAC workers leh zirlai eng emawzat chu man an niin Tuirial jail-ah an tang a; táng zat chiah hi hriat a har hle a, mi 400 aia tama sawi te pawh a ni.
Ka hriat theih chin, C Lalringliana leh Lalrinliana Sailo te zu chhuah (ti ila, an chhuah hnua an zu hruai hawn ti zawk ta ila a dik zawk ang) chu bus pahniha khat tawk zirlai 64 chiah an ni. Khatih laia jail-a tangten rawn report ve zel se a ṭha ngawt ang. Tih tur, thawh tur a tam a, khati lam ringawtah khan ngaihtuahna kan seng hman lo va, a dik tak hre tur chuan inràwn khawm ve deuh a la ngai dawn a ni. Tunlai angin information a la ṭha tawk si lo va, kan thil hriatte pawh thel màm ngai a awm maithei e, i thawh khawm zel ang u.
Veng ṭhenkhatah political party worker ṭhenkhat leh kan naute (SJAC duty) lo inti buaia lo inau el deuh te pawh hriat tur a awm ṭhin. Khangte kha a hun laiin hriat thiam loh chin neiin thin rimpui chin nei mah ila, ṭhahnem ngaih vang leh thu inhmuh loh palh vangte a lo ni a, remna leh muanna a thlen theih nana ṭhahnem ngaite kan lo ni vek, tiin tlang kàwm mai ila. Ram buai a reh nan leh remna a thlen nana SJAC hmalakna vanga jail tang te, chaw ngheinaa min ṭawiawmtu, khatih laia High School zirlai te, College zirlaite leh tuna la dam zawng zawngte chuan he thu ziaktu hnenah hian in hming leh phone number ldt min rawn hrilh ula a lawmawm ngawt ang; nangni nena ṭhahnemngai taka chaw kan nghei kha Pathianin mal a sawm a ni tih hi i hreng ang u.
Kawng lehlamah chuan SJAC kha tun thleng hian tihtawpna mumal tak kan la nei lova, a hming chuan la awm renga ngaih a ni. Zoramah remna a awm zel theih nán Pathian hnenah ṭawngṭai zel ila, remna hi tihchhiat a nih loh nan ṭhahnem ngai taka vêngin i vawng tlat ang u.
Mizoram, dam reng rawh se.
- Dr JT Vanlalngheta, LLB, PhD, DLitt.; Former Joint Secretary, Student’s Joint Action Committee
(He thuziah hi a lai thei ang ber leh dik thei ang ber tura duan a ni; hun a chêp avangin a hre àwm deuh ràwn kim erawh chu a har hle. Chuvangin, ziah dik lo palh a lo awm a nih chuan inhriatthiam ni mai teh se, a hnuah changtlung zawka ziah pawh a beisei awm e).