Written by
Rualkhuma Hmar

Kohhran mite ṭawngṭai chhanna kan kutah a awm

Mi ṭhenkhat hian Congress an corrupt, MNF an corrupt, P.C. an corrupt, Politician te hi an corrupt vek an han ti liam puat a. A nih leh Congress, MNF, P.C., ZNP etc. te hi Kohhran khawi berah emaw urhsun ang reng taka telna nei vek an ni si a, chuti a nih chuan Politician ho an corrupt kan tih hian Kohhran mi an corrupt kan tihna a kawk a ni ber lawm ni?

A hranpain Congress, MNF etc. an awm lo. Presbyterian, Baptist, UPC etc. te vek an ni. Chuvangin, kan ram politics kan siam ṭhat dawn chuan Kohhran tina dan zawh kim te hi insiam ṭha vek ila a ni mai ang chu. MLA, Minister chu an vaiin 40 chauh an ni a, mipui min enkawl hneh lo deuh lo ni ta se, amah Pu Hawla’n Pastor ho chuan ram an siam ṭha thei ang a tih kha dik deuh asin, Presbyterian-ah ngawt pawh Pastor/ Rev. 500 chuang leh Kohhran Upa 5000 chuang an awm a. Kohhran lian deuh dang Upate nen chuan 10000 chuang nemngheh kan nei tihna a ni a.

Keini Republic Veng Pastor Bial-ah ngawt pawh Upa (active) 34 kan nei a. South-I MLA Bial-ah Pastor Bial dang 3 an la awm a, South-I Bialah MLA chu pakhat chauh kan nei a; Pastor leh Upa chu 100 vel lai kan nei. MLA pakhatin min enkawl hneh lo lo ni ta se, Upa 100 tel hi chuan kan rilru leh thlarau lamah min enkawl hneh hle awm chu ava ni si ve.

Chawlhni hmasa (03.06.2018) khan Presbyterian chuan ram pumah ṭawngṭai rualna kan nei a. Thupui pakhatah chuan ‘Kan ramah zu zawrh a tawp theih nan’ tih a ni a. Pathian hnenah zu zawrh tihtawp dil chu a indirect lutuk a, zu zawrh tihtawp hi Kohhranin a duh tak tak a nih chuan zu zuar party kha vote loh thup mai tur a ni. Chumi hun ṭha chu November-ah hian kan nei dawn a, kan ṭawngṭai thupui chhanna chu kan kutah a awm a nih chu.

Tlang taka sawi chuan Congress sorkar-in March ni 15, 2015 khan zu an zuar ṭan a, chu chu ṭha lo titu Kohhran mi kan tam hle chuan vote loh tur a ni mai. MNF-in zu kan zuar lovang an ti a, ZPM-in an ti bawk a, BJP-in an ti bawk a. Zu zawrh tihtawp duha ṭawngṭaite chuan heng pawl lian 3 te hi a eng ber emaw hi vote tur tihna a ni leh mai a. Chhiarkawp har tak a ni lo. Zu zuar an tlin leh chuan a mualpho tura chu kan Kohhran mite kan ni leh mai. Kan ṭawngṭai thupuiah kan cheng lo, kan ti tak tak lo, kan nunah kan lantir chuang lo tihna emaw a ni ang a, Zoram ringtute fiahin kan awm dawn a ni. Kan ṭawngṭaina chhanna chu kan kutah a awm ta mek a nih chu.

Thufing pakhat chuan “Heaven help those who help themselves” a ti. Mahni in ṭanpui te hi van lam pawhin a ṭanpui ṭhin” tihna a ni mai a. Hemi thu lian takah pawh kan fail chuan Zoram ringtute hi kawng tam takah kan dazat ngawt ang. Pathianin zu zawrh titawp tura kan duh chuan keimahniin zu zuar vote loh hmasak phawt tur tihna a nih chu.

Chuvangin, kan ram Politics leh vantlang nun chhiatnaah hian a zavaia Politician burbun vak chu a dik ziktluak lo. Puithiam (Upa leh Pastor) sing rual te hian mawh an phur thei ve hle ang. Tin, Kohhran hian a hmanrua (forum) a ngah ber a, khaw tinah Biak In 2/3 a awm a, kar khatah vawi 7 inkhawmna infuihna, inzirtirna hun kan nei. Chuti chunga kan ram hi a chhe hle a nih chuan Kohhran te hian (Upa leh Pastor)in enfiah kan ngai nasa hle tihna a ni ang. Upa leh Pastor te khan han sawifiah teh u. Amah Revd. Chuauthuama’n Upa/ Pastor contract hna etc. dil duk duk, Dawha tak tak kan awm a tih te hi a dik em? Dawha a hmanna erawh hi chu a dik lo, an ziak sual nge Synod Bu en rawh.

Amah Pastor Chhawna ṭawngṭaiin “ Lalpa, kan inbe pawp ta sa sa, i han sawi zel teh ang aw,” a tih ang deuhvin Kohhranin VIP kan uarzia te hi inchhut ngai emaw? VIP culture tih bo tih te kan sawi fo hlawm a, Kohhrana ṭhi beh te pawh a sawitu kan ni. Kohhran zia lanna kan inkhawmpui-ah te hian Palaiin badge man tlawm, Bial puipa/ O.B. chinin badge man to, KṬP bo lo, Presbytery Synod thlengin Palai naran leh Puipa te badge chu in to hleih tak a ni.

A ṭhenin kil li nei man tlawmin, a ṭhenin a bial man to kan bel kum tin a nih hi. VIP culture (in lal hleihna) ti bo tur chuan a Kohhran bera hian hma hruai sela a ṭha ngawt ang chu.

Han sawi ta zel ila, zirtirtu aikal la te kan ngaimawh em em a, a ṭhen chu dam lohna avang leh remchan zawkna avanga aikal la lo thei lo te an ni. Kan Synod hnuaia Pastor 500 rual te hian thlarau lam chaw kan pai lo nge aikal Revival Speaker 80 zet TA/ DA pein kan ruai lehchhawng a. Sum tam tak kan seng a, he kan tihdan hi mimal tak chuan ka sawisel viau lem lo, kan tlin tawk a nih chuan a ṭha e. Midangte min thlir dan tur erawh chu aikal la anga ngaih kan ni ve thei ang kan tihna a ni. Kohhran tinin a tawk a fang chu Upa kan nei ṭheuhva, Bialtu Pastor kan nei zel bawk. Chu chu ring zo lovin thuhriltu ni lo ‘speaker’ ngat kan ruai hran leh a. Hetianga khawsa ho hi nang leh kei kan ni. Chhe tinreng Politician ho mawhah kan bel a, keimahni inenfiah lam chu kan tuipui lo.

Sawi leh sawi hnu, Pastor leh Upate chu Biak Inah an ruang la lutin ropui taka vui kan duh tlat a, ringtu naran chuan Biakin chu sawi loh Hall pawh kan chang pha lo. Pharisai nun hian min va han tuam hneh tak em! Rev. Thansiama’n “Kan pawnlanzia hi a thuk a ni” a lo tih hi a dik tial tial mai. Tlawmna nun Kross-ah Upa leh Puithiam, rawngbawltute hi i kir leh ang u.

- Rualkhuma Hmar