RIHLIPUI THLAFAM LENG KAINAA KAI VE TA L. KEIVOM THLAH NAN

Ani chu thu leh hlaa Zoram khawvela thangchhuah tawh a nih mai bakah, India rama sawrkar Babu lian a ni a, a mimal taka min hriatna tur a nei ve hek lo a. Kei erawh chuan a hming chu hman aṭangin ka hre tawh ṭhin a. A hming ka hriat hnu kum tam feah, hmaihmaah kan inhmu ve ta a. Delhi tlang aṭangin a lo thlawk chho vang vang a, khí-ah khawchhak tuipui ralah thu leh hla ruai kan kilho ta kha a ni a. Chuta kan inhmuh ṭum chu hmaichhana ka hmuhna hmasa ber leh a tawpna a nizui ta a nih hi! A Sprite bur hman thiam min phawrhsak ṭumte kha mitthla let a awl duh vang vang hle mai.

Khami ṭuma kan inhmuh khan ka tana thil hriatreng tlak pahnih a awm a. Pakhat zawk chu sawi zui tlak ni lo mah se, vawiin thlenga min la dampui ve avangin a lawmawm em a, han sawi ve hrim hrim teh ang. Amah kan Cvl Fakhlamawia khan, pa lian buang theng thung, pa hrisel leh san ṭha ve tak emaw kha a inti a. Hrisel leh fit zawkte tih ang apiang kha, ka ti ve e a ti a. Kûtpui ṭiak dawn chuan BP hniam vangin a let ta der mai a. A hmel enin a thaw chauh kan en tawh tih hmel a pu sa nen. Khawbung damdawi in changtlung tawk lo tlanchhiatsanin, Champhai hospital lamah an phur phei ta a. A tung zawnga kal kha, tlema tlemah a kham phei zawngin a haw ṭep lah ni a.

Kum 2012 khan PUC leh Hla kungpui mual ṭangkawpin, Mizo hlakungpui mual Khawbungah seminar an buatsaih a. A tirah chuan paper ziak ve tura sawm ka ni ve lem lo a. Mahse, mi rokhawlhna karah ka chungah a rawn tla ve ta a. Khawbung Patea hla chu a vawi khat nan, a hmasa ber atan, Seminar paper puitlingin ka ziak ve ta a. A ruk tak chuan thiam intih lohna leh insitna a na duh kher mai.

Khawbung hlakungpui mual, hmar hmunah thlasik ni hnung puak zawngin, a chung khuh awm miah lo hnuaiah, a hmasa ber atan mi hmaah Paper chu ka chhiar ve ta a, a lo ngaithlatu lamah thu leh hlaa sum lian tak tak an awm tih hriat nen, ni sa lutuk nen, ka awte kha a lawi deuh titih a nih kha.

Chuta ka seminar paper chhiarah chuan, Patea hla chungchang nena induh tak pakhat, Indian Philosophy-a thu lar em em mai, “Nature is the manifestation of God” tih chu ka zep a. Tichuan, kan paper-te chhiar zawh a nih chuan, a lo ngaithlatu lam aṭangin kan paper an hmuh dan leh an duhlai ang angte chu an rawn sawi (feedback) ve ta a.

Amah Zoram khawvela thu leh hlaa thangchhuah tawh L.Keivom chuan ka paper chu a lo ngaithla uluk viau a ni tih hriatna turin, Indian philosophy chungchang ka zeh chu rawn thurin, Indian Philosophy kan hriat phak bakte nen lam chuan a rawn sawi ta ṭeuh mai a. A ruk tak chuan a rawn sawi ṭan lai vel kha chuan ka hlauthawng a. Kan lo ziah dik loh deuhte a awm ang a, chu'ngte chu a rawn sawi turah kan lo ngai liam ngawt a. Mahse, chutiang ni lovin, khuarel thil leh Patea inzawm dante chu thiam tak maiin a rawn tuihnih chho ta zel a nih kha. Seminar eng level-ah pawh, mi’n kan paper aṭanga sawi tur (feedback) an lo neih hian a nuamin, a lawmawm em em ṭhin a ni. L.Keivomte meuhin kan seminar paper hmasa ber tuihnihna min lo neihsak kha, lawm loh chi hi a ni mawlh lo a, hriatreng loh chi pawh hi a ni lo a ni. Inzirchawp leh insit taka kan paper ziah hmasak ber lo tuihnihtu hi Zoram khawvel thu leh hlaah a pheikhawk hrui suih tlak kan ni si lo.

Sawi lan loh theih loh chu, Pu Keivoma’n Zofate insuihkhawmna lehna lam hi a vei em em ṭhin kha a ni. Mut mawh hnar mawhah tak pawh a lo nei ve ṭhin a ni tih a chiang a. Damhauhva hla ‘Rihlipui khi thlafam lengkaina (Fiara tui)’ tih hmanga a article ziah, ‘Lungphang Lo La’ tihah chuan heti hian a sawi a.

“Mahni chi bil chauha luan tum hi kang chahna leh luan ralna kawng hnai ber a ni.

Lehlamah erawh chuan, luankawr te tak tea luan reng tumho rilru puthmang tho chu Mizo Luipuia luangho rilru put hmang a ni a; India Tuipui zau zawk fin a, chuta luan luh chu kan thil hlauhthawn ber a ni ve tho mai. Chuti a nih lai chuan Jordan lui fin a, nihna hloh der khawpa luan ral chu kan pawi tichang pawh ni loin, kan chak ber niawmin a lang leh hlauh si a ni. Doordarshan tuipui chu vehbur khawn nan chuan kan duh hle a, mahse fin tura kan duh zawk chu Davida Arsi lui leh Kalvari hnun aṭanga luang chhuak, khawthlang tuipuite chu a ni zawk tlatin a lang.

Chuvangin Fiara Tui hmanga Zofate lungkham ruk ber kan hnam lui luang zel tur dinhmun kan veina thu chu a puang chhuak mai pawh ni loa a thlavang a hauhsak hian ama testimawni mai pawh ni lo, Zofate ngaihtuahna ril ber min phawrhsak a ni kan ti thei ang”

Luang ang che aw damten luang del del la,

Thlangkawrai reng daikawmah;

Hmingṭha hluan thang LUNG PHANG LO LA

(L.Keivom, April 1, 1994, Male, Maldives)

Ni, hman aṭanga vawiin thlengin, Mizote’n hnam chungchanga kan rilru put dan hi a hmufiah em em mai a. India rama tluk luh ai chuan Sakhuanaa luanral zawk kan hreh lohzia thlengin a hmu fiah hle. Chi bil leh inla hrang kan sawi sel fo rualin, a luan kawr zau zawka luangte rilru pawh chu, kan sawisel te rilru ang chauh a nihzia leh a lian zawk leh puitling zawk an nih bik lohzia thlengin a hmu fiah hle a ni.

Ani kha English literature lama mitkeu a ni bawk a, chu chuan Mizo literature-ah nasa takin a thiamna a tipung a tih theih ang. Chuvang chuan, Patea leh Damhauhva thu leh hla te pawh, sawi zau tur a hre em em mai a. Ka rilru te tein, Patea leh Damhauhva hla ka zirbing ve te hi, a bua ka la tihchhuah ve theih hunah, ka la thawn ve vang vang ang tiin ngaihtuahna ka lo siam ṭhin a. Mahse, a tlai zo ta a nih hi. Mizo thu leh hla lama thangchhuah te lakah hian khua ka tlai ta fo mai. Ka duh anga ka kawm chian leh inrin ve hmain mual min liam san ta zauh zauh mai a nih hi.

Pu L. Keivoma kutchhuak, a duhthusam Zoram Khawvel te hi nakinah mi thiamten an rawn la zir zau zel ang a, a rilru kap em em ṭhintu, hnam inpumkhatna chungchangah pawh, a thu leh hla hmang hian tun aia nasain kan la insuihkhawm ngei ang chu.

- Rohmingthanga Ralte Assistant Professor Dept. of Mizo, GANC.