RADIOLOGY LEH MEDICAL IMAGING PAWIMAWHNA
HRCT, X-RAY chu eng nge?
December 2019-ah China ram Wuhan Province aṭangin khawvelin a manganpui la ni tûr virus chi khat, mihringte thâwkna lam natna thlentu (Acute respiratory disease) a rawn darh ṭan ta kha a ni a. Hun rei lo te chhûngin khawvel khawmualpui hrang hrangah a darh zau chak hle. March ni 11.2020 ah World Health Organisation (WHO) chuan khawvelin a la hmelhriat ngai loh natna hripui chu khawmualpui zawng zawng, ram lian leh ram te thlenga darh thei leh awlsam taka inkaichhawn theihna natna hlauhawm tak (Pandemic) a nih thu a puang ta a nih kha.
He virus SARS-CoV- 2, Coronavirus kan tih, a awlsam zawngin COVID-19 tia kan hriat lar hi rei lo te chhungin ṭhangtharte (modern generation) tân leh khawvel pum hriselna lama inenkawlna lam (Healthcare system) tan ṭahna ruama min hnuk luttu a lo ni ta a ni. Radiology emaw Diagnostic Imaging hian hun eng emaw zah kalta aṭang khân natna hmuhchhuahna (Diagnostic investigation) kawngah leh natna enkawlna (Treatment) kawngah pawimawhna lian tak a nei a. COVID-19 natna hmuhchuah leh enkawlna kawngahte a ṭangkaiin a rintlâk ber zinga mi a ni.
COVID-19 hripui enkawlna leh virus-in eng angin nge kan taksa pêng leh thâwkna lamah harsatna a thlen tih hriatna atân a khâwl pawimawh em em kan neih zingah heng X-ray leh CT-Scan-te ṭangkaina hi hriat atân a ṭha hle. Âwm (Chest) X-ray leh Hight Resolution Computed Tomography (HRCT Thorax)- Hriat awlsam theih danin awm (Chest) CT-scan test pahnih hi a rintlak (accurate) mai bâkah COVID-19-in chuap (Lungs)-ah eng angin nge hna a thawh tih awlsam leh chiang taka hmuh theihna leh tehna atâna hman tlânglâwn berte an ni.
Âwm HRCT test-in a hmuh theih (findings) chuap nihphung pangngai ni lo (Abnormal) heng Ground glass opacities, Consolidation, Crazy pavement pattern, septal thickening etc. te hian COVID-19 Virus-in chuapah hna a thawhdan a hrilhfiah thei a. Virus-in chuap (Lungs) khawi lai pindan (lobes)-ah nge hna a thawh tih leh eng anga nasain nge a thawh tih hmuh theihna khawl rintlâk leh ṭangkai tak a ni. A bîkin COVID-19 kai nia inringhlel RT-PCR emaw Test danga natna hri kai lo (Negative) ni site chuap (Lungs)-ah COVID-19 hian bu a lo khuar rûk reng theih avângin CT-scan (HRCT chest) test hi RT-PCR test aia rin ngam zawk leh dik zawk nia khawvel ram hrang hrangte'n an pawm (As per conducted in worldwide) a ni.
Hmun kilkhawr heng CT-scan, MRI, Ultrasound emaw khawl changkâng awm lohna hmunah X-ray khawl hian hman ṭangkai a hlawh hle a. Rapid antigen test nena ṭangkawpin Covid-19 virus hri chhuina leh enkawlna atâna hman ṭangkai a nih mai bâkah, chuap (Lungs) lam natna benvawn (Chronic Lung Disease), chuapa tui tling (Pleural effusion), awm ruh tliak/ khi (Ribs Fracture) leh Lung natna (Heart Failure) hmuhchhuahna khawl pawimawh tak a ni. Hospital Lutchhuak tamna leh Hospital buai takte tan a ṭangkai a, damlo na zual leh chêt sawn harsatte tan X-Ray khawl nawr sawn theih (Poratble X-ray machine) hmangin damlote khumah (bedside) awlsam takin X-ray a tih theih bawk.
COVID-19 thawh khatna leh thawh hnihna chhûngin hêng ka rawn tarlan khawlte hian hman ṭangkai a hlawh êm avângin India ram state sawrkar ṭhenkhat chuan a bikin CT-Scan (HRCT- chest) test man hi bithliah neiin an kalpui a. CT-scan khâwl model azirin entirnan CT-scan machine16- slices tân vawi khat test man cheng 2000 a nih laiin, CT-scan model 128-slices tan test vawi khatah cheng 3000 chutiang zelin, Private Hospital/Diagnostic centre ten an duh duh zat test man an ruahman a khap a ni. Heng test aṭang ringawta sum leh pai tlingkhawm (Revenue) hian Healthcare system tluchhe tur leh Hospital mamawh hrang hrang a phuhrûk mai bâkah mipuite'n test result rintlak zawk leh inenkawl chhunzawm dan tûr hriatna atân an hmang ṭangkai hle.
India ram mai ni lo khawvel ram hrang hrangin an tih dân entawna he COVID-19 hripui do dân hi zir tlân atân a ṭha hle a. Kan state-in a thawh hnihna kan buaipui lai mêk hian ram tam zâwkah chuan nunphung a pangngai leh fe tawh a. COVID-19 vei thar tam lam aiin a dam lam tamna rate tisang zâwk tûrin natna hmuhchhuah zung zung hi a pawimawh hle.
- Lalfaka Shunate, Medical Imaging Technologist; Ubercare Radiology Imaging and Diagnostic - M.H. Saboo Siddhique Hospital Mumbai, Maharasthra.