Luca Modric-a idol Boban leh 'Indona thlentu inkhel!'
Tun World Cup-a Croatia captain Luca Modric chuan, "Ka idol a ni. Ka naupanlai aṭangin amah an hi ka tum ṭhin. Footballer ṭha ber zinga mi a ni," tiin Zvonimir Boban chanchin a sawi.
He pa, 1998 World Cup-a Croatia captain hi a chanchin hre chiang apiangin an ngaisang a, FIFA president Gianni Infantino hian a hre chiangin a ngaisang a ni ngei ang, FIFA Deputy Secretary General atan a ruat hial a ni.
AC Milan player ropui ṭhin Boban hi Croatia-ah chuan 'hero' a ni. 1998 World Cup-ah an ram pathumna a nihpui vangin an ngaisang a ni mai lo a, hei aia chhan lian zawk mah hi a awm; chu chu Croatia leh Croatian tana a inpek pumhlumna hi a ni - khelmuala a hnam tana a inpekna avangin tualchhung buaina a chhuak a, Croatia ram hi a lo piang tiin a sawi uar deuh chuan an sawi hial a ni.
Boban-a chanchin ropui leh ngaihnawm hre tur chuan Yugoslavia politics leh a chanchin hriat tel a ngai. Tuna FIFA hotupa lo ni ta leh, tun World Cup-a player duhawm ber pawl Modric-a 'idol' chanchin leh a phena thil awm hi football kaihhnawih chanchin ngaihnawm ber pawl a tling hial awm e.
Yugoslavia boruak kha...
Tun hmain Croatia a awm lo a, Serbia a awm hek lo - Yugoslavia hnuaia awm vek an ni.
Indopui I-na zawh hnu, kum 1918 khan Europe khaw chhak lamah ram pakhat a piang a, chu chu a hmingah 'Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes' tih a ni. Chumi hnuah Yugoslavia hming a pu chho ta a - he ram hi tun hmaa provisional state pathum Slovenes, Croats leh Serbs kaikawpa din a ni.
Yugoslavia khawpui Belgrade leh a chhehvel hi Serbs hmunpui niin anni hi an ram rorelna vawn fung chelhtu deuh ber an ni. Communist ram an ni chho a, an president chak tak Josip Broz Tito lal chhung zawngin ram chak tak ni mah se, 1980-a a thih hnuah an buai ta. He ram chhunga chi leh hnam hrang hrang inkar boruak a chhe zual a, awm hran duhna a lian hle.
1990's-ah meuh chuan hnam dang Croats leh a dangte hian Yugoslavia aṭangin zalenna an sual ṭan a, Serbs ho thuneihna aṭanga tal chhuah an duh. Tun hma aṭanga hnam inngeih lo tak Serbs leh Croats inkar boruak a chhe zual - Yugoslavia huam chhunga hnam hrang hrang inkar boruak hi a buai hle a ni.
Hetihlai hian Yugoslavia football league chu a kal reng bawk a, 'Yugoslav First League' hnuaiah hian (tuna indang ta ram hming anga dah zelin) Serbian club Red Star Belgrade leh Croatian club Dinamo Zagreb-te (tuna indang ta ram hming anga dah zelin) hi inel ber an ni. Serbia lama bet ta Partizan Belgrade leh Croatia lama awm ta Hajduk Split-te pawh club hmingthang an ni a, Slovenia leh Bosnia and Herzegovina lam hi chuan club lian an nei ve ngai meuh lo.
Football-ah politics a lut
He ram boruak rit tak mai hian football khelmual a luchilh a ni mai lo a, football khelmual hi an ngaihdan puan chhuahna atan an hmang ṭhin. Hei vang hian Red Star Belgrade leh Dinamo Zagreb inkhel hi football-a chak zawk inchuhna a ni mai lo a, Yugoslavia-a hnam 'chungnung zawk' nih inchuhna a ni tel bawk - an fans pawh a huatin an inhua a ni.
1990 a ni a, kum 50 chhunga Yugoslavia-a inthlanna pangngai hmasak ber an nei ta; chutah chuan Croatia ram independence thlawptu Croatian Democratic Union-in hnehna an chang - May 6, 1990-ah vote an chhiar zo.
May 10 a ni a, Croats lam an pâwr vanglai tak hian Serbs ho club chhuanvawr Red Star Belgrade chu Croats hmunpui Zagreb-ah an hmelma Dinamo Zagreb khel turin an zin. Belgrade aṭanga Zagreb-a zin tur fans ruhkawl mi 3,000 rual hi Serb Volunteer Guard-a an hotupa, Serbian nationalist Zeljko Raznatovic chuan a ho - inkhelh hma aṭang tawhin buaina a chhuah rin lawk vek a ni.
Banner chi hrang hrang, hnam leh hnam inhuat tawn theihna an tar chiai chuai a, an au hla ni se inhuatna leh tharum thawh duhnain a khat emaw tih mai tur a ni - Maksimir stadium chhung boruak chu a sa hut hut a ni ber mai.
Inkhel an ṭan a, an inau buai zual zel. Croats lamin an mikhual Serbs ho chu an lo va vawm emaw ni, mikhual leh tlem zawk Serbs lam an lo duai der si lo a, stadium inhungna tichhiain an rawn tlan chhuak a, an inphek sual ta.
Hetah hian a ni, a tira kan sawi footballer Boban chu 'Croatian Hero' a lo nih tak.
'The Boban Kick'
Fans inkarah buaina a chhuak a, inkhel tihtawp a ni. Mikhual Red Star Belgrade player-te dressing room-ah an tlan lut zo tawh a, Dinamo Zagreb player ṭhenkhat khelmualah an la chambang, he mi zingah hian kum 21 mi Boban pawh a tel.
Buaina ṭhelh tumtu police pakhatin (Yugoslavia sorkar a la ni a, Serbs ho thuneihna anga ngaih a la ni) Dinamo Zagreb fan kut a thlak lai chu hetihlaia Dinamo Zagreb captain Boban chuan a hmu fuh ta tlat.
Footballer Boban a nih a intheihnghilh a, 'Croats' a nihna thisen lum chuan a pai dai thei tawh lo a, police hi a va flying kick ta. Police hi a let tawp a, police lamin Boban an khawih tur chu Dynamo Zagreb fans ruhkawl rual Bad Blue Boys an tihte chuan an rawn veng nghal.
Boban-a chet dan hian Croats thisen a chawk tho a, Croats thinlung a cho phûr a, he thil thleng hi Croats-in Serbs ho an 'beihna' angah ngaiin Boban hi Croatian Hero a ni zui ta.
Yugoslavia football thuneitu lamin Boban hi thla ruk chhung inkhel thei loin an hrem zui ta a; a hnu lawkah Croatian club lam an inhnuhdawh avangin Yugoslavia football league pawh a tawp zui a - tualchhung indonain a zui ta bawk.
The Croatian Cause
Boban chuan kha thil thleng kha a thlir kir a, "Khatah khan ka nun ka thâp a, ka hmalam hun (career) ka thâp a, ka hmingthannain a ken tel engkim kha ka thâp ngam. A chhan chu thil pakhat chiah a awm a, chu thil pakhat chu 'Croatian tan' a nih vang a ni," a ti!
1990 hnu lamah hi chuan Yugoslavia ram tualchhung buaina hi a alh zual zel a, Croatian War of Independence a chhuak a, 1991-ah Yugoslavia aṭanga independence an puang. 1992-ah FIFA-in ram bung khat angin a pawm. 1991 aṭanga 1995 chhung an indo hnuah Croatia chu ram pangngai angin a piang ta a, 1998-ah Croatia hi tuna a nihna ang hian a lo pum ta a ni.
1998-a World Cup an khel leh semi final an lut a, pathumna an ni nghal hial kha football khawvelin thil mak a tih zingah a tel a, football hi Croatia ti-Croatia-tu ang hialah an ngai.
Tunah hian Zagreb khawpuia Maksimir Stadium hi tlawh la, chu stadium kawtah chuan milim a lo ding ang a, chu milimah chuan thu ziak a awm - chu thuziak chu, "May 13, 1990-a he khelmual aṭanga Serbia laka indona bul ṭantute tan kan hlan e," tih a ni.
Kha inkhela buaina kha Croatia zalenna sualna indona inṭanna angah mi tam takin an ngai a (chhan dang tam tak pawh a awm ngei e), 'The Football match which started a war,' an ti hial. Boban chu a meizang hlaptu angah an ngai a, chuvangin 'Croatian Hero' a ni kumkhua tawh ang.
Hei mai hi a ni lo, amah Boban ngeiin kha buainaa a tel chhan leh police a tlawh chhan kha, "For the Croatian Cause," tiin a sawi.
Modric-a hero chu tu maw?
October 8, 1968-a piang Zvonimir Boban hi attacking midfielder a ni. Yugoslavia tan khel hmanin vawi ruk khelhah ram tan goal khat a thun. Croatia ram a lo piang a, vawi 51 khelin goal 12 a thun bawk.
1998 World Cup kha a hun tawn ropui zinga mi a ni. Ram naupang tê mah ni se player inpumkhat leh talent nei ṭha rual an ni a, an ram tan 101% pe chungin an inkhel a, hneh theih loh tura rin an hneh chho zel a, semi final-ah champion zui ta France an hneh ta lo a, Boban-a tihsual vangin an lamah a goal nghe nghe.
Boban chuan, “Inkhelh banah ka in kalhkhum a, ka inchûm a, ka au a, a hrehawm ka tihzia kha ka sawi chhuak thiam lo,” a ti hial.
Pathumna inchuhnaah Netherlands an hneh a, an chakna goal hi Davor Suker-a thun a ni a, a pass-tu chu Boban a ni. World Cup an vawi khat khelhnaah pathumna an ni - kum riat kal taa Zagreb buainaa police hmaia pettu khan thih chilh ngam hial khawpa a hmangaih Croatia kawr ha chungin FIFA World Cup bronze medal a awrh haw ta.
Hetihlaia Zagreb khawpuia Boban-a larzia an sawinaah chuan, "President-ah ding se a tling nghal ang," an ti!
Club football-ah pawh pa hlawhtling tak a ni. 1985-1991 chhung Dinamo Zagreb-ah khelin 1991-2001 chhung AC Milan lamah a kal. Milan-ah hian Serie A-ah vawi li champion-in Italian Cup-ah vawi thum a champion a, 1994 khan Champions League leh UEFA Super Cup-ah a champion bawk a ni.
A la tawp mai lo
Boban-a chanchin hi 2002-a football a chawlhsan rualin a tawp mai lo, a la kal zel.
Football a chawlhsan a, lehkha a zir leh a, University of Zagreb aṭangin MA (History) a zo leh a, a thesis chu "Christianity in the Roman Empire," tih a ni! Lehkha ziak mi a ni a, sports chanchinbu lar La Gazzetta dello Sport-ah columnist a ni. TV commentator a ni bawk a, hetah pawh hian a ngaihdan tlang taka sawi mai a nih vangin lawm a hlawh hle.
Croatian tennis star Goran Ivaniševic-a ṭhianpa Boban hi a thiamna, a mizia leh a tawnhriat ropui tak avangin FIFA president Infantino chuan football khawvela hmun pawimawh tak, FIFA Deputy Secretary General-ah 2016 khan a ruat ta a, tunah chuan FIFA hotu lian pathum zingah a tel ta.
Boban biangbiakna
2017 khan AIFF palai niin Bahrain-a FIFA Congress-ah ka tel ve hlauh mai a, Boban ka hmu. Ka hmu a ni lo, ka bia. Ka bia a ni lo, a kawmin ka kawm ve nual mai - ka nihlawh teh e.
Football a chawlhsan hnua a hna thar chanchinte ka zawt a, theihtawp a chhuah tur thu leh a hna nuam a tih thu a sawi. Milan-a a hun hmante leh 1998 World Cup-te ka sawipui a, Croatia tana a hnathawhte ka sawi a, fiamthuin, "Chu chu India aṭangin engtin nge i hriat?" min ti a, "Internet-ah kan hmu vek alawm," tiin ka chhâng.
Modric-a ngaihdan ve thung
Tunlai Croatian footballer ropui, Boban-a khelhna hmun anga khel a, Boban ang bawka an captain ni mek Real Madrid star Modric chu a player ngaihsan ber an zawt a, "In ngaihtuah buai ngai loin Zvonimir Boban hi a ni," a ti.
Boban-a'n a naute a thlenpui chin World Cup semi final chu Modric pawhin a thlenpui ta a, a hero aia sang thlengin World Cup final a thlenpui thei ang em?
- Lalnghinglova Hmar (Tetea)