NON TRIBAL AṬANGIN TRIBAL HNAMAH A INLEH THEIH EM?
SC/ST ni lo miin amah leh amah hnam hnu fual SC/ST anga a inchhal a, chutiang nihna tichiang thei lehkha lem a neih chuan chu certificate chu Constitution of India bumna a ni.
- Supreme Court
Tunhnaia Mizoram chhunga thil thleng pakhat sawi zui hlawh tak, Mizo ni lo Mizo hnam leh hming invuah chawp a, Mizo saphun leh a chhehvel hi a ni ve ngei ang. Hemi ang hi India ram hmun tam takah pawh a thleng ṭhin. Sakhaw inlehna avang te, inneihna leh SC/ST ten hamṭhatna India Constitution-in a pekte dawn duh avanga hnam hnufual nihna Caste certificate lo neite chungchang thu High Court leh Supreme Court ten thu tlukna an lo siam tawhte i han chhui zui lawk teh ang aw.
Mizo Customery law lamin saphun chungchang hi Mizo hnam hrang hrangte inkarah chauh, chhan tam tak avanga saphun theih a tih lam chu kan thlur tel lo ang.
Thu kam keuna
India ram hi hnam leh chi hrang tam tak awmna a nih ang bawkin sakhaw hrang tam tak betu awmkhawmna a ni. Hindu zingah hnam leh chi ṭha (upper class) leh chi chhia leh hnuai hnung an inṭhen hlawk a, Hnam hnufual Schedule Caste bakah Backward Class, Other Backward Class te an la awm bawk .
Tlangmi (tribal) tam tak an awm bawk a, heng tribal te hi Hindu dana chi chhia leh ṭha thliarnain a huam ve loh avangin Scheduled Tribe tih an ni. Helam chu duh tawk phawt ang.
Mahni khua, nu leh pate a thlak theih loh
Kan thu khel tur tifiah turin kawng dangah peng lawk teh ang. Ṭum khat chu nula fel leh hmelṭha tak kan nel takte inah kan len ṭumin, kan nula-i chuan a pa khaw chhuahna khaw hming nalh lo a tih vang ni ngei tur a ni, a pa chu khawi lam chhuak nge a nih zawt hlek suh u, min ti sa a, kan zawh chak phah hle a. An inah kan leng a, kan han ṭhut muan deuh hnu chuan kan ṭhian pakhat hian a pa chu ṭhut hnaihin a fanuin zawh rem a tih hauh loh kha a zawt ta! Ngaiteh, a pa chuan kan vaia hriat theih turin ring leng lawngin an khaw hming chu a sawi a, a sawi zuina chuan ngaihtuah a tithui viau mai. "Ka khaw chhuahna hi eng ang khua pawh ni se, ka nu leh pate hi eng anga mawl pawh ni raw sek sek, duh loin sim emaw nih leh loh theih a ni lo," a ti a. Ni e, eng khaw chhuak emaw kan nihnate hi zahpui te, tu fa emaw kan nihna hi sim hnan emaw thlak theih emaw a ni ngawt lo, duh lo mah ila kan ni tho tho nia.
Sakhua thlak avangin hnam a thlak thei loh
Madras High Court chuan November 17, 2021 khan hemi chungchang thutlukna pawimawh leh chhinchhiah tlak tak hi a tichhuak. He Court order-in a sawi chu mimalin a sakhaw biak lai thlakin sakhaw dangah inlet mah se, a hnam nihna (caste) a thlak thei lo, a ti.
Madras High Court judge Justice SM Subramanium chuan S. Paul Raj thubuai thehluh a ngaihtuahnaah he thutlukna hi a tichhuak a ni. S. Paul Raj hi Adi Dravidar hnam Scheduled Caste a ni a. Hindu hmeichhia hnam hnufual (SC) ve tho nupuiah a nei a. Raj hi Kristianah a inpe a, Court ah inter marriage certificate a dil a, he thil a dil rual hian Backward Class community certificate pek chhuah tel a ni.
Hemi chungchang hi Madras High Court ah thlen a ni a, Court chuan 'hnam hrang inneih pawlh avangin hnam nihna (Caste) thlak theih a ni lo' tih thutlukna a siam ta a ni. [ Live Law 25/11/21]
SC/ST ni lote hnam hnu fualah an inlet thei lo
Supreme Court chuan thubuai hmingthang tak Anjan Kumar vs Union of India & Ors thubuaiah SC/ST ni loten Caste Certificate (SC/ST certificate) eng ang pawhin nei se, chu a lem leh suak (bogus certificate) a ni a ti.
He thutlukna pawimawh tak hi Supreme Court bench Justice HK Sema leh Justice Lakshman awmna chuan February 14, 2006 daih tawhah khan a tichhuak.
He thutlukna ang chuan tribal hmeichhiain tribal ni lo pasal atan a neih aṭanga an fate chu tribal an ni thei lo a, engti kawng mahin Constitution of India in tribal te tan hamṭhatna (tribal concessions) chi hrang hrang a pekte hi an hmuin an zen ve tur a ni lo a ti.
Supreme Court ṭawngkam chu :
"A person not belonging to the Schedule Caste or Scheduled Tribe claiming himself to be a member of such Caste by procuring a bogus caste certificate is fraud on the Constitution of India".
Supreme Court hian a sawi zel dan chuan Constitution of India Article 12 & 24 bawh chhiain caste certificate te hi tihdan phung pangngai (routine manner) angin a diltu hnenah an dil avanga an nihna chhui chianna awm (proper verification) loin pek chhuah loh tur a ni, a ti. (Such certificate should not be issued in a routine manner without proper verification of applicant's claims).
He thubuai hi Supreme Court of India-in a ngaihtuah chhan chu mi pakhat a hming Anjan Kumar, Bihar state chhunga Gaya khaw chhuak chu a nu chu Madhya Pradesh lam chhuak Oraon TRIBAL hnam a ni a, a pa thung chu Hindu hnam ṭha Keyastha (upper caste) a ni. Anjan Kumar hian a nu tribal a nih avangin tribal certificate neiin kum 1993 khan UPSC in Civil Services Examination a buatsaihah tribal nihna angin Indian Information Service (IIS) ah a tling a, hna thawh tur pek a nih tak loh avangin Supreme Court ah chumi chungchang chu a khing a, he thutlukna hi Supreme Court hian a tichhuak ta a ni.
A chipchiara chhiar duh tan a hnuaia website tar lan aṭang hian chhiar theih a ni e.
indiankanoon.org
HEI VE THUNG HI
1. Mizoram chhunga caste certificate kan pek chhuah dan hi kan fimkhur tawk hleah i ngai em?
2. Mizoram chhunga hna chi hrang hrang MPSC etc ten hna thawk tur an lakah hian tribal ni lo tribal certificate lo nei an awm ṭhin ang em?
3. Mizoram chhunga Kohhran hrang hrang te hian hnam dang tribal ni ve lo Mizoram chhunga awmte ringtua kan siam hian Mizo hming, hnam hmingte kan saksak fo mai a, hei pawh hi nakin zela pawi thei a ni. An hnam an nihna ang angin Pathian chu ring ve hle hle mai rawh se. Tih Mizo kher hi ṭul kan ti em? Hnam dang Kristian a inlet, non-Mizo evangelist etc zingah Mizo zinga tuitlakna atan Mizo hming leh hnam nei an awm nual, Jalal Uddin Ralte etc.
4. Schedule Tribe ni lo Mizoram chhunga hna thawka awm Central Govt, State Govt, PSU, PSB etc hnuaia thawkte zingah an fate tan nakin hnua an hamṭhatna turin tribal certificate lo nei khiau hi a awm theih ang em?
5. Zirna In hrang hrangte hian an zirlaite anga mi tu emaw Testimonials pek hi fimkhur hle a ngai. Hman deuh tawhah Delhi lam mi pakhat chu thil sual a tih avangin National Investigation Agency (NIA) in an man a, Mizo hming leh hnam hmingin ram dang zin theihna lehkha (Passport) a lo neih bakah Mizoram chhung College pakhata (Aizawl pawn lam) zir ṭhin a nihna testimonial certificate a lo nei reng bawk.
6. Mizo tlangvalin hnam dang nula nupuia a neihin a fate chu danah sawi buai theih awm miah loin Mizo an ni nghal. Mizo nulain hnam dang pasal atan a neihin a fate chu Constitution of India in an nu hnam ang Mizo hnam (tribal) an nih a phalsak loh avangin tribal hamṭhatna an dawng thei lo a, an pasalte lek phei chu sawi thu a cheng lo zawk hial a ni.
6. Fa atan lak (adoption) in a huam hauh loh hnam dang ṭhan kin vek tawh mahni fa anga lo chhiar te, an hming hnam hming chena lo phuahsak zel hi eng dan mahin a phalsak theihna lai a awm lo tih hriat a ngai. Hetiang thil tih lo hriatpuitute hi Mizo pawi an sawi bakah Sorkar hnathawk, NGO etc. te pawh dan bawhchhia an ni tih hriat a ṭul.
- Huna Kawlvawm