Written by
Malsawmdawngzela Hrahsel

Inthlan kum kan thleng e

A hun kan thleng hnai ta, democracy sorkar hnuaia cheng kan nih miau avangin pumpelh theih a loa, kan hmachhawn ngei a ṭul. Kumin hi MLA thlan kum a ni a, kum nga chhunga kan ram kaihruaitu tur kan thlan kum anih avangin tun aṭangin mipuite kan inbuatsaih lawk a pawimawh.

Political party tinte mawng hung hman lek loin an phili buai leh ṭan tawh a, mahni party fak mawiin an party ṭhatna tur an tlang aupui leh ṭan mek a ni. Inthlan dawna an ṭhahnemngaihna chanve tal pawh hian kan politician-te hian ram tan ṭhahnem han ngai se chuan kan ram hian tun ai hian hma a sawn ngei ka ring tlat. Ṭawngkama thil ṭha an sawi chanve tal pawh hi a takin han chantir se tun ai hi chuan hma kan sawn tawh zawk ngei ang.

Vote thlak hi kan mawhphurhna a nih miau avangin, kan thlak ngei tur a ni. Mahse, party-te'n candidate an han puang leh anga, party awn lam neiran sa tan lo chuan vote thlak chak awm loh tak takna bial a awm leh nual ang. Mipui hi kan khawngaihthlak asin, vote thlak hi kan mawhphurhna a nih miau avangin mi tam tak chuan phur lo takin vote an thlak ṭhin.

Phur taka party ṭan lam nei lo pawhin vote an thlak theihna atan kan politician-te han ṭang mar teh u. Politician ṭhenkhat hi chu thuneihna an chan laia an khawsak dan han thlir hian 'Ani hi chuan ram leh hnam a hmangaih lo a nih hi' tih a awl khawp mai. Chutihrual chuan ram leh hnam tana ngaihtuahna seng politician kan nei ve tih erawh theihnghilh lo ang u.

Kan politician-te hruai ṭha thei tu chu mipuite kan ni. Kan aiawha rorel tura kan vote hmanga kan thlan tlinte lakah hian kan thikthu kan tihchhiat a hun tawh tak zet. Chutiang ni loa, kan tlawn a, an zarzo loh hlaua kan phi buai reng a nih chuan kan politician-te hian anmahni tlawn lo thei loa min siam reng an tum ang tih a hlauhawm khawp mai.

Huaisen takin an dik lohnaah chuan dodal ngam ila, chan a ṭul pawhin chan huamin, ram leh hnam tan tawrh huamin pen chhuak ila, kan politician-te hian ram leh hnam hmangaihna kawngah hma an sawn ngeiin ka ring.

Inthlan hun a lo thleng hnai telh telh ang a, kan kohhran hruaitute pawhin mi ṭha chauh vote turin min ngen leh ngei ang. A ṭha, kohhran tih awm reng pawh a ni. Mah se, ṭum dang anga party tinin an candidate tur an ruahman fel vek hnua mi dik leh ṭhate chauh candidate tura political party-te kan ngen leh a nih chuan 'Se bo hnua se kawngkhar ang chauh a ni ang'. Party-te'n candidate an puan hma ngei hian, mi ṭha chauh candidate turin party hotute han ngen se, a hlawk zawkin a rinawm.

Tin, mi ṭha chauh vote turin an beramte min ngen a, tunge mi ṭha min hrilh bawk si lo. Inthlan dawn hnaiah chuan kan politician-te an felin an hawihawm hlawm tawh si, mi nawlpui tan chuan tunge mi ṭha a, ṭha lo hriat a har hle. Hetianga in ngen mawl tawp lo hian candidate-te hi han chhui chiang se, an dinhmun an beramte hi min han sem diat diat se, ngaihdan siam a awl deuhin a rinawm.

Kan kohhran hruaitute hian mi dik leh ṭha lo nia an hriatte chu huaisen takin mipui hnenah hian an puangzar ngam ngat se chuan political party-te pawh candidate siam kawngah an fimkhur lehzual ngeiin a rinawm. 'Mi ṭha vote ru' tih ngawt ṭhin hi chu kan ram leh hnam siamṭhatna atan hian a tawk tawh lo niin a lang.

Pathian rawngbawltu nih leh politician nih hi thil inhmeh lo chu a ni hauh lo a, thil inhmeh tak a ni zawkin ka hria. Mahse, 'Mi ṭha chauh vote ru' min titute hian mi ṭha chauh vote an tum loh a, an party mi chu eng ang mi pawh nise vote an tum anih chuan an beramte tan an thusawi zawm a har hlein a rinawm. Mipuite hian mi ṭha vote tura min ngen lawm lawm tute vote thlakna tur awm kan hriat chuan an thusawi awih a har duh ngawt ang.

Kohhran leh kohhran ṭhalai hrang hrangte pawh MLA inthlana mi ṭha kan thlanchhuah theihna atan nasa takin an ṭawngṭai leh ngei a rinawm. Thil ṭha tak a ni a, zawngchang zel atan pawh a ṭha hle. Mah se, sawi tawh ang bawkin party vote tur nei reng si a, ṭawngṭaina chuan a thleng thui vakin a rinawm loh. Kan kohhran hruaitute hian politics kan khel a nih pawhin, kan party candidate mi ṭha a nih loh chuan kan vote loh ngam a, kan beramte entawn tlakah kan awm a ṭul a ni.

Mizoramah Mizoram People Forum (MPF) a ding a, kan ramin kan ṭhatpui hle. MPF din aṭang hian inthlanna a felfai sawt ti ila, min hnialtu an tamin a rinawm loh. MPF hi kohhran hruaitute bakah, YMA leh MHIP hruaitute'n an ho ṭhin.

MPF ah hian kan inhnamhnawih ngam tawh a nih chuan, kan rilru kan siam fel lawk a ngai a ni. MPF tana ṭhahnemngai taka thawk a, party ṭan lam nei ran kan nih chuan a fel lo tawp ang. Mipuiin he pawl ṭha tak hi a hmuh dan a danglam lohna atana mahni in control zo lo khawpa, party ṭan lam tilang tur emaw, miin 'Ani chuan chu party bak chu a ṭan chuang lo ang' an tih mihring kan nih chuan MPF hi chawlhsan mai a ṭhat a rinawm.

- Malsawmdawngzela Hrahsel