Written by
Ruatfela Nu

PU LAL THANHAWLA ZAHNA CHIBAI BUK CHUNGIN KA THLAH

Mizoram Pradesh Congress Committee (MPCC) hruaitu hlun leh Mizoram chief minister ni rei ber, Pu Lal Thanhawla chuan a chawlh tur thu a puang ta a. A chawlh chhan, a kum tam tawh vang emaw, ram inrelbawlna kal zelah mithiam leh naupang zawk tan hun leh hmun a ken duh vanga emaw lam sawi zau ka tum lo a. Ka ui hle a ni tih leh ka ui chhan tlemtein ka thlah ve mai dawn a ni.

“Pu Lal Thanhawla hi a mi uap a na lutuk! Hmaichhana hmuh chuan a zamawm rum rum” an an tih ka hre fo a, a bikin media huanga mi ten hmaichhanah a zahawm an ti thin. Kei chuan nel tak leh ngampa takin, ram leh hnam tana thil tul nia ka hriat a hnena ka sawi duh ka sawi mai thin a. Min hnial leh ka hnial ve pawng pawng a, ‘Sir, chutiang a ni lo, he thil kher hi chu nang aiin ka hre zawk’ tih tawngkam pawh ka cheh khum ngam a. “I hre zawk ang chu, a field a luh chilh a nia lawm” a ti ve mai.

Chutiang chuan keima tana hlawkna pakhat mah awm loah tum li (4) ka hmu a. Pu Hawla ka hmuh dan chu-a fing felin a ri thak (smart) a, titi knowledge ni loin book knowledge a nei tih a hriat a, chanchinbu pawh a chhiar taima tih a hriat bawk a, a insiamrem chak a, titakzetin mi thu leh hla a dawngsawng a, tihnghal chi chu a ti nghal mai a. Hei hi a fakawmna leh ka ngaihsan em em chhan a ni.

Chief minister a nih chhungin duh khawp lohna a tam ang. Kei phei chuan na tak takin ka sawisel thin a. A fapa neih chhun a sun tuma kan khawtlang kalphung vanga a ruang dai reilote chauh an kil hman leh, thil dang vanga a rilru nat thu ral atangin ka hre fo a. Chuvangin ka lehkhabu ziak, “Mitthi Privities” kha ka tlangzarh tir a. Lehkhabu pawh tha a ti ve hle a ni. Ka lehkhabu a tlangzarh atanga karhnih naah “CM Pu Hawla leh Nepotism” tih article ka’n chhuah zui zat erawh ka inthiam lo deuh. (E taka CM Pu Zoram leh Nepotism article ka la ziak loh tak e, ka ziak ve ngei a ngai) A hnu lawkah zanah a bungalow-ah ka hmu leh a, Pu Hawla chuan min bei na thei si… tih melhin min melh lo reng reng a, tha takin ka thu ken kan sawi dun bawrh bawrh a. Pi Rii zawkin huatthlalaawm fahran loin “Pi Chhuangi chu sawrkar sawisel ringawt hi i thupui a, hmannia i article-ah te khan ka pa hi i bei na lutuk a…” a lo ti zauh a, Pu Hawla chuan “chung sawi hun a ni lo” a ti hluk a. Kei lah diau hlek loin ‘Sir pawh hian min bei na ve tho. “Ruatfela Nu inti” te min ti’ ka ti a, kan nui tlang ta a ni.

Ka thil ngen a tihhlawhtlinte
1. Serlui B’ Hydel Project compensation buai: Serlui tuikhuahin a nghawng chhiat tur, Builum khaw mite compensation chungchangah ka hmu a. CM chair aṭang chuan hmuh fiah a har viau a ni thei e. “Misual, zangnadawmna an hmuh tawh hnuah pawh insawn chhuak duh lo chu tihluihnaa sawn chhuah vek tur an ni,” a ti a. ‘Sir, i ngaih ang ngawt a ni lo. Kei chu vawi 4 ka kal tawh. Sa hrang leh thosi doral kara sikserh vei pawh pawisa loin Serlui phai ram ṭha zuanin kum 50 hmalamah khan an lo pem tawh a, an nu leh pa, an pi leh pute lu pawh an lo phum tawh asin. Leilet lo kum tina buh ṭin 300 thar theihna hian an tuchhuan eng thleng nge a daiha i rin? A daih rei ngawt ang. Tuna an zangnadawmna hmuh hi a beitham lutuk a ni. Tin, záng na ve lo pui, Serlui phai pawh la hmu ngai reng reng loten zangnadawmna an hmu ve a, a khawihtuten an eiru nasa lutuk tih hi enfiah turin ka duh che a ni,’ ka ti a.

A ngawi reng a, a mittui a parawlin ka hria. Phone a ban a, tu emaw chu Serlui B Hydel Project Compensation chungchang detail-a hriat a duh thu a hrilh a ni. “Engtia tih nge i duh?” ‘Sir, One man Commission din la ka duh,’ “Tu nge i duh?” ‘SL Sailova I.A.S retired,” tichuan a din ta a ni.

2. Naupang pawngsual: Pu Lal Thanhawla kaihhruai congress sawrkar laia “High level consultation on minor rape case” hlawhtlinzia hretu ka ni. Keynote ka ziak a. Law minister kha Pu Lalsawta, ‘mitak’ a ni bawk a. Court-a ding tura kohna lehkha (summon letter) semtu atan, uniform vuai hnenghnuang leh zing lama a urh rim nam kan duh lo tih leh victim witness leh witness te pawh hi mirethei te te an ni a. Court kalna an nei lo. TA/DA hi a tir aṭangin - 1 KM ah 50 paise (duli) a la ni ngar ngar a, kal man an nei ṭhin lo a ni tih bakah Summon semtu ṭhenkhat, ukil ṭhenkhatin an lo ambush ṭhin nia kan hriat thu thlengin consultation ah hian kan sawi chhuak a ni. Khami aṭang khan naupang pawngsual thubuai, conviction rate a sang zawt zawt tih hi huai takin ka sawi ngam a. Victim witness leh an chhungte pawh lungmuang takin court ah evidence an pet ṭha ta a ni.

Ka pu, Pu Lalsawta nen naupang pawngsual tuartute tan rorelna dik a awm theih nana in hmalakna avangin, naupang pawngsaual tuarte aiawhin zahna chibai ka buk leh hnuhnawh a che u.

3. Hmeichhhe tleirawl ngo duh thihpui chungchang: 2013 kum tawp lam khan Aizawl hmeichhe tleirawl ruihhlo ngawlvei ni lo, ngona damdawi nia an hriat ei vangin overdose-a thi an awm nual a. Ka hmelhriat fate pathum lai an thi ve a. Ka mang a ang em em mai a. Hei hi mangchhia (nightmare) a ni. Hei hi thil te tham a ni lo. Khawtlanga chhiatna thleng liantham a ni tiin ka rilru a rum a. Engtin nge ka tih ang? Eng nge tihtheih ka neih tiin Van Pathian ka au a ni. Eng emaw tihtheih an neih beisei SWD leh Home minister phone ka tum a, ka phone thei lo a. CM ka phone leh a, min lo chhang. “Zanah lo kal ta che” a ti. ‘Sir, i hmaa pharh tur ka la siam fel lo a, naktuk 1st hour-ah ka lo kal ang’ ka ti a. Zanah chuan hmeichhe tleirawl ngona damdawi overdose thihpui ka ka hriat tawhsa bak zawn belhin veng hrang hrang YMA hruaitu ka be kual a. Pakua (9) an thi tih ka hre thei a. (ka hriat loh pawh an awm mai thei) Thite hming leh kum, an thih hun leh an veng ka chhinchhiah a.

Tichuan, a tukah CMO-a min kalpui turin Chhota Bhai (Pu Lal Thanzara) ka sawm a. "Sir, eng emaw i tih a ngai! Hei hi chhiatna thleng a ni," ka ti a. Ka lung a chhe hial a. CMO press secretary a ko a, tihtheih awmchhun leh hmasa ber atan CM hoin medical team leh police hotute nen press meet neih kan rawt a.

Zan lam local tv chanchinthar puanah CM hoa mi pawimawhten hmeichhe tleirawl thih chungchanga press an hmachhawn ka lo hmu nghal a. Damdawi lam thiamte pawh an rawn inpuahchah ṭha tih a hriat a. CM pawh an brief ṭha tih a hriat bawk a. Ka thin tawt up up a thawl nghal hawk hawk a ni. Kha thil kha ka ngai serious takzet a. State lu ber a nih vanga ka zualkona CM pawhin a lo ngai thutak hle a. Chu chu Pathian hriatpui tlak a ni a. Khami hnu khan thi an awm tawh lo niin ka hria.

4. SWD Bifurcation: Ministry lamin social welfare department aṭanga women and child development indang tura an nawrna a rei tawh si a. State sum harsatna avangin an hlawhtling thei lo. Ka tuina lam leh hriat ve zawng a ni bawk a, CM Pu Hawla ka’n hmu leh thawr a. A dan pangngaiin, “A theih loh ang. Agri kaihnawih kan lo then sawm nasa lutukte hi chhunfin leh vek ka duh a, thiltih awlai a ni si lo. Trade and Commerce leh Industry pawh chhunfin a ni a,” a ti a.

Keiin ka dan pangngaiin, ‘Sir, chhunfin vek a ṭha khawp ang. Mahse, SWD chu a dan a dang daih. Hmeichhia leh naupang (women and child) hi chu central hian a duat lutuk a, zaa za deuhthaw hi CSS a ni a, an thawk ṭha bawk si a, SWD hian an thawh vek emaw an ti a, kum lama upa leh rualbanlo an ngaihthah phahin ka hria,’ ka’n ti nghek mai a. Phone a ban leh ta nge nge a. A kar hnihna chiah, Cabinet meetingah SWD aṭanga WCD ṭhenhran chu a thuphungin an pawm ta a ni. Thil dang vak a ni lo. Tihmakmawh a nih avangin a ti a ni mai.

Pu Lal Thanhawla’n mihring kaihnawih thil hrang hrang a hnena ka thlen ṭhin a tihhlawhtlin vekte hi mi tam tak ngaihah thil ropui tak a ni kher lo ang. Mahse mihring nun khawih a nih avang leh ka tihtheih tlem hle mah se theihtawpa vantlang rawng ka bawlna min hriatpui a, keimah ni loin ka rawngbawl hna a respect avangin min ngai pawimawh ṭhin a. Opposition saa piang nih manah bei na viau ṭhin mah ila a ṭha zawngin ka hrereng tawh dawn a ni.

Pu Hawla hian a khualzin kawng a zawh chhungin harsatna tam tak a paltlang ngeiin ka ring a. Zin kawng thui tak a zawh chhung erawh chuan a hlawhtling hle a ni. A zin kawng zawh tawp lamah nun hahdam leh hlim taka hmang turin a nupui fanaute nen duhsakna sang ber ka hlan a. Chutih rualin ram leh hnam tana theihna la sawr chhuak zel turin ka besei bawk a ni.

- Ruatfela Nu