Written by
Vanlalbuatsaiha Pachuau

KAN RAM HMASAWNNA ATANA PA MAWHPHURHNA LEH HLUTNA

"Chhungkua tan pa chu banpui a ni a, banpui ber a ngheh loh chuan chhungkua chu a tlu chhe mai ṭhin."

Kei kum lama nau deuh tan mah hian pate pawimawhna hi sawi sen a ni lo va, mi tin hriat leh mi tin innghahna ni ṭhin pate pawimawhna hi Pathian rinchhanin kan thiam ang tawkin tihrik kan han tum ve dawn a ni.

Bible-a hming lang ve zingah pawh hian 'Abraham' tih hi chu a nghet deuh tlut bik i ti ve lo maw?

Hmân lai kha chuan mipa dinhmun bakah mipa mawhphurhna kha a lianin a sang em em a, khawtlang banpui nih tumin 'mipa leh lawichalin dam reng kan tum lo ve' an lo ti ṭhin a nih kha. Rorel thu hlaah te, thuthlukna siam kawngahte khan Val upa te, lal leh lal khawnbawl mipa hlang ṭhah thu kha ngaihchan a ni ṭhin a, 'hmeichhe thu thu ni suh, chakai sa sa nih suh' an ti duh lek fang a nih kha maw. Chuvangin, pa mawhphurhna hi a sang hlea, chuvangin pate pawimawhna hian Adama hunlai aṭanga vawiin ni thleng hian a hawl tlang a ni.

Mi thiamten an chhût danin mipa zaah sawmriat lai hian chhungkua an chawm tih a ni. ‘Pa ṭha chuan a hmasa berin chhungkua a ngaihtuah a, khawtlang a vei a, ram kal a siam ṭhin. A nupui leh a fate ngaihsakin thlalerah pawh mana a zawng hram hram ṭhin. Fate malsawmna kawng chhuisakin hermon daifim zion tlangtea tla ṭhin ang kha nih a tum ṭhin. Fate ngun taka chikin mibîk nihtir a tum tlat ṭhin. He hringnunah hian a kawng a chhuisak a, hlîng leh khuar chhuihbah palh theihna lakah an bána kài a, fimkhurna an nunah a tuh tlat ṭhin. Chutiang nunah chuan khawvel sualna zu, drug leh AIDS tih hmingte hi an tím a, chutianga vanduaite chu an sit chuang lo va, ṭanpuina ban an phar zawk ṭhin.

Pa ṭha chuan fate'n ‘RILRU HRISEL’ an neih leh neih lohte pawh ngun takin a chik a. Rilru a hrisel loh chuan tisa leh thlarau nun ram thleng mai hian a chau ngawih ngawih thei a ni tih a hai si lo. Chu chuan mihring a tihnual (down) in nasa takin rimtawngna (stress) a neihtir thuai ṭhin tihte chu a hringnun zirlaibuah a chhiar chuak tawh a. Hemi kawngah pawh hian mawhphruhna sang tak an nei a ni tih a hai lo va, an rilru hriselna dinhmunte zawtin emaw, chîkin emaw dawhthei takin fate a enkawl ṭhin. Faten rilru hrisel tak an nei anih chuan kan ramah hian mahnia intihlum (Suicide Death rate) hi nasa takin a tlahniam thei a ni tih hriain, pa fingvar chuan nu ber kova nghat mai lovin a dâwn pui tlat a. Nu awmnem mawhphurhna rit tak chu chhâwk a tum ṭhin. “Fanau enkawlte chu nu tih tur a lawm” tia pa rilru a ṭhanlen chhung chuan kan ramah naktuk ṭha zawk a her chhuak dâwn loh tih a hai si lo. ‘Pa’ mawhphruhna a va sang em!

Pa ber chu khup biha damin tarsen ni tawh mah se, fate tan phaw nih a bang lo va, inhumhimna leh ralmuanna kulh bing nih a bang chuang lo. Pate hlutna hi han teh chhin dawn ta ila, khawvela tlang sang bera an chhàl Mt. Everest, sânzâwng ai pawhin a let sang chuang fêin an la hlu zawk awm e. Kan la uar lo mah mah mai thei!

Ṭhalai zawkte u, hei hi ka zawt ang che u. Vawi khat chiah i pa kha ṭul dang avangin awm bo ta se, i pa mawhphurna kha i la ngam dawn em? Chauin kan tlukpui mai lo vang maw? ti hian pa awm lova thil ngaihtuah hautakziate, harsatziate leh buaithlak turziate i dâwn thiam ang ti raw? I pa zilhhuana ngai kawia i phun bul bul ṭhin lai khan pa nei tawh lote hian hautu tur pa an duhzia i zawt thei ang. Pa nei tawhlote chan tur chu awmhmuna dâwn vang vang a awl hle lo maw. Kan'Pa' kan nin em em ṭhin khan a tiang leh awrawl vinin i kawng a lo khalh ngil zawk a ni tih i dâwn pha lo va, hringnun phurrit phurin a hlimah nuam takin i zál ṭhin tih i hre pha hek lo. Mahse chu phurrit phurh loh chu an hlauh ber a ni thung asin, a chhan chu maw 'I pa chu i pa a ni tlat'!

Tam tak chuan nute hi hlu bik riau zawka hriatna kan nei maithei a, a nihna lai chen pawh a awm tho va, nimahsela, ngaihtuah chian hi chuan pate zawk hlutnate hi hriatchhuah thar atan a va duhawm em. Nu berin, “Paa, Bawiha hian lei tur a sawi a, eng tin nge ni dawn?” a ti chêl chûl ṭhin. Nu ber chuan fate duh chu lo hriain lo dawngsawng ngawt mah se la, amah chauh chuan thuthlûkna a siam thei lo fo. Nu berin a tawpah pa ber a rawn leh nge nge ṭhin a, pa berin a “Aw, E” hma loh chuan nu berin engmah a ti thei lo, a chhan chu maw i sunday thawhlawm i nu pek ṭhin che kha i pa thawhchhuah a ni tlat asin.

Hengte hi pa hlut rukna duhawm tak a va ni si em! Chuvangin, pa hlutna hi a sângin a ropui hle. A tawpah chuan ‘Pa’ thu hi thutling, thu nghet cherh chawrh a lo ni fo zawk ṭhin.

Pate hi nu an ropui ang chiah hian an ropuiin an hlu em em a, pa tel lo chuan nun hi a kim ṭhin lo. Mawhphurhna lah a sâng bikin a tam a, chhungkaw chawm mai bakah ngaihtuahna bing mup mup khawpin hunbi an chhiar fo ṭhin, an fakawm takzet zet. Chuvangin,pa hlutna hi faten hre thar zel ila, chutiang zelin pate pawhin fate enkawl kawngah kan mawhphurhna tun ai nasa zawka kan chik lehzual hi he changkânna khawvelah hian a va ngai tak em.

Pa chuan a kovah chhungkua leh khawtlang mawhphurna hi a phur a, a ropuina erawh thuruk thuhruk a ni a, a lanchuahna chu an fate an ni.

- Vanlalbuatsaiha Pachuau