ZORAM MIPUITE NGENNA

Kumin 2018 hi MLA thlan thar kum a lo ni leh ta. Tuna party lian pahnihte, Pu Zoramthanga hruai MNF-in kum 10 min enkawl tawh a, Pu Lalthanhawla hruai Congress-in kum 20 lai min enkawl pumhlum ṭep ta bawk. An thlen chin leh an mi hruai dan zia chu kan hre theuh mai. Mi thil chhut miten an chhut dan chuan kal dan ṭha zawk, ram tana beiseiawm hmasawnna leh mipui vantlang tana hmasawnna tuna mi bak hi an hre tawh lo niin an hria. A chhan chu an programme duan leh an thupui MIP leh NLUP-te hi an thlen chin kan hre ṭheuh a, anmahni ngei pawhin an hlawhtlinpui lem lo tih an hria.

Kawng dang NEDP leh SEDP-te an ruahman leh a, ṭha zawk fea an sawi laiin han bih chiang ila, mi tam zawk, mi nawlpui ban phak loh programme a nihzia chu a lang chiang sa bang mai leh nghal a. Innghahna tlak, vantlang mipui dinchhuahna tur an duang chhuak thiam lo nge, kan dinchhuah ve tak tak hi an hlau tih hi ngaihtuah theih tak a ni. Tin, tuna mi retheite hi lo dingchhuak ve tak tak ta ila an lawm lo zawk dawn em ni ang le? Kan retheihna remchanga hmanga suma min lei theih zel dan tur an ngaihtuah zawk em ni, a tih theih a ni.

Tuna kan kal dan ang zela kan kal chuan, Mizo mipui 70% vel hi chu, India rama Dalit emaw Harijan (Hnam hnuaihnung) an tihho ang chiah khu kan nih dan tur a ni ngei ang le. Hetiang em kan thlen hma hian kan ṭhanharh a ngai. Kan party liante pahnihah hian a tu zawk zawk pawh thlang tling leh mah ila, kan nihna dinhmun chu kan hniam sat sat dawn tihna a ni, hniam zawk leh rethei zawk nih duh tumah kan awm si lo va.

Mizo mipuite u, kan ram leh keimahni hi i in chhan chhuak ang u, tun hi a hunlai a ni e. Ken chhehvela mite hi kan en ila, hnam ral tawh Cachari te, Riang (Tuikuk) te, Tripura ram ṭha taka cheng te khu, anmahnin an ral an tih an inhriat loh laia ral an nih khu. Tin, India rama Dalit ho leh Harijan-hote khu sawrkarah danin humhalh mah se, tuna an awmdan bak khu an tan kawng a awm thei tawh lo. Khutiang ni tur khuan, mahni tu leh fate tu’n nge phal che u? Tuman an phal lo vang. Mahse, kan kalkawng zawh hian a pan tlat si. Mi hausa leh thiltitheite vote bawm ni ringawt tur chuan kan tu leh fate hi i phal lul lo vang u.

Engtin nge kan tih ang? Sum leh pai itawmna uma i vote i hralh thin kha ti tawh lul suh. I vote leitu khan i ṭhatna tur a ngaihtuah zui lek lo vang. I vote i hralhna sum ngei kha retheihna hmuna chelh tangtu che a nih kha. Mizo hi hnam fing tak kan nih ṭhin kha. Titi pakhatah chuan, “Khawvelah Bengali hi an fing ber a, mahse Mizo pa chuan a bum thei tlat” an ti ṭhin. Tunah erawh chuan keimahni leh keimahni kan inbum a, boralna lamtluang kan inzawh pui mek ta a nih hi.

Unau duhtak, sum leh thiltihtheihna hmachhuana rawn inzuar chi reng reng chu lo hnawl ngam la, i thinlungin ṭha a tih ber kha lo vote ngam ang che. Candidate zingah mimal ringawtah duh thlang lo la, i thlante pawl khan rorel ta se, sawrkar ṭha tak an siam ang em tih ngaihtuah ang che. Kum 30 lai kan ram min lo hruai tawhte hruainaah hian kan ramin nge hma sawn nasa a, anmahni chhungkuain? Lalna leh thuneiha hmanga mahni inhaivur ṭhintute chu kan hre tawh a ni lawm ni?

Tun hnua i tu leh fate chen zelna tur ngaihtuahin i rilru seng la, ram leh hnam a ral chuan kan vai ral dawn a ni tih hriain huaisen takin, patling takin Pathian ṭihin, ṭhangthar lo awm zel turte hmakhua thlirin ṭan ila thar ang u.

Ṭhangthar mithiam rualte u, kan ram chhan ngai ngawih ngawih chhan turin lo pen chhuak ta che u. College leh University aṭanga thiamna in rawn puakchhuah kha kan ram chhan nan a taka hmang turin lo zuang chhuak rawh u le. Chanchinbu leh Talk Show-a in sawite kha a taka chantir tura ṭan lak hun a ni e. Kan ram hian in tan hmun a kian che u a, chhanchhuak turin a mamawh che u in a au che u a ni.

Kan ram vanduaina tak hi in ngaihtuah ngai em? Thu leh hla hi kan thiam em em a, a aia ṭha hi khawvel dangah a awm bik chuangin a lang lo. Amaherawhchu, kan ram mamawh tak takte hi sawi mai a tawk lo, a taka kan thu leh hla kan nunpui a ngai. In thu leh hla lo ngaithla ṭhinte titi chu, “Heng thu ṭha sawitute hian sawi mai duh tawk mai lo se, anmahni ngei hian a takin thawk se, kan ram hi chuan hma a sawn ngei ang” tih hi a ni. Hei hi kan vanduaina tak chu a ni. Thil ṭha kan hria, a tihdan tur pawh kan sawi kur ngei nguai, mahse a hretu leh a sawitu chu kan bo leh daih ṭhin si. Heng thu ṭha tak tak min fah ṭhintute hi kan ngaihsan tehlul nen, thu ṭha an sawi hi an duhtawk deuh mai hi a pawi a ni.

Kan Pathian thu pawhin, “Nau te u, thu chauhin inhmangaih suh ang u, lei chauhin inhmangaih hek suh ang u, thiltih leh tih tak zet ni zawk rawh se,” (I John 3:18) a ti. Ram leh hnam hma­ngaih a, kan rama Pathian thu anga dikna, rinawmna taihmakna thu sawi a, hlawhtlin ngeina tur thu sawi ṭhintute u, in thu sawia thu ṭha leh dik kha practise-tu ni turin ramin a mamawh che u in a ngen che u asin. Lo pen chhuak teh u, hmun ruak hi, dik lohna leh hlemhletna leh boralnain a hnawhpin leh tawh loh nan lo pen chhuak hram teh u. Pastor pension rualte leh rawngbawltu rualte pawh an awm mai mai thei ta lo a nih hi. Kan ram hi Lalpa leh Krista tan i hauh tlat ang u. Ram chu Lalpa ta a ni si a.

Kan ram hi han thlir teh u, chhim leh hmar chhak leh thlangah a ram leilung hrim hrim pawh mihring chu sawi loh kan him lohzia kan hre ṭheuh mai. YMA, MZP, MSU leh a dangte, NGO reng reng lung dam kan awm ta lo. Ram humhalh ngam sawrkar kan mamawh tak zet a ni. Chuvangin, nangni ṭhalai rualte u, thu mai mai lovin a takin rawn pen chhuak rawh u le.

- Rev. Robawiha