HAPPY NEW YEAR 2022
Kum 2021 chhunga ni hnuhnung ber mai, Dec. 31 zanlai a pelh chiah maiah chuan hmun hrang hrangah umthar lo thleng lawmna neiin puak thei leh hal mawi chi hrang hrang an hal a. Sorkar lam aṭang erawh chuan heng hal mawi leh puak thei chi te hi hal loh nise tiin DC tinin a khapna thuchhuah an siam a, Central YMA lam pawhin khap bawkin Police lam phei chuan hetiang hal lui an awm chuan man tur tiin an vai reng bawk.
Nimahsela thupek bawhchhiat tumna hrim hrim vang chu a ni kher lo ang a, kum 2021 thlahliamna leh kumthar 2022 lo thlen dawn hunah meuh chuan a puak nasa ngang mai. Kan awmna bulhnaiah phei chuan a nasa zual emaw tih mai turin lungphu tha lo nei tan phei chuan manganna tham tur hian a puak nasa a, boruakah a alh sen zuai zuai mai bawk a, kangmei chhuak leh thil pawi thleng chu a awm lo hram ang chu maw.
Kumthar 2022 kan chuangkai thei hi a lawmawm a, a ṭhenin mittui nen an hmuak thleng a, ṭhenkhat chu hmabak phurawm tak nen an awm ang. He kumthar ang hi vawi tam taka a lo thleng tawh a. Thutiam ṭha tak nen kum thar hi hman tum an awm bawk ang. Nang leh kei erawh chuan hetiang hian he kumthar hi hman han tumin ruahmanna han siam ang hmiang:
Mahni inhneh: Mahni inhneh hi thil har tak a ni a, chutih rualin mahni inhneh tluka hnehna ropui leh tha a awm chuang lo. ‘Ka ti lo ang’ i tih chu tih loh thei tum la, ‘Ka ti ang’ i tih pawh tih ngei tum bawk ang che. Chumi ti thei tur erawh chuan taihmakna leh thawhrimna neih a ngaiin, rinawmna neih a ngai bawk - chung aia pawimawh ber chu Pathian ṭanpui tlaka nun hman hi a ni. Chakna hi thaah chauh a awm lo a, thinlungah a awm bawk avangin thinlung khauh tak neitute chuan an taksa pawh an thunun ṭhin.
Khawvela tlang sang ber Mount Everest hi 8848 Mtr laia sang a ni nain kum 1953 May 29 ah daih tawh khan lawn chhuak an lo awm tawh a, nimahsela lawnchhuah tum mi sang tam takte chuan an nunna hlu tak an lo chan phah thung. Mizote zingah phei chuan he tlangsang lawnchhuak hi kutchang thleh tham lek an la awm a. Mi nazawng tana thil theih loh tur leh huphurhawm a nih laiin kum 89 mi tawh pawhin a lawnchhuak thei tlat a nih chu.
Yuichiro Miura phei chuan ṭum thum lai a lawnchhuak tawh. Tum hnih lai zaipui (operation) tawk tawh pawhin a lawnchhuak thei a nih chu. A ni phei hi chuan doctor-te chuan tlangsang lawn turin a taksa hi a fit tawk lo an ti chungin a thei tlat si. Heng mite hian an taksa ni loin an thinlungah zawk tumruhna nasa tak an neih vanga lawnchhuak thei an ni. Mahni an inhneh vanga khawvel tlangsang ber hi lawnchhuak thei chauh an ni.
Taksa hmangaih: A bik takin Mizote hi mahni inhmangaih nachang hre lo tak kan ni awm e. Miin kum 60 a tlin tawh chuan vanglai hun hmangliamin upat a tum tan mai ṭhin a, kum 70 tlin tawh phei chuan tar chhia (tar chhia tih hi ṭawngkam mawi lo a ni nain kan hmang uar ta tlat mai si a) angah an inngai tawh tlat ṭhin. Hei hi a pawi hle - nakin lawkah chuan vanglai hun hmang liam ṭanah kan la inngai ang a, tar chhia angah kan la inngaih hun a lo la thleng ve ang. Chumi alo thleng mai lohna atana thil tha tak pakhat chu vawiin hun aṭanga mahni taksa hmangaih hi a ni.
Mahni taksa hmangaih tur chuan exercise lak ṭhat bakah ei leh inah kan fimkhur a pawimawh. Kan ka-in a duh mai ni loin kan taksain a mamawh kan ei uar ṭhin zawk a pawimawh. Chumi tur chuan sa lam aia thlai lam ei uar te, chi al ei tlem te leh mawm lam ei tlem te hi taksa tana thil ṭha tak a ni.
Nitin tui thianghlim in tam pawh hi taksa tan a ṭangkai hle a, thlai tui pek mamawh tak anga inngaiin tui thianghlim hi in fo thin tur a ni. Zuk leh hmuam timi i ni a, nghei harsa i ti a nih pawhin i kam tleuh ngun ṭhin ang che. A theih hram chuan meizial i zuk zawh hlimte hian i kam tleuh thei hram la, tui thianghlim in tam ṭhin ang che. Taksa hmangaihna turin thil dang tam tak sawi tur a awm a, ke a kal tam te, thinlung hahdam taka awmte leh nuih tamte hi taksa in alo mamawh hle mai bawk.
Hunbi insiam leh vawn dik: Mizote anga hunbi vawng uluk lo hi hnam dang an tam kherin a rinawm lo. Hunbi tiam a awm a, dik taka vawn bawk hi hnam changkang nihna pawimawh tak pakhat a ni. Nangmah ngei pawh hunbi insiam la, dik takin vawn tum bawk ang che. Chu chuan nasa takin hma a ti sawn ang che ang a, i taksa alo hrisel phah bawkin i thinlung lawmna tam tak a thleng ngei bawk ang che.
Zan mut hun insiamin zing thawh hun pawh insiam la. Chawei hun, lehkhabu chhiar hun te, inbual hun, insuk hun, eirawngbawl hunte nen nikhat chhunga i hman turin hunbi insiamin ṭha takin zawm tum bawk la, chawlh hahdam hun pawh insiam bawk ang che. Mihring tupawh mai hian mahni thu thua awm hian kan zalenna kan hmang thiam lo fo a, nang leh kei pawhin kan lo inthlahdah theih avangin mahni zawm theih ngei turin hunbi insiam a, dik taka vawn kan tum bawk chuan a hlawkna keimahni bawkin kan hmu ngei ang.
Hetiang hian point pathum lek hmang hian kumin 2022 hi atir aṭanga hman tumin han inbuatsaih ila. Pawimawh dang tam tak a awm thei nain heng thil pathum lek hmang pawh hian mihringin hmasawnna nasa tak kan lo neih phah thei a ni. Khawvel hmasawnna hi a zuanin a zuang e an ti mathlawn lo a, chuvangin keimahni pawh kan insiam rem zung zung a ngai ṭhin.
Khawvel hmasawn ruala hma kan sawn ve zel loh phei chuan kan kianga awmte tan pawh hnawksak kan lo ni maiin kawm tlak loh kan lo ni mai theih dawn avangin kan theih ang ang a hmasawn ve turin kan inbuatsaih a ngai. Heng thil tlemte hmang hian mimal takin hmasawnna lo neih tum ve teh le. Chuti lo zawng mi tam takin Happy New Year 2022 tia an hlim reng lai hian ilo Happy New Year rei lo palh hlauh ang e.
- Mahmuaka Chhakchhuak