Written by
Patrick Z
Chhingchhip

YOGA A HLAUHAWM EM?

June 21, 2018, International Yoga Day kha sorkar lam ang chuan Mizoram chuan a hmang ve lo nia puan a ni a. Tihlaiin zirna in ṭhenkhatah chuan an hmang nual ni awm taka sawi a ni. Ram chhung hmun dangah pawh an hmang nasa viau mai.

Kan Prime Minister-in Yoga hi ram puma hmang tura a tih tirh khan kan ramah pawh kan hmang ve nual a, ṭhenkhatin kan lo hak deuh a nih kha. Thuziakmi ṭhenkhatin a hlauhawmzia lam an ziak a, ṭhenkhatin a hlauhawm lo an ti thung a. Kan PM hian Yoga hi zirna sikul lamah pawh subject pakhata telh hial tur anga sawi te pawh a awm mek a nih hi.

Madam Poh Shon Choy, Yoga zirna sikul hial din a, bei nasa tak, pawisa pawh tam tak tak lalut ṭhin chuan Yoga lesson hrang hrang (hot yoga, power yoga, laughter club) lo ti tawhte pawhin bansan a, Isua hnenah inchhir a, a ngaihdamna dil turin a ngen a. Amah ngei pawhin a Yoga Centre, pawisa tam tak a lak luh ṭhinna chu a hralh hmiah mai a ni. Yoga chungchanga a inpuanna ṭhenkhat hi lo thlir ila.

Tam tak chuan an taksa inlak fit nan, insawizawina chu rilru sawrbingna tel lovin ka ti a ni an ti thei e. Kristian emaw kristian lo emaw pawh ni se rilru insawrbingna thleng lova bansan leh chu thil har tak a ni a, automatic-in rilru sawrbingna hi an thleng leh nge nge ṭin niin a sawi.

Madam Choy chuan, Yoga Laimu tak hi Hindu sakhua aṭanga inṭan niin, Kundalini thlarau (Chawngkawr thlarau) a ni a. Yoga-a an posi reng reng hi ransa posi (sanghawngsei, sazupui, etc) vek a ni.

A hlauhawmna chu, miin hetiang posi a a tih ṭhin chuan a thinlungah Kundalini thlarau bet tlatin a lo sosang ang a. Miin Yoga exercise hi a bulthum aṭanga a laihawl thleng, rilru sawrbingna thlen hma thleng a tih pawhin rul inherh posi chu a rilruah a sosang tial tial ang a ti a ni.

Mihring taksaah hian centre 7 a awm a, lai aṭanga inṭanin, a centre tawpna chu mit ko hmul inkar hi a ni (ṭhenkhat chuan mit pathumna an ti). He centre hnuhnung ber thlenga thlarau chawh thawha a awm chhoh chuan mit pathumna chu tih men lo niin, hei hi ‘harhchhuahna tawp’ an ti a. Hetah hian miin a hmuh hmasak ber chu ‘ramhuai’ a ni.

Ṭhenkhat chuan ramhuai rapthlak tak an hmuh hian mi a angin an awm a. Ṭhenkhat erawh hlauhna nei lovin midangte hriselna te, an harsatnate leh an vanneihnate hrilhlawk theihna an nei ta a. Midangte chu an kai­hruaiin an control thei tak tak ta a ni.

Yoga hi a awmzia chu ‘pathian nena inzawm’ tihna a ni. Yoga thil tum chu ‘mihring thlarau leh khawvel thlarau Brahman, Hindu pathian pui ber inzawm tir’ a ni.

Exercise ṭhenkhatte :1) Zingah ni lam hawi­in ni pathian chibai buk a, ni lalpa hming 12 chham. 2) Ni pathian pu biak nana insawizawina posi hrang hrang lak. 3) Chawngkawr posi anga awm a, khup tih thleh a, din ngil leh a, pathian bia anga lu buk. 4) Posi hrang hrang hmanga pathian chi hrang hrang, krishna nausen, chawngkawr, sakeibaknei anga awm.

Heng Yoga exercise zawng zawng hi rilru sawrbingna a luhna tura inbuatsaihna vek a ni a, Hindu pathian Brahman nena inzawm tura beihna vek a ni tiin madam Choy chuan a sawi. Kei ni Kristiante tan hian thil hlauhawm a ni em tih chu mahni duhthlannaa innghat a ni ta ber awm e.

- Patrick Z, Chhingchhip