Written by
Varthanzama

ALU-AH KAN INTODELH THEI DAWN EM???

Covid-19 avangin khawvel a buai a, Mizoram pawh kan buai a. Chutih mek laiin Assam nen ramriah kan buai mek bawk a. Kan ni tin mamawh lakluhna kawngpui an dang chat a, hei hian eng chen nge a awh dawn kan hre lova. Central aṭanga sum lo kal ṭhin pawh nasa takin a tlahniam a, buaina lian tak tak hmachhawn ngai a nih bawk si avangin Sorkar tan pawh luhaina tham a tling a ni.

Hnathawk mumal thei lova inkharkhip hun a awm ta nual a, eitur erawh eng lai pawhin kan mamawh thung si. Covid-19 buaipui tirh aṭanga ramri buai kan neih mek hun chhung hian ni tin chawhmeh lam thila kan ei ral nasat ber chu Alu, Dal, Tel, Purunsen, Artui leh Tomato te an ni. Hengah hian intodelhna kan nei hauh lo. Heng thilte hian hman ata tawh kan tapchhakzawl a lo luah lum tawh a. Agriculture Minister Pu C Lalrinsanga chuan "mikhual chamrei" a lo ti tawh nghe nghe a ni.

State pawn aṭanga kan lakluh nasat em em, kan rama ṭha duh si heng thlaiah te hian intodelh tura ṭan lak a hun tak zet tawh a. Tunah hian ramri hrula leilet zawl neite chìn turin Alu chi qtls 425 zet chu Bihar aṭangin Covid hrileng karah harsa takin FOCUS-te'n an chah thleng a. A hun taka chin theih tura hma an la hi an fakawm hle.Dt. 29 Oct '20 khan Agriculture Minister Pu C Lalrinsanga'n biakhmuhtheih hmangin heng Alu chite hi semchhuahna hun a lo hmang tawh nghe nghe.
Saikhawthlir, Saihapui V, Chuhvel, Zawlnuam Kolasib leh hmun ṭhenkhatah a chi hi sem darh a ni tawh a.FOCUS hian Alu ching duhte chu a thlawnin an pe a, Alu chingtute hnathawh dan enpui tur leh vil turin hemi lama mithiam an dah vek bawk.Alu an thar hunah a chingtuin a remchan angin a hralh ang a, a pum te ho, hralh tura iaiawm deuhte chu a chi atan FOCUS hian an leisak dawn a. A ti peih tak takte tan chuan hlep hlir hlep hlir a ni mai dawn. Alu chite hi damdawi hlo hmanga kah vek an ni a, ei atan a tlak lova, ran pawh pek hauh loh tur a ni. A ching peih tak tak tan lo chuan lo chuh buai chi niin a lang lo.

Kan vanneihna em em chu Alu chin hi season hnihin a kalpui theih dawn a. Khawthlang lam, Kolasib leh Mamit district-ah te chuan Oct/Nov thla velah chin a ṭhat laiin, Champhai etc-ah chuan March thla velah a chin a lo hun leh a. Khawthlang lam tharchhuah Alu chi chu khaw chhak lamin a hun takah an ching ve thei ang. Tun hma Alu thar tam ṭhinte buaina ber pakhat chu a dahṭhatna (Cold Storage) awm lo kha tunah chuan mamawhna hmunah hman theihin a awm tawh a. Tin, Alu chi man to tak leh buaipui hrepa a chi lakchhuah ngai ang kha he laiah kan tharchhuah tawh dawn avangin harsatna tam tak chu a bo deuh duak tawh ang. Alu-ah kan intodelh thei dawn em i lo thlir teh ang.

Tuna kan mamawh lian ber chu farmer te an harhchhuah hi a ni ta. Sorkar pawh a harhchhuak mek a, ramri khuate develop a ngai tih hriain kan mamawh tak pakhat Alu-a kan intodelh theih nan ṭan a la a, mahse, hei hi a hlawhtlinna a ni chuang lo. Leilet zawl zau pui pui nei kan mihausate u, dan lova lo lut Lailapur vai ngalriate'n kan hrawk dan chah tuma an hmanhlel lai hian car manto aiah leilet tur tractor lei zawk ula, in vai chhawrte hlawh in pek, in zara ei hmu ve hram hram ṭte khan in ram ṭhalai chhuhsak tuma an beih mek hi. Kum tam tak in lo chhawr tawh pawh a ni thei, an awm rei tawhna chu a ni asin in ram chhuhsak tura an ṭanhmun tiṭhatu chu.Nasa taka leilet thau an sawh hnuah in zara ei hmu ve hram hramte chuan hnam thilah chuan an phatsan leh ta che u a nih hi. Zofate hi harhchhuah a hun a, vai chhawr pawh chintawk neih thiam a hun ta hle.

Vaiho hi chhawr lo thei lo kan nih pawhin zat leh zata insem tih vel hi chu bansan a ṭha. Punjab-ah te pawh wheat an thar vanglai leh an buailai chuan State ṭhenawm aṭang pawhin labour a sang tel an chawlut a, an mamawh loh hunah an chhawr lo mai.Hausa pui pui an ni a, an hnathawkte an vil hneh a, farm house-ah te an riahchilh fo ṭhin. Leilet vai kan chhawr dante hi tidanglam ve ila, thlasik thlai chinte hi buh hmun aia hlawk zawkah a chang thei a. Leilet neite hian enkawl tum hram se, an enkawl theih loh chuan Mizopa, a enkawl thei tur ngaihven se la, vai chhawr ngei a ngai a nih chuan hunbi neiin chhawr se. Tunah chuan leilet turin Bawng leh Lawi kan chhawr meuh ta lova, Sorkarin Tractor leh Power Tiller te a ngaihtuahsak a, hmun ṭhenkhatah chuan buh phunna te, a sengna khawlte a awm tawh a. Kan ṭhalaite hian dúm dai an hreh deuh a nih pawhin an thawh chák zawng anga herpui thiamte zir chungin covid leh ramri buai hian mahni kea ding thei turin min tur ut ut hlawm teh se.