Written by
Khualluna Pautu

‘Ka hre thiam thlawt lo’ tih kha...

Dt. 31.07.2018 Vanglaini chhuaka “Ka hre thiam thlawt lo,” tih thupui hmanga Congress sawrkar hnathawh ropuizia rawn ziaktu khan, mi dangte Lal chak ve hrim hrim ang deuh khan a rawn ziak a, thil awmzia han ziah ve a ṭulin ka hria a ni.

Mizoram state hi MNF-in kum 10 leh Congress-in kum 20 min hruai chhung hian, ei leh barah te, tui thianghlim in turah te, electric lamah te min intodelh pui lo va. Mizoram kawng zawng zawng a chhia a, mipui an hnatlang sup sup a, lei a chim reng a, thingtlang kuthnathawktute thlai thar hralh thei loin kan mittui a tih tlak laiin, khawpuia zu ṭha in tur hmu lote khawngaihin an mittui a tla si a. Zu kan zuar a, hmeithai la tuai ṭha pui pui an pung a, pa tel lova enkawl ṭhalai an pung zel bawk a, ngawlvei kan pung a, HIV, Aids a hluar bawk. Central sorkar-in a ruala min pek Meghalya-a NEIGRIHMS leh Falkawna Refferal Hospital MNF sorkarin an tihlamzuih bik maite khan rilru a tina ve-in tun sawkarin a din thar pawh kan lawm ve asin.

Turial khuahte pawh ṭha kan ti; Mahse, NEEPCO nen kum 99 atana MOU ziaka State danga mi kan lei aia to-a lei lo hian, T. Sailoan Bairabi-a Tui­khuahna tur Sakuh kaw tiat leka a laih chhunzawm duh loh kha, ZORAM PEOPLE MOVEMENT (ZPM) te hian kan chhunzawm ang a, kum 5 lekah mipui­te duh khawp current kan pe dawn a ni.

‘Sum dinhmun a ṭha,’ tih pawh kha khawi emaw laiah a ṭha lawr a ni mai thei, thingtlang kut hnathawktute dinhmun hi bel chiang ve teh u. An thlai thar an hralh thei si lo va, fehnaa pheikhawk bun tur pawh an nei lo, ke lawngin an kal lo chauh a ni. Tin, CAG report te pawh kan hriat ṭheuh kha sawi vak lo mai ang.

Kum 1979-a Quit Mizoram order vanga PWD SDO Chauduri (Silchar mi) kah hlum a nih avanga Silchara Mizo-te tuar nasat leh nunna chan pawh an awm ṭeuh ṭuma zan laia khatih hun laia kan Chief Minister T. Sailoa’n Silchar a thleng thla nghal leh kumina zophaia MZP ten, Mizote chawlhbuk an saka Cachar police ten MZP te an kaha an vuak bawka nasa taka an tuar ṭuma kan state sawrkar chelvak en khan thla a inmuan hleih hle a ni. Kan Police te hi MZP thlavang hauh turin pu huai an nei lo mai a ni. Pu huai an neih hunah chuan MZP te hian kut thlawn an tuar lo anga an tuarna senso pawh ZPM a sawrkar chuan rulhsak a ni ang.

Chumai ni loin Cachar inner line forest reserve kan tih mai, British sawrkar leh Mizo Lal Suakpuilala ten saui tana ramri an siam 509 sq. mile, ramri lung pawh an phun fel vek Distric Council hun lai pawha an chhiah khawn a neitute hnenah 70% an rawn chhung ṭhin a, 30% erawh chu an lo inenkawl nana pek ve chauh ṭhin kan ram hi ZPM a sawrkar chuan kan nei let leh ang kan ti a ni.

Chu mai bakah Tuikuk takam te hi kan ram tana hri ṭha lo paitute an ni a, a ngaihtuahtu bik kan siam ang a, Mizo tana an hri ṭha lo pai hi a hri dannain kan chiu dawn a ni. Tuikuk takam ten Mizo min thah leh dawta central-a min hek dante hi a rapthlak kan ti a ni.

Tun ang renga kan kal chuan Chakma minister mai ni lovin Tuikuk minister te pawh kan nula ten Parṭhi an awrhtir leh lo ang tih tunge sawi thei.

Kan kohhran hotute chuan kum 50 chhungin India ram hi Kristian ramah kan siam ang an tih laiin B.J.P. note R.S.S. te chuan kum 2021-ah India-ah Hindu sakhua chauh a awm tawh ang an ti a, kan Missionary leh Pastor-te lu manah pawh an phal tam hle a ni lawm ni. Chuvangin, Politic Party ruih chilhnaa tel ngai lo Pastor rual leh Lungte kan rawn au chhuak ta a nih hi.

Kumin inthlanah chuan, “i tladah zel ang,” titute leh “hna thawk ila, zu zuar loin Pathian ṭih mi ten kan ram hi Kohhran nena pheikhai rual takin kaihruai se,” titute kan buk dawn a ni ber. Khawiah nge rinna i nghah ve dawn le.

- Khualluna Pautu