Written by
Lalramliana
State Librarian, Mizoram State Library

LIBRARIAN’S DAY CHUNGCHANG

Father of Library Science tia India ramin a hriat, Dr. S.R. Ranganathana hming daihlohna atan India ram sorkar laipuia Raja Rammohun Roy Library Foundation (RRRLF), Ministry of Culture, Govt. of India chuan August 12 hi kum 2009 aṭang khan ‘Librarian’s Day’ atan a puang a. 12th August hi sorkar laipui chuan official-a Dr. S.R. Ranganathan-a pianni a a chhinchhiah angin Librarian Day atan hman a lo ni ta a ni. 2010 aṭangin Librarian Day hi hmang chhovin kumin 2018 hi Mizorama Mizoram State Library, Art & Culture Department buatsaiha ṭum 8 Librarian Day kan hmanna tur a lo ni ta a ni.

Kumin 2018 Librarian Day August 12 hi Sunday a nih avangin ni August 13 hian Mizoram State Library, Art & Culture Department, Govt. of Mizoram chuan a lawmna hi State Library-ah hman a tum a. State Library leh District Library Aizawl aṭanga lehkhabu hawh ṭha lawmman puitling leh naupang member-te hnenah pek tura ruahman a ni bawk.

Raja Rammohun Roy Library Foundation (RRRLF), Ministry of Culture, Govt. of India chuan Librarian Day hi Library hman ṭangkaina leh enkawlna kawnga intuaitharna atan te, hriatna leh finna hian mipui nawlpui hnen a thlen theih nan te, lehkha chhiar uar deuh deuh (reading habit) inneihtir sauh sauh te chu Librarian Day hmanna atana a thiltum pui ber te an ni. Kum 1892 a piang Madras University-a Librarian hmasa ber Dr. S.R. Ranganathan-a hian kum 1924 khan London-ah Library lam zirna ‘School of Librarianship’ zir turin sorkarin a tir a. United Kingdon-ah hian Library chi hrang hrang 100 chuang zet zirchiangin a zir bing a ni.

Library enkawlna leh a ser­vice awmze neia kalpuina tur hian Dr. SR Ranganathan-a hian kum 1931-ah Five Laws of Library Science a duang chhuak a. 1933-ah lehkhabu thliar­hranna ‘Book Classification scheme’ hmingthang tak ‘Colon Classi­fication’ a duang chhuak leh. Khawvel ram hrang hranga library tam takin lehkhabu thliarhranna hi an hmang ṭangkai hle a ni.

Model Library Act duang chhovin 1942-ah Draft Model Indian Library Act te a duang chho a. India rama Public Library Act hmasa ber Madras Public Library Act 1948 chu Dr. SR Rangana­thana hmalakna avangin passed a lo ni chho ta a ni. He Library Act passed a nih hnu hian India ram state 15 aia tam mah te chuan Library Act siamin an passed tawh nghe nghe a. Mizoram sorkar pawhin 1993 khan ‘The Mizoram Pub­lic Libraries Act 1993’ a pass a ni. Rokhawlhna avangin he Libra­ry Act Mizoramin a neih hi hman (implement) theih a la ni ta rih lo.

India ramah Public Library service mipui nawlpui, mipui ban phak, vantlang hman ṭangkai theih tura kalpui turin RRRLF, Ministry of Culture chuan 1972 aṭang khan hma a la chho va. Matching leh Non-matching scheme hnuaia ṭanpuina dil theihte duan chhoh a ni a. Mizoram sorkar pawhin matching scheme hnuaiah hian Library ṭanpuina NGO te tan a kalpui chhova. Tunah hian Mizoram chhunga District 8 huam chhungah hian sorkar Recognised NGO etc. Library 500 dawn neih chhoh a ni ta a. Kum tin chhiar tur lehkhabu ṭhahnem tak leh library sakna building grant leh a remchan angin furniture lehkhabu dahna te he RRRLF matching scheme aṭang hian pek chhoh a ni ta a. RRRLF thuneitute instruction leh guidelines siam ang zelin Mizoram sorkar chuan heng Urban leh Rural area huam chhunga NGO Library sorkar recognized RRRLF sponsored Library te hi ṭanpuina a pe a ni.

North East State a bik takin Mizoram state hi 90:10 ratio-in matching hi pawmsak kan ni a, kan vannei hle. State dangah chuan 50:50 ratio te, 75:25 ration te a nih laiin state sorkarin Rs.10 lakh he matching contribution atana Budget min siam hian RRRLF match tur Rs.90 lakhs te a vaiin Rs. 100 lakh ruahman theih a lo ni ṭhin a. RRRLF matching scheme hi Mizoram tan Public Library service tihhmasawnna lian ber leh kan innghahna pui ber a ni a, library service-ah chuan kan liveline, kan hnuk pawimawh tak a ni chho mek a ni.

RRRLF chuan an hnuaia grant hmutu grantee Library-te hi a hmunah endiktu tur inspecting officer a ruat a, kum tin deuh thaw RRRLF scheme hnuaia grant hmutute a hmunah an rawn endik ṭhin a. Mizoram chu grant hmang ṭha leh hmang dik state kan nih thu hi a endiktute chuan an sawi ṭhin. Khua leh Veng hrang hranga sorkar recognized NGO library te hian lehkhabu chhiar tur tam tawk sorkarin a pekte chu an hman ṭangkai theih nan Library Aweareness Campaign te a remchan angin buatsaih ṭhin a ni a, kum khat danah a remchan angin Government Recognised NGO Library enkawltute tan State Level Library Seminar & Training Programme chu Art & Culture Department, Mizoram Library Association leh RRRLF ṭangho buatsaihin neih a ni ṭhin bawk. Library recognition dil te a theih ang chin chinah a hmunah endikna neih a ni bawk ṭhin.

India ram tana Library Science Pa tia hriat Dr. SR Ranganathan-a ‘World Librarian’ ti hiala mithiam-ten a hming an sawi bawk, library ṭhatna leh tihhmasawnna atana thiamna bik neitu a ṭha­hnemngaihna leh inpekna chuan keini Mizoram state pawh rawn kangkaiin RRRLF Ministry of Culture, Govt. of India kaltlangin mipui vantlang hman ṭangkai theih turin kan ban phak (doorstep) ah Library hman ṭangkai tur kan lo nei ta mai hi Library service hmalakna lama kan hlawhtlinna ṭha tak a ni awm e.

America President Abraham Lincoln-a chuan an hunlaiin lehkha chhiar tur zawngin mel tam tak tak a kal ṭhin an ti a. Kan vawiin hunah sorkar hmalakna kal zel avangin University, College rap pha ve lo tan pawh sorkar hmalakna leh RRRLF scheme hman ṭang­kaina aṭangin kan veng kan khua­ah kan ban phakah Library kal­tlangin hriatna leh finna nasa tak nei thei turin sorkarin library min buatsaihsak ta hi kan vannei hle. State Library, District Library leh sorkar Recognised Urban/ Rural Public Library kan neihte hi hman ṭangkai sauh sauh erawh kan hmalakna nung reng tur a ni.

Library kaltlangin hriatna chi hrang tihmasawn thei tur thuziak, lehkhabu te mitinin chhiar uar deuh deuh a pawimawh chho reng dawn. Vawiina Librarian Day hmangtu zawng zawngte library ṭangkai taka hmangtu ni tur leh midangte hnena hman ṭangkai a nih zel theih nana kawhhmuhtu leh zirtirtu ṭangkai kan nih ṭheuh hi a pawimawh hle. Kumin 2018 Librarian Day theme atan hian “A good book has no ending, Knowledge for all” tiin thupui dah a ni a, sorkar recognized NGO Library zawng zawngten mahni theih ang anga Librarian’s Day 2018 hi hman ṭheuh theih nise hmasawnna leh Library awareness atan a ṭangkai hle dawn a ni.

- Lalramliana, State Librarian, Mizoram State Library