CCE tihmingchhetu pakhat delete!
CCE hi zirtirna system ṭha tak ni mah sela ‘no corporal punishment’ leh ‘no detention policy’ avângin fak a hlawh lo a tih theih! A pahnihna zâwk ‘no detention policy’ kan tih fail theih loh dân chu kumin 2018 July ni 18 khan Lok Sabha chuan a hnâwl ta a ni. Hei vâng hian state sorkarin a duh chuan pâwl 5 leh pâwl 8-ah fail a awmtir thei tawh dawn tih a ni. Hêng thil pahnihte tel loa CCE kalpui chu ni se fak a hlawh ngêiin a rinawm.
No detention leh a nghawng
Puitlingin awlsam taka sum hmuh kan duh ang deuhin zirlaite paw’n thil awlsam an lo duh ve a, lehkha zir mang loa pass an duh a, fail theih loh tih a nih tâkah chuan an inthlahdah a, hrem phal a ni lo bawk nên tih vak ngaihna a awm ta lo! Zirlaite tân fail theih loh leh inhrem theih loh tih tluka hlimna dâr rimawi a awm thei tawh lo ang. Mahse, an chhiatpui si. Zirtirtu tam tak zîngah i nih nih ni mai rawh tia ngaihsamna thinlung pu an tamin a rinawm.
Hei vâng hian sorkar laipui chuan ‘no detention policy’ hi kalpui tawh loh mai ni se tiin a rêl ta a ni. Mi ṭhenkhat chuan CCE system hian fail theih loh leh hrem theih loh dânte a keng tel hrim hrim emaw tiin an sêl ṭhin a, a nihna takah chuan thil inang lo, a ruala hman si hi a ni.
CCE leh term exam
CCE system hman a nih hma khan academic session khatah term exam vawi hnih thum neih ṭhin a ni a, hêng exam belhkhâwma pass zo lote chu pâwl ngâi bawk beih nawntir an ni. Chutih lai chuan ‘rank’ hi siam a ni a, zirlaite’n pakhatna nih an châk avâng leh fail an hlauh avângin an zir nasa niin a lang. Nimahsela, khatia an zir avâng khan zirna quality a ṭha bik tihna erawh a ni lêm lo.
Tichuan, sorkar laipui duh angin CCE kan hmang leh a, chutah chuan an thil zir zawh apiang an test nghâl zêl a, mark khâwl a ni. Hêng unit test-a fail-te chu test-tir leh an ni. Tin, term khat tâwpah an zir tawh zawng zawng aṭanga zawhna siam chu an chhâng leh a, summative evaluation kan ti. An thiam thil dangte tehna co-scholastic pawh mark 100 pu-a teh a ni.
An pâwl ngai beih nawntir hi zirlaite pressure pêkna, tihhnualna leh lehkha zir bânsan tura siamna mai a ni tiin fail theih loh policy kalpui a ni. Term exam system leh CCE system inan lohna langsâr ber chu zirlaite exam result-a ‘rank’ siam a ni tawh lo leh fail awm ta lote hi a ni.
Ngati nge pawl 5 leh pawl 8 kher
Pawl 5 leh pawl 8 chiaha fail awmtir tih kha tun hmaa board exam an lo neih ṭhinna primary school leh middle school zawhna tur an nih vâng ni berin a lang. Mizoramah hian pawl 5 hi middle school-ah kan la behtir mai pawh a, a nihna takah chuan primary school-a bet zâwk tur a ni.
Pawl 5 hi primary school-ah dah thlâk ni sela, zirna ngaihsak loh avânga thiam lo lutukte hi pawl 5-ah chelh rihin middle school-ah thawn chhoh loh ni sela, middle school pawhin thiam lo lutukte hi pawl 8-ah chelh rihin high school-ah thawn chho lo bawk se kan zia deuh ngêiin a rinawm.
Tun anga pawl 5 hi middle school-a an la beh reng chuan pawl 4 zo hmasa apiang an nih ang anga middle school-a thawn chhoh an nih dâwn avângin tlêmin primary school zir chhuakte hi an chhuanawm lutuk lo mai thei. Pawl 5 leh pawl 8-a inchelh theih tih a nih avângin middle school bîk hi ‘stage of stagnation/detention’ tih a ni mai ang.
Board exam neih nge ṭha neih loh?
Public exam neih hi ṭhenkhat chuan quality education awm phahnaah kan ngai. Zirlai leh zirtirtute an ṭang zâwkte pawh a ni mai thei. Mahse, exam oriented-a inzirtir hian quality a hring lêm lo! MSLC/ MESLC (Class-VII) exam kan neih lai khan examna-a pawimawh tur chauh kan inzirtir.
Zirlaite hriat tur ṭha tak takte kha an tihchhuah ngai loh avângin kan hlamchhiah. Tin, result ngai pawimawh tih takah hmingchhiat hlauh vâng leh result ṭha duh vângin pawl 6 zirlaite pawl 7 zirlai bu lo zirtir lâwk kan chîng. Mahni zirlaite exam hall-a ṭanpui chîng kan tam hle bawk. Board exam neih loh hi ṭha zâwkah a ngaih theih. Ṭhatna nei lo tawp erawh chu a ni bîk lo.
Tlângkawmna
CCE hi lehkha inzirtir dân ṭha tak a ni a, hriat chian loh erawh chuan sawisêl mai a awl. Ṭhenkhat chuan english subject-ah thawnthu ropui an zir lo, education quality ṭhat ngaihna awm lo te an ti. Thawnthu ṭha zirtir hi zirna ṭha tehna tur a ni ber lo.
Ṭawng (English, Mizo, Hindi, etc.) zirtirin a tum ber chu ngaihthlâk, ṭawng, chhiar leh ziak thiamtir hi a ni. CCE kan sawisêl chhan zâwka lang chu ‘no corporal punishment’ leh ‘no detention policy’ kan kalpui tel avânga naupang inthlahdah ta ni berin a hriat.
CCE hmang loin a hmaa mi ang khan term exam nei leh pawh ni ila, hrem theih loh leh fail theih loh a nih si chuan danglamna a awm chuang lo ang. Sytem ṭha tak kha ‘no corporal punishment’ leh ‘no detention policy’ te’n an tihmingchhe mai zâwk a ni.
- Miltona, Vaivakawn