DUHTHLANNA

Ka thlirna tlang aṭangin Zoram hi a rawih mek a, he ti renga kan kal chuan tho tur awm lovin kan tlusawp ang tih ka hlau hlel love. A rawp lai thawm ṭha a, tung ding tur mi dik Zoramin a mamawh.

Inthlan kan hnaih leh ta a, rilru fimin, kan chhia leh ṭha hriatna hmangin ram siamṭhat dan i ngaihtuah ang u. Inthlan hma leh inthlan hnu a kan politician-te hmangaihna hi in lo buk ve emaw ka hre lo, kei ka lo chik ṭhin, a va han inthlau ṭhin em.

Mipuite hi bum tur emaw min ti ni ber hian a lang. Zak lek lo hian patling leh patling hi kan in bum fo mai chu a nih hi. Kan kuta vote a awm lai chuan uifing, a pu thu ngaichanga mei a vai lap lap ang mai an ni a, vote kan han pek chiah erawh chuan a petu zawk hian rul mei rah palh hlau ang hrim hian kan hel du du a, kan tlawn leh huai huai lawi a. Hetiang mi politician-te hian mipuite min hmusitin min zah lo a, sum peipunna hmanrua ang chauhah min ngai a ni. Hetiang kalphung ṭha lo chhuchat theitu awm chhun chu mipuite kan ni.

I vote hmang ngeia in veng/ khaw kawng i siam ṭhat ve theihna hun remchang leh a ṭha lai deuh te chulmam a enkawl ve theihna hun remchang a ni tih hre reng rawh. I vote hmang khan in khuaah ration buhfai leh chini eitlak te, khawnvartui te i ko thleng ve thei tih hria la. I huan leh loa i chin tur thlai chi ṭha chi leh a enkawlna hmanraw ṭha zawk te, i thlai thar hralhna tur market/ rate leh kan ram hmasawnna tur kailawn chenin i kutah a awm. Kun reng tur kan ni bik lo, hruaitute thlang chhuak a ruattu kan ni a, nawmsak leh changkan te, ram hmasawnna hmel te kan hmuh ve duh si chuan, ram hmangaihtu kan thlang mai tur a ni.

I vote hlu tak khan ram hmasawnna i siam thei, sum tlemte beisei vanga kan zalenna kan rahbeh chuan kan dingchhuak ngai lo ang. Sum it vanga kan khaw thlir fiah lo hian chhiatna khaurkhurumah min hruai lut ṭhin. Politician-te mawh a ni vek bik lo, kan chhia leh ṭha hriatna thiang kan hman tlat chuan tuman min bum lo ang a, tunge kan chhiatna tura rorel ngam ang? Hna nei mang si lo, chhungkaw nu ber/ pa ber ni awm tak si mass thawmhnaw nena pu te pisa tuala vakrawlai nitin mai, pu te kamsir bang nawi zut beisei politics ruih Party chilh politician-te hi ram hmelma an ni. Mi dik lo tana thawktute hi kan ram chhiat chhan a ni.

Social media kaltlangin, in ti fing pui pui party ruihchilh mi ṭhenkhatin an pu te thil tihsual thiam chantir tum a thinrim hmaisena an han in sawi fihlim ṭhin han hriat phei hi chuan Kristian tih atan a mawi lo hialin ka hre ṭhin. Chuvangin, mipui hi kan harh chhuah a ngai, rilru fim hmang lova mahni chauhin ngaihtuahtute hi ram ṭhan tiṭhutu kan ni. Mithiamte koa nghat pumpuhlum nghal tawp lovin, mimal tin hian hmasawnna ruhrelah chanvo kan nei a, chumi thleng tur chuan bulṭantu kan nih a ngai. Bul kan ṭan ṭhat chuan mithiam zawkten hma an la chhunzawm ang a, kei nin kan puibawm zel ang a, mi dang koa dah bik lovin kan zavaiin kan ṭang tlang zel ang a, ramin hmasawnna bungthar a kai ngei ang.

Kan sawrkar hi a ṭha lo ka ti reng reng lo, eng sawrkar pawh nise ram tana policy ṭha nei te vek an ni hlawm. Mahse mipuite hian kan rin ngam, mahni chhungkua leh vuavang te chawm thau ching mi ni lo, a taka ram hmangaihtu hi kan thlan chhuah thiam a ngai. Khawtlang harsatna thlen tur leh thurawn la tura mahni bialtu MLA pawh hmu ngam lo khaw khat zirlai hruaitu hi an tam tawh lutuk. An ṭhutphah kan dah san sak te te a, an ke chheh a rem rual rual a, ke tahna ang chauha min hmang ṭhintu hi kan tuithlar tur a ni.

Mi ṭha an nih chuan tu nen pawh an thawk dun thei a, sawrkarna fawng chelhtu an ni emaw, ni lo emaw dikna nen an kal tlat chuan ram hmasawnna tura an ke penna daltu an awm ngai lo. Chuvangin, lung si lo zeta ruling party bial nih beisei vang ngawr ngawr leh mahni party chauh hmangaih vanga vote kan thlak chhung chuan hmasawnna beisei tlakah i in ngai lo ang u. Vawiinah sum tlemte i itna avanga i vote an thunun sak thei che a nih ngat chuan naktukah chuan i fa te chuan vote hlutna leh a thiltihtheihna an hmu pha tawh lo ang tih a hlauhawm hle a ni.

Zoram enkawl tura hnathawh kawr inbel an ni tih in hre lo, Lal lukhum khum tum ta tlatte hi kan kham tlang ta. Zirtirtu zahawm tak pakhat sawi ka la hriatreng chu "Zoram roreltute hian hmasawnna hna tak tak thawk si lovin, Zoram sum bawm hi an in enkawl chhawk mai mai" a ti a, a dik viau maithei. Kan state babu a chhah tual tual danah hian. Hlawhfa in a pu a hmusit tur a nilo, hna pe tu a ni miau a, hnathawk thei tur a siam tu leh an hnathawh sak mipuite harsatna tawmpui a, dikna nen a hnathawk thei kan mamawh.

A sawi a sawi thei hi chu kan ngah tawh lutuk, a thawk theiten an thlak a ngai tawh e. Politics hi eirute leh mi hlemhlete leikapui ni lovin, midikte zalenna tual zawl a ni. Eng sawrkar hnuaiah pawh kan hnuk a chat lo choh reng a, chu tih reng lai chuan tu sawrkar mai pawhin thawk ṭha berah an inchhal vek mai; mipuite hnen a ṭawngkam thlum fah chiam chiam ai chuan hmuh phakin an hna ṭhatzia hi lantir se la, mipui rinna an hlawh chhuak ang a, zoram hian hma a sawn phah zawk bawk ang.

Zoram hmel thar chu i vote-ah khan a in nghat a, ṭawngṭaina nen rilru fim takin i vote hmang ang che. Ṭhenkhat chuan, “Vote ka thlak peih lo," te ti a, vote pawh thlak duh lo khan midang siam sawrkar sawisel tur leh fak turin nihna a nei lo. Har khat pawh chek lo khan mi thawh sa lo sel ve chhan tur a nei lo. I vote kha i thlak ang a, i thlan kha a tling lo a nih pawhin chawl mai lo la, a tlinga te khalh ngil turin i rahbi a in ṭan tih hria ang che.

I vote te an tling hlauh a nih phei chuan ram tan ṭha taka hna an thawh theih nan i phak tawkah i pui bawk tur a ni. Politics hi mi ṭhenkhat chhungkuate ta bik a ni lova, kan zavai ta a ni. Kan ta chu a chhiat a ṭhata mawh phurtu kan ni a, rilru fim tak hmanga a bul ṭan aṭanga kut kan thlak ve vek a ngai e.

- Lalramhmuaka Fanai