Assam NRC-ah hian i harh chhuak ang u
India-in independence a hmuhna champha vawi 72-na a lo herchhuah meuh chuan Assam pawhin National Register of Citizens chu a rawn buaipui ta hluai mai le!
Ramdang mi nia hriat nuai 40 chuang an hmuchhuak tawh a, Mizoram mihring let li bawr vel an nih chu! a nep lo khawp mai. Hetiang taka ramdang mi an tamna hian chhan tam tak a nei a. An politician te, central sorkhar, Ministry of Home Affairs, Election Commission of India leh mipui mimir ṭhanharh har lutuk vang a ni kan ti thei awm e.
India leh Pakistan indan hlim, partition lai khan East Pakistan (Bangladesh) aṭang khuan namen lovin refugee an rawn tleh lut a. India Prime Minister hmasa ber Pu Nehru khan Assam sorkhar chu raltlanho chenna tur ram lo sahthlak turin a ngen a. Assam Chief Minister Gopinath Bordoloi khan raltlan nuai 2.5 an neih tawh thu leh ram pek tur a awm tawh loh thuin a lo chhang a, mahse central ministry khan ram an pek loh chuan central aṭanga ṭanpuina an dawn theih loh tur thuin an nawr ve tlat a nih kha. Hemi kawnga sulsutu zingah Sardar Vallabhai Patel pawh a tel ve nghe nghe a ni.
Kum 1978 khan Mangaldai Assembly constituency-ah ringawt ramdang mi vote nei mi 47,658 hmuh chhuah an ni. Constituency dang 80-ah voters nuai ruk chuang an hmuh chhuah belh leh. Mizoram voters zat deuhthaw a nih chu! He thil hi Election Commission of India-ah pawh thlen a ni a, mahse engmah tih tak taka hmalakna a a awm chuang lo. Thil buru turu deuh pakhat chu kum 1996 khan Jamunamukh constituency-ah Bangladesh mi Kamalauddin chuan MLA seat a rawn contest ve ngam a nih chu! Chhui chian a nih hnuah an thawn kir a, India mi ngei ka ni tiin High Court-ah a la rawn khing ngam tlat; a nihna dik tak hai chhuah a nih hnuah an ramah thawn kir leh a ni!
Kum 1998 khan, Assam Governor Lt. Gen. (Retd) S.K Sinha khan, "Report on Illegal Migration into Assam” tih chu phek 42 zet a thui a ziak a, hei pawh hian Central Ministry, Ministry of Home Affairs emaw Election Commission bengkhawn a hlawh chuang lo. Hetiang teh nuaih a nih reng avang hian a ni ang chu, ‘nitin mi an thleng thlatin an tam kum tin an pung zel’ tih ang maiin, Assam leilung hrin loh mikhual huangtau an pung ta ruih ruih reng mai a nih chu. Assam sorkharah hian mawhphurtu bik an awm pawhin a lang lo, kum 70 chhung hian party hrang hrangin ro an in rel chhawk vek a, tumah chak taka hma la thei an awm lo.
Politician tlin duhho lah hengho vote inchuh hian an lo hmanhlel em em reng mai bawk si. Buaithlak rem rem tak a ni. Thir chu a lin laiin deng rawh tih ang deuh khan a hun lai tak kal pelh palh hi pawi thei tak a ni. Assam mipuiten agitation te siamin central nen pawh accord hial siam mah se, thil a puitling hlei thei lo. Kum 2009 khan Assam Public Works chuan hlawhtlinna engmah an hmuh theih loh avangin Supreme Court-ah PIL an theh lut ta a, rei tak hnuah tuna NRC guideline hi an duang chhuak thei ta hram a ni. Engtin tak ni zel ang maw, i lo thlir ang.
North East phaizawl ṭha lai zawng zawng ram zau elhkhen nei leh state hausa ni bawk Assam ram pawh hetiang khawpa rei an buai a nih chuan kan ram ve hi engtin ni zel ang maw? Tuikuk, Takam, Chakma leh midum ram tla Babtist tur inchuh reng reng hian kan la hmanhlel dawn nge, rilru fim tak mahni hlawkna tur sum leh pai leh lallukhum tlansan ngamin, a haw haw zawng ni lovin kan sorkhar hi kan finchhuah ve zawk dawn le?
Tuna Tuikuk raltlan intite chungchang pawh hi nakin hun thlir chuan a hahthlak hle. Kan state chhunga cheng ngei (bonafide citizen) an ni ngei em tih hi a pawimawh khawp ang.
Nakinah Assam ang hian lo buai ta ila tuna an duh dana min nawr bet tlattute hian kan thlavang an la rawn hauh ang em? Assam pawh tiang hi a nih chuan bei hian rundung chu sawi loh, tapchhak zawl pawh a pel ngut a maw chu?
- C.Lalrinkima, Parkkawn, Kolasib