A thlâwna dawn hlu tak a awm em?

Kan têtlai aṭanga tlangval kan nih ve tawh thleng khan P.H.E aṭanga pipe-a tui sem hi a awm ngai lo va. A hnu lam hun engngemaw chen aṭang khan motor-a tlem te te a tina pek kha a awm veleh a. Chu lah saṭahchhuakpek an sawi ang chauh a ni. Kan ko ngatin tuikhur aṭangin in kan thlen a. Kan veng Dawrpui-ah phei hi chuan tuikhur hnai ber chu Char Namber, Chief Secretary Bungalow kawmthlang daih a awm saw a ni mai.

Tûk khat chu hah em emin tui ka chawi thleng a, kan choka ka thlen fel chiah tihin Kutbûli (Kutbûli hi tam zawk chuan in la hria ang a, vohbik, kut pahnih bûl, ânchhe tak mai, thinrim reng mai kha a ni) khan ka ṭinah a kut zen lutin a insil ta bawrh bawrh mai a. Ka thinrim lutukin tuikawhnaa vuak zawt mai ka tum a, “Khaih, khaih, khaih” chhungte’n an lo tih avangin ka chawngthu lungchawi leh ta mai pawh a.

Ka sawi chhuah duh chhan tak chu mahni kut kawih ngeia dehchhuah hlutzia sawi ka duh vang a ni. Sawrkar hna ka thawh chhung zawngin ka thawh hlawh ka lak hian tlaiah kan nu ka pe vek ṭhin. Anin ṭul a tih angin tlem te min pe leh a, a bak chu chhungkaw ṭula hman atan a dah ṭha ṭhin. A hlu teh mai a nia, eng vangin maw? thla khat chhung uluk taka hna ka thawh aṭanga ka hlawh a ni miau alawm! Thingpui dawra chhûn ṭam hnem ka eina ka pek tih loh chu ka hmang phal ngai hauh lo.

Kum rei ve deuh tawhah khan Calcutta-ah ka zin a, Vaipa (Bengali Pachal) kan ṭhianpain an ina chaw ei turin min sawm a, Mizorama che tla ve reng a nih avangin ram chanchin te kan sawi a, chuta a thil min hrilh chu ka theihnghilh thei hauh lo mai. “Mizoram policy a thil ṭha lo ber nia i hriat eng nge?” tiin min zawt a. Kei chuan politics leh ram kalphung te, ka hnathawh bâk ka lo ngaihsak ve vak ngai loh avangin, “Ka hre mai nang” ka ti a. Ani chuan, “In rama a thlawna pawisa in sem hi mawle!” a ti roh va, a sawi hrep a, ka bengkhawn vak lo va, mahse tun hnua ka ngaihtuahna ka sên ve tak deuh chinah hian a lo sawi dik hle a ni tih ka man thiam ta chauh.

Ram hmasawnna rahbi pui ber chu rinawmna

Central scheme ṭha tak tak duan a ni ṭhin a. Bank-ah loan te pawh sem chhuah theih, interest pawh awm lem lo, a ṭhen te chu a thlâwn liau liau. Hetiang dawng leh la ṭhin hlawhtlinpui ta hi Mizo zingah sawi tur hria kan awm em? Sawrkarna chelhtu Party hrang hrang pawh hian kan sem hnem hlawm ta na rawh e! MNF leh Congress sawrkar hian an sem ve ve tawh a, eng hi nge kan hlawkpui vakna ni ang le? Sum tam tak luan ralna policy a ni mai lo maw?

Mizote hian hmanlai aṭanga kan lo chhawm tawh, rinawmna te, mahnia pum bilh mai loh sem sem dam dam inzirtirna te hi kan hnam zia aṭang hian kan paih chhuakin a bo zo ta em ni le! Tiang renga nun kan hman chhoh zel chuan vai ho anchhia ‘hnam inthliarna’ hausa leh rethei inkâr zau siam hi a hla ta lo hle; tunah pawh Mizote hian kan nei chho mêk. Kan tlem si a, kan insiamṭhat vat loh chuan hnam boral tur kan ni mai.

Kan rama sum kan sem hi vote zawn nan hmang lovin, he ram tih hmasawnna tur hian rinawm takin hmang ila; ram hmasawnna ṭha hmêl a lo lan na na na chuan kan duh vek ngei ang. Sikkim Chief Minister Pawan Chamling pawh hian campaign vak a mamawh pawh ka ring tawh lo, a ram kalpui leh sûk thlêk dan an hmu a, a tling reng tawh mai a nih hi.

Sawrkarin ṭanpuina tura sum a sem hi a ṭha lo hulhual pawh a ni lo va, a dawngtu ṭhenkhat, rinawmna pawh nei lo, sum thlâwn hmu anga inngai ngawttute hian a scheme leh project an ti sukuk ṭhin a ni ber mai. Chuvang tak chuan hetiang sum thlawn in pêk hi kan ram tan a ṭha ve lo tihna a ni mai. A hmang ṭha sawi tur an tlem èm atin a ni. Chu mai ni lovin a sem chung changah inthîkna leh buaina neuh neuh a tam bawk. Sawrkar thar turah hi chuan ‘sem’ lam hi chu i bân ngam tawh ang u. Chutiang tel lova lungawi thei lo mi pamham vote chu i ît lo ngam ang u!

Tuikuk leh Chakma issue-ah te hian kan vaia ṭanrual a va hun tawh em! An phu tawk hi laksak lo ila, an phu loh ngiat erawh chu dang ngam ila. Central lam pawn min rawn order sawmsarih mahsela kan vaia duh loh chu min ti lui thei lo hrim hrim. Ṭanrual chu chakna tih hi a takin a dik a ni. A nih loh chuan min hawlh pheltu tur hmanrua hi kan duh aia tam kan dawng palh ang e. Politics khelh nan hei pawh hi i hmang lul lo teh ang u. Kan ram ṭhatna tura kan ṭanrual phawt chuan kan rama cheng ve eng hnam mah hian Mizote hi min ngam thei lovang.

Kan hnam tana kan rilru puthmang a rinawm tlat chuan sawi duah loh pawn tuman min tibuai thei lovang. Intifing hlawm lutuk lo ila, pawl hrang hrangte pawh hian lo champion pui tum zel lo hram se. Sawrkarna chelhtute pawh hian thil ṭha na na na chu midang rawt pawh ni se, a zawng a za ni lo mahse a her rem zawnga pawm dan lo thiam ve se la. Kan ram leh hnam tan ngeia kan rinawmna hi kan ram dinchanna hnâr tur ngei chu a ni ang.

Kut tling lo sum

Eirûk, hlêp rûk ṭhat lohzia hi kan sawi tam tawh, ram a tichhia a, mihring nun pawh a tichhia kan ti ṭhin. Setana’n ṭan an la tak tak chu a hma zawng zawng aiin chhiatna rapthlak thlentu ‘khehpuam’ an hmu chhuak leh a, hei zet hi chuan kan zavaia nun a tichhia a nih tak ber mai hi!

Khehpuam nghawng natzia chu mi rilru dik lo, misualte tan chauh pawh a ni lo, mi fel leh thinlung dik tak lo pu ṭhin pawh a ti khawlo vek ṭhin hi a pawi na chung chuang chu a ni. ‘Sual tinreng bul’ tih hi a dik takzet mai. “Dik lo taka neih ṭeuh ai chuan dik taka tlem tê neih a ṭha” ti ve ṭhin te pawh nasa tak mai a khehpuama intihausa ten an han dawr tak tak chuan mahni inpui hmun a nih leh nih loh pawh sawi thei lovin an hralh lawng lawng zel mai a nih hi. A hmaa pa fel té pawh sum a ah ṭeuh tawh chuan a sum tal vêl chuan a suangtuah loh leh duh loh thlengin a dâi tir a, a tawpah mi beidawng a lo ni mai ṭhin. A nghawng a nâ asin.

Ṭhalai te nun a sawp chhe vek a, ruihtheihin a ti â a, khawlaiah zahna pakhat mah nei tawh lovin chhûn eng leh zân pawh hre hrang lovin an nun an hmang a, rang takin an khawvel hringnun an chân thuai ṭhin. Khehpuam ti tu in sum hausakna nasa tak a dawn laiin damdawi ruihhlo a tawlh chhuah lo hmangtute chu misual berah kan chhiar leh si; kan man a kan vaw hrep ṭhin. A let linga vut tui thlawr bel an tih ang chauh a ni. Khehpuam ti tu ngei hi vuak hrep zawk tura te chu an ni.

Khawtlang leh kohhran pawh a sawp chhia a, mi pamham leh sual khawihtute thliar hrang ngam lo khawpin a ti awng­rawp a, kan kohhran te ngei pawh hi min luhchilh ta a nih hi, a pawi ngawt mai.

Biak In lian pui pui kan sa a, sum tam tak kan mamawh a, thawhlawm khawn kan uar lo thei lo va, chu ngei chu anni tan chance ṭha ber asin. Sum tam tham tak ui miah lova an pek zel a, taima ni awm taka thlarau tel si lo va an lo phusak peih viau bawk si chuan rinhlelh rûkna nei reng chung pawhin Kristian ṭha takah kan pawm zel a. Chu chuan sual a ti punlun a, inthiam lohna pawh nei hauh lovin an che nasa tual tual mai ṭhin ni awm tak a ni. Kan Bible pawhin “Thisen man leh ui man” chu a pawm duh hauh loh kha. Chutiang bawkin khawtlangah pawh kua a hreuh ṭhin. Thawhlawm a thawh tam chuan tlawmngai miah lo mahse kan ngaihdanah mite kan khûm tir leh mai ṭhin, kan fak luam a, kawi leh lamah kan rêl leh a!

Hetiang kut tling lova intihausa te hi ṭhan mawhbâwk an nih avangin khawtlang leh kohhranin kan ensan ngam tur a ni. An inthlung nghet hle tawh an ti si a, nakinah phei chuan a sawiseltute pawh hi an la ṭingmit mai lovang tih pawh a sawi theih lo ve, sawi a hun lai hian sawi pawp pawp mai ang aw.

“Thil eiruk chu a tui hle a, mahse, kâ a ṭiau lung khat ṭun ang hi a la ni ang” (Thuf 20:17) Kan Bible-a thufing pawhin pawhin hetiang kut tling lova sum nei te chan tur a lo sawi hi a rip hle dawn a. Kan tih tur hmasa ber chu chhanchhuah hna a ni. Baptistu Johana pawhin Juda leh Israel fate sualna a kawh chhuahsak reng chhan kha a huat vang ni lovin Pathian khawngaihna an lo dawn theih hlauhna tura sawi ṭhin a ni zawk. Kei pawn ka duhthusam ber chu hetiang thil dik lo tih duhna lak ata simna nun an lo chan theihna chauh hi a ni. Pathian hremna hmabak an nihna lak ata lakchhuah chu an tan malsawmna a ni zawk dawn si a.

A thlâwna kan dawn zawng zawnga hlu ber chu Pathianin A fapa mal neihchhun, kan sual te tlan nana min pek hi a ni. Khawvelah mai ni lovin nun tam tak, chatuan nunna kan neih theihna tur a ni si a, Lalpa chu fakin awm rawh se! Hei chauh hi a ni, a thlâwna dawn thil hlu awmchhun chu!

- Vanhmingliana (Taua), Dawrpui