Written by
- Lalramhmuaka Fanai

Old School vs New School

Tlem lai deuh khan Mizo ṭhalai zingah rap music, old school leh new school tih vel hi a lar khawp mai a. Keini rimawi lamah pawh hranghlui leikapui zai lam ngaina chuan engnge ni a, a khawi zawk nge old a khawi zawk nge new tih pawh kan hrethiam pha meuh lo. Rap hi chu ngai­thla ve zeuh zeuh mah ila a old leh new lam reng ka lo hrethiam lo. Eng pawh nise, he thil pahnihah hi chuan ṭha lo zawk, pakhat paiha pakhat kaltlangpui ngai a awm chiah lo; ngainatu an ngah ve ve a, kan sawi thiam phak loh hian hlutna an nei ve ve a ni. Mahse kan politics kalphungah hi chuan ngun takin kan ram kalphung hi thlir ila, kan politician-te hi zir chiang ila, pakhat zawk hi chu kan thlauh thlak a ngai ta a ni. 

School kan kal lai hi chuan CM hming leh party leader hming te hi kan zir liam mai a, an hnathawh em em kan ngaihtuah ngai lo. College-ah ram an hruai dan kan ngaihtuah chho ve ṭan a, kan ram politics kalphung kan hmelhriat ṭan chauh a ni. Kan hmelhriat dan erawh chhuan tur vak a ni lo thung. Mi hausate khelmual, tih hreh engmah nei lote khelh tur ang maiin kan hmu tlat. Zaktheilo leh a hman hman tlaktlumna, mahni thiam in chan tir tlat duhna hmun, midang diklohna zawnga an dikna thupbona hmunah kan ngai ta. Kan politician-te thusawi lah fiamthu chanin kan chang tawh a, hetiang ngaihdan ṭhangtharten kan put chhan chu a chhan a awm a ni mai. 

Ṭhangtharte hian politics hi eng angin nge kan ngaih ang? Hei leh chen state kan ni ve tawh a, zirna lamah te, ziak leh chhiar thiam tamah te hma kan sawn hle a, chuti chunga eng vanga chawmhlawm ram, thar chhuah innghahna tlak pawh nei lo ni reng nge kan nih bik? Hei ai hian kan ram hian hma a sawn ve deuh thei lo em ni? Silchar kawng pin rual ruala ei leh bara mangang nghal mai kan nihna sukiang thei tur khawpa mithiam hi zoram hian a la hring lo em ni? Zawhna a van tam em. 

Kan kalphung kan thlak loh chuan kan bet tawlh tawh dawn. Politics kalphung hlui kan chhawm zel chuan kan hruaitute hi kan dem tlawk tlawk mai dawn a ni. Hman ata tawh hmasawnna hmel hmuh tur mumal awm loin kan kal a, kuthnathawk tamna ram ni siah hian kuthnathawh hlawkna tel tur a vang a, kuthnathawk lo a awm thei turin nu leh paten an fate an fuih a nih tak ber hi. Tu mawh nge? 

Mithar, mithiam leh mi vengva tak kan mamawh. Old school lam hi an thiam lo e kan ti pumhlum lo, an zinga mi ṭhenkhat, tun thlenga kan ram tlusawp chhe vek lova chelh hram hramtu an la awm tlat. Tin, kum upat vangin an tling lo lova, kum naupan vangin an tling tawk hek lo; ram an hmangaih leh hmangaih loh a ni zawk. Kan intodelh ve theih nan khawvel changkanna mila kal thiam tura min hruai thei tur kan duh a ni. 

Thawmhnaw leh hman­raw changkang chauh a ni lo, remruatna thar nena kan ram enkawltu tur, kan theihna leh hlutna pho chhuak thiam Zoram hian a mamawh a ni. He thilah hian politician te chauh ni lovin mipui pawh hi dem tur zingah kan tel e. Keimahni hian kawng dik lo zawh tur hian kan nawr ve fo a, an ni tan pawh hian a harsa ve ṭhin a ni. 

Khawhar ina paho titi kha tak tak ni maw, 'kan officer rualte hian kan MLA leh Minister rualte hi an thunun vek mai a ni' an ti a, a tak a nih chuan a pawi dawn mang e! Patling pui kutke kim biai si, mahni ṭanghma hai a, midang ngaihtuahna nei miah lova hlawkna um, party office leh MLA bathlar vela tei nileng mai mai ṭhin, party hi eizawn nana hmang kan awm chhung chuan kan hruaitute pawh hian ro an rel dik thei lo ang. 

Social media kan hmang nasa ta, politician-te pawh in ṭawngkam hman danah fimkhur a ngai tawh hle. Ṭhenkhat social media hmanga party politics atthlak tak khel an awm bawk. Midang mawhchhiatna tur zawng ngar ngarin nitin hun an hmang a, heng mite hian kan politics tenawzia, ram hmasawnna aia party leh mimal hamṭhatna an dah pawimawh zawkzia an ti lang chiang hle awm e. 

Kan politics hriat mek leh hman mek hi a hlui tawh a, hmasawn kan duh chuan rinawmna leh dikna nen politics kalphung thar kan siam a ngai. Party tin hian mi ṭha, mi fing leh ram hmangaihtu an nei vek, mahse chung mi 
ṭhate chu mi tlem zawk old school chhuakte hian an awpbet tlat a, an langsar thei lo a ni. 

Rap music lamah chuan old school leh new school te chuan hlutna intluk tlang tak an nei a, thlauhthlak tur bik an awm lo, an pahnih hian music khawvel tiropuitu leh tihmasawntu an ni. Mahse politics-ah chuan a ni ve thei tlat lo, kan ram politics-in rah ṭha a chhuah a, zoram thar kan chuankai ve theihna tur leh hma kan sawnna turin, kan ram ṭhan tithutu, a nget awmna zar chu kan sahthlak phal a ngai a ni. 

Old school lam hian an thiamna, theihna zoram tan an hmang zo ta a ni tih hi kan ram hmasawm lo lutuk hian a tichiang e. A chhe ber kan thlen hmaa an chawlh hahdam a hun ta. Rah chhuah hmuh tur awm si lo a, rah chhuah thei tur kungte ṭhan lenna dipa an din ve tlat chuan Mizoram chu ram intodelh, ram hausa an ni tih hi hriat tur awm ngai lo ang. 

Chuvangin, political party tinte hian kan ram politics her danglam turin kan party chhungkuaah ruahmanna thar kan neih a ngai. Hnah hlui chu hnah thara thlak a ngai ta e.