HMUN HLUI FAN LEH THLASIK ZING NI CHHUAK
Tv. Lalzova/ Thuamluaia hla “Ka rawn fang leh hmana kan ṭuanna tlang” tih tlar hmasaber hi chu lunglen thlak tak leh ring taka sak pawh a awm khawp mai. Mahse, han sak zawm zel dawn chuan Tuahpui leh Vau an la vul si lo. Tlaizawng erawh a par vullai, a mawi kher mai.
Ka kalpui ka tute ho lah chuan mawi an tiin an lawm em em mai a, an hmuh tawh chuan, “Khi pawh” tiin rem leh rem lo pawh sawi loin an ding a, a thla an la mawlh mawlh ṭhin.
Kum tam fe ka tlawh tawh loh kan sikul Sialhawk Middle School, G.M. High School Champhai, ka pu Zataia Sailo hmun hlui Kanghmun, Khawhai tlang, ka pianna kan khua Chalrang leh dai vel naupan laia sephung leh perhpawng kua kan laih ṭhinna dai vel te, thlasik sikul chawlh hun laia dai vel Phuanberh rah tlan thangthleng kan kam ṭhinna te, buh seng laia ka pu Dengkunga te pawlbuka kan riahna hmun Phaisen leh Ngausih ruam te, chhuanlama nileng dawn dawna Sazu kua laia kan tal ṭhinna hmun ramte fan leh hmuh leh chakin ka ngaihtuah fo ṭhin.
Puitlin hnua ram danga lehkha kan zirna hmun leh sawrkar hna thawka hmun hrang hranga ka awm ṭhinna te ai hian, naupan laia kan tualchai ṭhinna hmun leh kan sikul te hian lung a ti lengin fan leh pawh ka chak zawk ṭhin. Kum tawp lam, Ber thla a rawn herchhuah aṭang tawh hi chuan, fan leh minti chak zual ṭhin.
Hripui avangin ram, khawtlang leh chhung tinte khawsak kalphung min tibuai a, hmathlir fumfe pawh neih hleih theih lohin min siam a, kum sawmriat ral min hruai thlengtu leh hrisel taka min la enkawltu kan Pathian chungah ka lawm a, nupui fanau, tu leh fate la uap lum thei leh tisa leh thlarau lama hmasawn zel tura hmathlir neihpui theia min la kaihruaite hi ka va lawm ṭhin em! "Khawi'nge kumin kumtawp lam chu sulhnu ram fangin chhuah tum ila," tia ngaihtuahna leh ruahmanna fel leh mumal tak ka siam hnuin, kan nupa leh kan tute pahnihin hripui kan kai ve ta thut mai le, chhungte vei ve lote enkawlin/buaipuiin kan Inah chawlhkar hnih zet kan inkhung hrang a. Pathian khawngaihna leh tihdamna changin Christmas 2021 leh Kumthar 2022 chu thil rim fumfe taka hre lem loin hlim takin kan hmang a, kan lawm hle a ni. Ka tute pali, mipa 2 leh hmeichhia 2 te phai lama lehkha zira awmte pawh an pate Ngurtea (Ngursailova Sailo) boral kum a ni a, lo chhuak chho vek tura kan hrilh angin Christmas leh Kumthar hmangin an lo haw hlawm a.
An lo thlen hnu lawk chuan an ṭhiante nen khawvar hmain Reiek tlang aṭanga zing ni chhuak thlir tumin an lo zuk kal chu niin, an nuṭa David Lalventluanga phei chu a ṭhian dang tel ve loten an lo hriat chuan kalpuiah an lo sawm leh a, vawi hnih a lo zuk kal nghe nghe a ni. Keini'n kan ngaih hoh leh hlutpui lem loh aiin an tan erawh thil àwm lo pawh a ni lem àwm lo e. An awmna Delhi-ah chuan polution nasa takin a tuam chuk reng avangin zing ni chhuak leh ni tla lam pawh an hmu ngai si lo a, an thiamawm khawp e. A chang phei chuan MANALI - Jammu & Kashmir, Himalaya tlang vur tlakna hmunah zan hnih zan thum dawnte riakin an ṭhiante nen an kal ṭhin. Hmun hlui leh ram fang ila tia ka lo rilruk leh ruahman chu tihpuitlin ngei turin min tiphur sauh a. Kan sawi chu an lo chak phian a, ka tute Dr. Ruthi Lalzuitluangi, David Lal Ventluanga, Loisy Lalbiaktluangi leh Samuel Lalngilneia te bakah a pu Dr. Sangluia Sailo (L) fate pahnih Eleni leh Ngaihawma nen motor pahnihin ni 3.1.2022 zingah Champhai panin kan chhuak ta thut a, kalkawng zauha hnathawh mek avangin kan khawmuang deuh a, zan dar 8 dawnah Champhai kan thleng chauh a ni.
Zingah tukṭhuan ei hmain G.M. High School leh Jamader tlang chhipte ka fang thuak thuak a. Kum 1952 kum G.M. High School a pawl sarih ka zirpui dam la awmchhun Pu Vawmsuala, Headmaster retired ka va hmu chu, kan inhmuh lohna nikhua a rei tawh bawk a, kan inkham loin sawi tur pawh kan ngah dun kher mai. Ka hmuh duh leh tlawhchhuah ngei ka duhte pawh tlawhkim hman loin Chalrang/Khawhai lam panin kan chhuak a. Champhai aṭang hian kan tu leh fate ani Nguri Sailo hoin motor pahnihin an rawn tel ve leh a. Tluang takin chawhnu herah Chalrang khua kan thleng a. Chalrang dai phei vela Tlaizawng par vul mawi tak savate'n an lo tlân lai kan han hmu ṭhin chu, an hlimpuiin thla an la phei zel a, kan tlanpel hlei thei lo. Kapa Thangkima Sailo thlan leh lungphun tlawh hmasa berin, an sulhnu ṭhangtharte tana hmuh leh hriatreng atana ṭha, Kawn venga Lungphun te, Chul huan leh Thingtheihmu huante kan thlir zel a. Kan sikul tlang leh Lungpui chawlhhmun Chalrang khaw timawitu leh naupan laia kan chen ṭhinna Dil te YMA ten mawi hnai taka an humhalh leh enkawlte chu kan fang zel a. Hetianga nu leh pa, pi leh pute sulhnu leh khawtlang timawitu leh tinuamtu humhalh leh ngaihsan zui nachang an hria hi a lawmawm takzet a ni.
Chalrang khua pawh hi khaw biru leh ualau lo deuh mah ni se, khawtlang hruaitute leh mipuiten an tinuamin an timawi a, LPS Vision lamte pawhin han tlawhin TV ah kan lo hmuh hlawm tawh kha. Mizoram khua leh hmun lo ramte hi, a neitu leh a chengate hian uluk takin enkawl ṭheuh ila, hmun nuam leh ngaihawm tak a ni thei zel ang.
KHAWHAI KHUA CHU : Sailo Lal ropui leh hmingthang Lallula thlah Vuttaia tupa Zataia khua, Khawhai kan thleng ta. A tuk zing tak, ni chhuah hmaa Khawhai tlangchhip Zataia Sailo Lal In 300 khaw hmunhlui, Kanghmun YMA ten LAL INPUI an sakna Lentlang aṭanga zing nichhuak hmu ngei turin ka tuteho chu an riakkhawm a. An helhawlh a ni mahna an muhil meuh hlawm pawhin ka hre lo. Khawvar hmain an tho a, Khawhai nula phai lama an lehkha zirpui ṭhin chuan lo kaihruaiin, khawthiang tak hnuaiah an nghahhlelh tak Lentlang aṭanga zing ni chhuak mawi tak chu Lal leikapui aṭang chuan an thlir a, an hlimin thla pawh an la nasa viau a ni.
Helai hmun tak hi keipawh hian ka lo la thleng chho ngai lo a lo ni a, a hnuaiah hian kawngpui a kal avangin kan lo kal pel mai mai ṭhin chu lo niin. Keifang leh Sarzukte hi a tam thei ṭhin a, tun thlengin hmuh tur a la awm nual mai. Khawhai YMA ten heti taka helai hmun an cheibawl leh an Lal Pu Zataia Sailo In hmun ngeia ṭhangtharte hmuh atana LAL INPUI an han sa leh te hi, nachang an va hre tak em! Heta ṭang hian Mizoram Chhim leh Hmar, Chhak leh Thlang chu tun ang hun Thlasik khaw thengthawt lai phei hi chuan mit tlin tawka hmuh theih a ni ber mai. Chu chauh a ni lo, Tuichang, Phaisen leh Raifan lui dung ruam zawng zawngte chu ṭiauchhum var mawi em em chhah takin a bawh vek a, a chîm bak tlang ram hring mawi tak mai leh Darsam phei, Khuaihnuai Sialhawk leh Chalrang ram, Dilkhan rama lakhuihthei leh serthlum huan, awmze nei taka enkawl hringdup mai han thlirte chuan, a mawiin manhla tak a ni. Pu K.C. Lalvunga (Zikpuii pa) R.I.P in he hla a phuah hi zawimuangin chhiarin han sa zui ila, a hril kim ber awm e.
K.C. Lalvunga :
1. Kumsul lam ang lo her chang hian
Sikni engmawi a rawn thlen leh ta;
Zingtian lenkawl leh ramloh lentu,
Thingsiri zaitin an mawi mange
Thlir ve u khawvel mawina hi
Nungchan rawl leh partin hian
Siamtu fakin zia an thar
Hringmi leng hian dawn thiam ve maw?
2. Tleitir sakhmel iangin a cho lo che
Partin mawina pawh i zar an ni
Sappui thiltin tuahrem thiam pawh hian
Nang anga rawng mawi an ban ngailo
Aw khawvel mawina sikni eng
Ka fak seng lawng che lungmawl an
Nang hi i ni ve ang Remna
Lalfa pawh khan a rawn pan.
3. Thinlai a fan nunhlui mualliam hnu
Thinlai darthlalanga'n a lo lang
Suihlunglenin khua tin hawi ila
Chuan ka nuam lentu Zothing tin hi
Sirva lenthiam nun inthlengin
Khawvel taksa lungkham pelin
Chuan ka nuam ram loh lentu
Zingtian sikni eng mawi lawmin.
Khawhai tlang hian mawina leh hmingthanna, hmanlai aṭanga a neih chu, phul mawi takin a khuh tlang leh tlang inkara DIL mawi leh zau tak, Ṭhal lai pawha kang lo khi a ni. Tunah phei chuan YMA ten uluk takin an enkawl a, sangha chi hrang hrangte an dah zel a, hmuhnawm tham a awm. A hnar lamah Football Field ṭha tak a awm a, competition neih nikhua erawh chuan tualchhung team an Champion deuh zel ṭhin. Tlang leh tlang inkar a nih avangin pawnlam team ten field sir pet bounce dan tawk an thiam ve lo.
Shillong khawpuia Governor dil, Ward Lake anga tun aia mawi leh nalh deuha chei leh buatsaih erawh a la ngai deuh. Heti chung hian Khawhai tlang hi tlawhtu an tam ṭhin khawp mai. Hmun hla tak tak aṭanga chhungkua leh pawlho, ṭhianzahotea tlawhtu an awm reng ṭhin.
RAWTNA : (1) Lal Inpui velah hian In dang Khawchhiar, Thirdeng In leh Pum leh Lal Upate In, lian vak lo pawhin Mizo In taka sak awm thei se. (2) Tunlai deuh hleka buatsaih, tlawhtute tan CHAWLHBUK awm thei phei se a ṭha lehzual ngei ang.
SIALHAWK/BIATE : Kum tam tak ka chhuahsan hnuin Sialhawk Middle School pawl 4-6 ka zirna khua Sialhawk ka tlawh erawh lung a leng a, hmelhriat leh ṭhianhlui tu mah hmuh tur an awm tawh lo. Kan sikul erawh a building pianhmangte a la ngai a, ka fang chipchiar a, ṭhian, pawl hlui leh kan zirtirtute mitthla leh ngaihtuah chungin ka fang a, nuam ka tiin lung erawh a leng a ni.
BIATE KHUA : Mizorama khawfai ber lawmman vawi thum ngawt lo dawng tawh khuaah tukṭhuan nangin kan chawl phei a. Sialhawk Middle School-a ka kalpui dam la awmchhun Pu Denga (Dengliana) leh ṭhianpa Zaikhuma te nen kan inhmu chu kan hlim takzet zet a, sawi tur erawh kan haihchham deuh ṭhin.
Kan tute'n Biate tlang leh khawlaite an fan hnuin Pu Malsawma Kolny huan leh hmun te kal pelin Aizawl lam kan pan zel a. Hmuifang tlang aṭanga khawthlang tawp ni tla mawi tak leh sulhnu an lo thlir ṭhup chu thlir vein Aizawl kan thleng a ni.
- Lalhmangaiha Sailo, Holy Cross Bakery Zotlang, Aizawl