Sa hrangin Mi hrang val a ko chhuak lo

Mi huaisen pasaltha ka mitthla dan chuan, pa vantlang aia lian leh sang, hang lam pang pawl mah mah, sek phiar ṭha tak, nghawng lian tak, meng rum deuh tak. Ṭawng tam vak lo, a aw pawh thûm pa chhek chhawk, áwm pho deuh ula kal deuh thung thung ṭhin. A che zia hmuh leh a rawl hriat aṭang ringawt pawha huaisen hmel tak ang chi hi a ni.

Pasalṭha leh huaisente ka mitthla ṭhin dan leh ka suangtuah ṭhin dan zawng zawng ang ni lo vek mihring pakhat a awm a, amah chu Khuangchera a ni. Amah anga huaisen hi Mizo zingah an piang leh tawh lo. Hnam dang zingah pawh he pa anga huaisen hi an awm ka la hre lo. 

Khuangchera kha pa airia, ngo lam deuh leh aw nem deuh a ni a, a hmel pawh huai hmel loh tak, a chezia hmuh hnuah leh a ṭawng ri han hriata zuamawm tak tur ang chi a ni. Mizo zingah amah ka zeldina ka mitthla vang vang hian Rev Vanlalzuata, Krista tana pasalṭha nih tling nen hian an inan ka ring hle. 

Mahse, a huaisenzia chu mihring chauhin an hre lo, Sakei puitling hliam kawlh lutukin a hre thei. Sakei hliam meuh pawh Khuangchera a hlauh vangin tlanchhiat a tum a, ui chal vuak sual kawlh lutukin Khuangchera a hmuhin a hlauhtlawn a, Khuangchera kut a liahsak tlat. Khuangchera khan awrawl chhuahin vau se chu chuti khati a tih theih, a vau hauh si lo. A pan hnaih khan an lo hlau tlat mai a ni.

Kei chuan ka kut ka tih huh a, ka kut huha ka mit ka pen perin ka mit ka khap nasa thei hle. Ani chu a pa sum suih hárin a mit a per ur ur pawhin a mit a khap chhin duh miah lo. Mi ui vulh lian pui pui hian min hlau ngai miah lo va, an bula ka kalin min ngur a, min bauh a, min seh an tum zel. Intihuai chawp a; vaupung nena ka hmachhawn ngial pawhin ui buk tê chite pawh hian min hlau chuang lo, min bauh paha min um phei chuan ka tlanchhe chak thei hle.

Intihhuai chawp hian mi bâkin a huaisen ve theihna meuh mai. Amaherawhchu, mi huaisen dik takte erawh chuan intihhuaisen chawp an mamawh ve lo va, a hunah an huaisenzia a lo lang chhuak mai ṭhin. Sa hráng leh rál hmaah pasalṭhate hi an hluin an thlamuanpuiawm em em a. Hmun a ralṭita a hlauhawm zawh poh leh an ngaihtuahna a fímin a fing a, an kutthlak a rangin a na ṭhin. Chutiang mihring an nih avang chuan mi dang zawngin an hnung an zuia an thlamuanpui ṭhin.

Tuna hri leng mek Convid-19 hian nunna tam tak a suat mek zel a, sa hrang leh ral ai pawhin a hlauhawm zawk hial mai. Hnam tinin chu hrileng chu kan thiam dan leh kan hmanraw neih ang ang hûmin kan do. Hnam tinin hruaitu ṭha te, pasalṭhate leh thlarau lama min thla­muantu tur kan mamawh zual lai ber a ni.

Pathian hnam thlan Israel lalte chuan ral an do dawnin Pathian rawng­bawltu Zawlneite an ráwn ṭhin a, chumi hnuah lal hovin ral an do ṭhin. Pathian rawngbawltu ráwn lo leh Pathian rawng­bawltute thu awi lova ral an do chuan Pathianin a dopui duh lo va, an chak lo ṭhin.

Ṭum khat pawh an lalpa ber chu raldona hmunah a kal ve lo va, a lal in nuam tak mai chung zawlah a hawi vel mai mai. Ral dona hmuna hmahruaitu leh hotu a nih ṭhin laia thil thleng ngai miah lo a tawn phah a. A chunga Pathian thinurna lo theng chu Israel fate leh a chhungkaw tan pawi tak a ni zui ta a nih kha.

Tuna hri leng mek kan do dawn khan, roreltu te, kohhran hrang hrangte leh mipui aiawh tlawmngai pawlte'n ro an rel a. Kan la hriat ngai loh leh la do ngaih loh a nih avangin bangbo takin kan do tlang hlawm. Kan do ṭantirh ni 22.3.2020 aṭangin mipui chu hlau leh thlabarin kan tawmím ṭhup mai.

Mipuiin hri hlauhawm laka kan him theih nante leh kan thlamuan theihna turin, kohhran hrang hranga a lu ber ṭheuhte'n a bik taka mipui tan an ṭawngṭai tih thawm hria ila kha ai khan kan thlabar danin awmzia a nei thei deuh ngei ang. Kan ram hruaitute pawhin 'dam leh tlang khatah, thih leh ruam khatah' tiin kan hmaah an ding tih min hrilh se, kan thlaphanna a nep deuh deuh ang. Rinnain min ṭawngtaisak ang tiin kan beisei a, kan ram hruaitute chungah beiseina kan innghat bawk a. Thlamuang taka hunbi chhiar kha harsa tak a ni.

Hlau leh thlabar taka kan tawmim ṭhup lai chuan kan hlauh ber mai hri leng chuan kan ram chhung a rawn thleng ta tih kan hria a. Kan hmabak kan thlir a, ral ṭihbaiawm lutuk chuan mi nunna eng zat tak suat ang maw? Kan dam khawchhuak thei ang em? Kan ram dinhmun pachhe tak thlir chung leh hlau leh khur chungin chu ni chu kan hmang liam dawn ta a. Ni tla tur pawhin vanneihna a tlakpui dawn tlata hriatna kan nei a, kan ngui nghuai mai. Khami ni khan Mizote'n thlamuantu kan va mawmawh tehlul em! Mahse, chu ni ṭihbaiawm takah chuan roreltute leh kohhran hruaitute'n mipui tan thlamuanna thuchah an sawi em? 

Ni a tla a, zan thim chhah takin a zui leh a, kha zan kha Mizote tan zan lungngaihthlak ber a la ni hial ang. A tukah khua a lo var a, mi tinin beng kan chhi a, kan hlauh ber mai chuan kan Mizopui eng zat nge a khawih tih hriat tum chung leh thaw dep depin beng kan chhi ni leng. Khua a lo thim dawn a, roreltute leh kohhran hruaitute hnen aṭangin thlamuanna thuchah mipuiin hriat tur kan la nei chuang lo niin a hriat.

Ni nga chhung zet chu kan inkaidarh em? Eng zatin nge kai, kan kai ve ang em? Kan dinhmun a him em? ti chungin hlau leh thlabar takin hunbi kan chhiar chho zui ta zel a. Kha ni nga leh zan li chhung khan mipuite'n thlamuantu kan ngai em em. Darh zau vak lovin Mizorama kohhran lian ber moderator chuan anmahni kohhran TV channel aṭangin thlamuanna thuchah a sawi a, LPS leh Zonet-ah pek chhuah a ni. Mizoram mipui chu sawi loh anmahni kohhran member pawhin thlamuanna thuchah a sawi tih hre lo an tam hle ang. Kohhran dang hruaitu lu berte'n thlamuanna thuchah an sawi thawm âwm pawh hriat a ni lo. Chutiang hnuaiah chuan mahni remhriat dan danin Covid-19 laka him tumin thlabar takin mipui kan thle kual vel mai mai. 

Ni 15 vel hnuah chuan chu ral hlauhawm chu kan rin ang loh takin a che nunrawng lo hlauh va, mipuite thlabarna pawh a ziaawm chho ve ta. Hmun ralṭia kan awm lai khan kan zavaiin kan ralṭi a, han inthlamuan tur bik chuang kan awm lo. Kan han ralmuang leh ta deuh a, kan zavaiin kan ralmuang tlang leh ta vek a.

Inkharkhip a nih aṭanga karkhat a liam hnu vel-ah LPS leh Zonet chuan sakhaw puithiamte leh thusawi thiamte hmangin Pathian thuchah an rawn puang chhuak ṭan a. Mipui pawhin kan hlut a; kan enin kan ngaithla nasa. LPS leh Zonet pawh fak an phu. Ṭhahnemngai taka Pathian­thuchah sawitute pawh fak an phu. Khaw ṭhenkhat leh Veng ṭhenkhatah kohhrante'n an huam­chhunga mi harsa ṭanpui kawngah pawh ke an pen nasa hle hlawm a. Amaherawhchu, kan chiai nasat ber ṭantirh vel laia  kohhran hruaitu lu ber berte awka hriat tur a awm lo khan rawngbawltute hmai a tibâl thei hial ang em?

Ram hruaitute pawh an kuangkuah mai mai lo va, hma pawh an la nasa tih kan hria. Mahse, an hmalak danah an pheikhai a rual lo nge? An ṭangrual thiam tawk lo. A tir phat khan mi pahnih khat thiltih a langsar. Rampum huapa roreltu tur khan an bial chhung te tea an hmalakna an lansarhtir zawk fo lehnghal. Rorelna thupek an chhuah tawh chawhchhiat leh tihdikna siam fo ngaiin ro an rel a, ral hlauhawm do laia an rorel dan han hriat hian mipui tan thlamuang taka innghah nan an iaiawm thei hial em?

Ram leh hnam tan hruaitu ṭha leh pasalṭha Khuangchera ang kha he hnam hian a lo nei hauh ta lo em ni? Zoram mipui hian Pathian hnen aṭanga chhuak thlamuantu tur kan beisei a, kan zawng a, kan ngaichang a. Kan lâwina kohhran (pawl) ṭheuha kan hruaitu lu berte hnen aṭangin kan beisei hunah leh kan beisei ang thlamuanna thuchah leh Pathian hnena min dilsak thu kan dawng hlawm em?

Ral/hri hlauhawmin min hual a, min hél min hél laia kan thlamuanpui ber chu mahni khua leh veng ṭheuha tlawmngaih chhuaha inpe te an ni hial zawk. Local/Village Level Task Force te chu he hri a len laia kan lal, kan puithiam, kan pasalṭha ni tura Pathian min pek an lo ni. 

Pasalṭha Khuangchera ang mai an nihzia leh hruaitu nih an tlinzia min hrilh a, kan pasalṭha atan kan thlang a, kan zui a. Ral hlauhawm a lo thlen lai leh ṭâmpui kan hmabak laiin mipui aia Khuangchera an an bikna kan hmu leh si lo. An sawi hnuhnun apiang mipui phunnawina thlentu a ni chho deuh zel. Mahni inphat hmasain mipui tan ro an rel tlat loh avangin an rorelna chuan mipui chu lungrualna tlangah hruaikhawm lovin,  lungawi lohna ruamah min hruai tla deuh zel a.

Rimawi tum thiam bikte'n rimawi ngaihthlak kan mamawh ber laiin rimawi tum rik nachang an hre lo va. Kan rimawi ngainat zawng aiin an rimawi ngainat zawng min ngaihthlak tamtir zawk an tum deuh tlat niin a hriat. Rimawi ngaihnawm tak min tumsak emaw an intih laiin, a ngaithlatu mipui chuan an rimawi tum chu ṭingṭang hrui herh mil loh ri angin kan hre deuh tlat si. 

He hri do kawngah hian zirtirh bu keu ṭheuh ang kan ni a, kan tihdik tawk lohte chhui kir ila, inchhirin inngaidam tawn ila. Kan in-lockdown tirh ai khan tunah kan derthâwng fe zawk a. Mahse, kan chêt chhuaha ei leh bar kan zawn a ngai si. Kan him lo, buai rup thei kan ni. Hetiang dinhmuna kan din mek lai hian hotute leh hruaitute chu ; Tirhkoh Paul-a sawi 'hmangaihna' nei chungin Mizo mipuite leh kohhran mipuite hmaah kal ula. Jordan lui len lai ber, a luan so bulh bulh lai hian dai hmasa ula, Jordan lui in dai hmasak avanga a kang chah hnuah mipuite'n thlamuang tak leh lawm takin kan lo dai kai ve dawn nia.