Kan Police chhuanawmte leh Kuhva tawlh ruk
Keini ang thu ril zuk hre ve phak si lo, mi tlangkam titi leh social media aṭanga ngaihdan siam hleithei bawk si lo te hi chuan mahni ngaihdan siam thiam theihna atan kan Police chhuanzawrten kan khaw tuala kuhva tawlh ruk an liam tir zung zung avang hian zawhna han zawha ngaihdan kan neih ang ang puan ve kan duh a, hei hi Mizoram tana ṭha zawk kan duh vang a ni a, tun ngaih loh lamah an ngai lem lovang chu maw...
1. Police hi kan la ring tawk che u :- Mizo mipuite hian kan Police te hi India rama Police ṭha berah kan la ngai tlat che u a, tun hnaiah kan khawtualah kan mit hmuhah kuhva tawlh ruk lirthei te hi tlang pur pur mah se kan Police ten an hmuh loh vang leh an man ngam loh vang lam ni lovin, kan Police te hian an hmu reng chunga man remchang lova an kut hnungkhirh a nih vangah kan ngai lo thei lova, kan Police chhuanvawrte hi thil ruk ber pawh chhui chhuak thei an nih vangin ualau taka dan phal lova kuhva phurh hi chu, "Lo man rawh u," tih thupek an hmuh rual rualin an man nghal thei a, nimahsela man tura thupek an hmuh loh vanga man lo niin an lang. Chuvangin, kan Police te hi kan la dem lo che u a, kan la chhuang reng che u a, Police te an che thei ta lo erawh hi chu thil hlauhawm tak a ni tawh a ni.
2. Police an rinawm kim em?:- Mizoram Police te hi an tlawmngai thei, an huaisen, mi ṭanpui an peih, thamna lakah an fihlim tih te hi tun hmaa an sawi ṭhin dan a ni. Thil bo a awm pawhin anmahni tana hlawkna awm miah lo turah pawh a bo hmuh let tumin hla tak tak leh hlauhawm tak tak hmunte pawh luh chhuah ṭhak ṭhak ngam an ni a, Police te hi he hnam hian kan thlamuanpui ṭhin a ni. Chutihlaiin Kuva tawlh ruk case leh thil dangah tun hnaiah hian Check Gate vela duty an hlawk thute sawi a awm ve ta feih feih mai a, hei hi chu tun hmaa Mizo Police kan hriat ṭhin nen khan a inang ta lo ṭan a, kan Police hmasa te rilru a va na dawn em ve le.
Ramri hnaia gate awmnaa duty Police zingah an ṭhiante nena hlawh inzat si hausa bik an awm thute sawi a ri ta zauh zauh a, kan Police Officer zingah pawh mahni thawhpuite aia hausa uchuak deuh an awm thu te a lo hriat chhoh zel a, Police batch khat ṭheuh ṭheuh an in hausak hleih ta zung mai an tih te hi a tak ni lo hram se kan duh a ni mizo mipuite hian. Kuhva tawlh ruk a put zur zur chhanah hian Police hausak phah an awm hi ring phal lo ila, pawisa tam tham telna sumdawnna liana dan lova kan rama thil kal ruak ruak mai hi Police rinawm loh vangah chuan kan pawm phal lo a ni.
3. Customs leh Police inkar:- Custom Act, 1962 hmangin Kuhva rah tawlh luh hi man theih a ni a, Police te hi chuan a hranpain an man thei lo an ti a ni awm e, hei hi chu dan aṭanga thlirna a nih theih rualin keini ang mi rinna nei tlem hi chuan a pawisa nei lam zawk ṭan tlata dan aṭanga thil sawi zuah zuah tawh hi chu rin dan tawk kan han nei mai a. Tun hnaiah hian mipui nawl pui hian kan dem rawn chu dan lova sumdawnna leh chumia tel te pawisa ngah tawh si huang tau ta lutuk hi a ni a, mak ka tih em em chu heng mite chhan tur hian kan ziaktu tu tu emaw an rawn lang ṭuam ṭuam a, anni hian dan lova thil tawlh hi ṭha an tih loh thu an sawi rual hian a tawlh ru man a harsat zia lam hi an han sawi ang chiam chiam a. Hei te chauh hi hria ila a tawk em em chu Mizoram sorkar hian dan lova kuhva tawlh ruk hi duh lovin kan Police te hnenah hian, "Kuhva tawlh ruk in hmuh phawt chuan lo tiding ula, kal tlang tawh suh se," han ti se dan lova tawlh ruk na na na chu a ding reng mai tur hi a nia. Man theih loh a nih pawhin tihdin theih loh chu an ni lova, dan lova thil tawlh ru an nih avangin, hetiang tal pawha kan Police te hi lo fuih theih sorkar hruaitu zingah an awm lovem ni le?
4. Police te man ngam loh:- Kuhva tawlh thilah hian Police in an man ngam loh khawpa thiltithei an awm loh hi thil duhthusam a ni a, tunah hian kan duhthusam hi an tlin nge tlin loh tih chu kan sawi thei ta lo. Police te hian man theihna chu nei se an man zung zung hian a rinawm a, dan lova thil tawlh ruk man thei lo Police nih hi chu a fel lo a ni. Custom leh tom lo lam, dan leh dan lo lam hi a ni ber lova a chhan lian tak chu kan Police te hi thiltithei lova siam tu an awm niin a lang zawk a, hei tak hi mipui rilru ti na ve tlat tu chu a ni.
District hotu ber DC-in thu a chhuah a, dan lova thil phur te man tur tih a nih hian a mantu tur chu DC ni tawh lovin Police lam an ni tawh a, Police lam an che chang lo a nih chuan chhan a awm a nih hmel a, kan Police te hian kuhva phur truck driver te an hlauh vang chu a ni lo tih hi a chiang. Police te man ngam loh leh man theih loh an nih chuan kuhva tawlh rutute hi kan chungah an vawk lal len tawh tihna a ni a, hei hi chu a rapthlak lu deuh a ni.
5. Drug Cartel leh Narco-Terrorist:- Keini aia fing leh thil hre zawk kan Police zinga ṭhahnemngai deuh deuh te hlauh ruk tur hi chu khawvel hmun danga thil lo thleng tawh Drug Cartel leh Narco-Terrorist Narco-terrorism tih hi a ni daih tawh dawn a, ruihhlo zuar an len tawlh tawlh avanga a nghawng ṭha lo leh hlauhawm hi dan lova sumdawnna dang (smuggling) pawhin a ken tel tho tur a ni a, an dan lova sumdawnna daltu chu an thian fai hmak hmak a, chu chu kan ram hian a tawng thei ve reng a ni.
Drug Cartel an tihte hi chu ruihhloa sumdawnna lam a ni a, ruihhlova dan lova sumdawng an len tawh chuan an ruihhlo a kal tlang zar zar theihna turin sorkar lamah thurualpui an nei zar zar tawh a, anmahni hi ruihhlo market roreltu an nih theihna turin mahni pualin silai keng vengtu neiin an lian chho hle a ni. Mexico-ah kan hmu nasa ber a, Colombia-ah pawh kan hre tawh a, USA-a an buaipui ṭhin National Crime Syndicate, Irish mob tih te, Puerto Rico aṭanga drugs phur lut tura ral an rel dante pawh thawnthu (a tak ni si) ngaihnawm a tling. Spain rama ETA te hi Narco-terrorist an ni a, Afghanistan lama Taliban rawn ṭhan chhoh dan pawh kha Opium tawlh ruk nen a inzawm tlat a ni. Mumbai bombing lama mawhphurtu India's D-Company tihte pawh kha chutiang lam hawi tho chu an ni. Chile leh Peru lamah pawh sawi tur chu a tam.
Heng mite hian a tirah ruihhlo an tawlh nghal vut vut kher lova (a tam zawk chuan ruihhlo chu an khawih nghal ngei a), dan lova sumdawnna lian tham aṭangin dan loa sumdawnna hlawk leh awlsam (man chhuah a har) ruihhlo lamah an lut a, lam ṭangah sorkar an siam mai a. An siam theih loh leh silai keng pawl an nei ru a, a tawpa tawpah chuan khawvel buaina a lo chhuah chhan an ni ṭhin.
Kuhvaa dan lova sumdawnna hian eng thil nge a rawn thlan dawn a la hriat loh a ni.
- Lalmuansanga