Written by
- Rinfela Zadeng
Mihring nun thlirna: Thuhriltu bu aṬangin
Bible zirnaah chuan Thuhriltu hi finna lehkhabu (Wisdom literature) huangah dahin Hebrai Bible-ah chuan 'Qoheleth' tia ziakin a awmzia chu 'thuhriltu' emaw 'inkhawmna hruaitu' emaw tihna a ni a. Chu chu Greek tawng Bible Septuagint ah 'Ekklesiastes' tiin an ziak a, Vulgate leh English Bible in 'Ecclesiastes' tiin an ziak chhawng ve leh a. Thuhriltu leh inkhawmna hruaitu chu thuhmuna ngaih a nih avangin Mizo Bible-ah pawh 'Thuhriltu' tiin kan hmang ve ta zel a nih hi.
He lehkhabu ziah dan kalhmang hi fel tak niin thu leh hla inpawlh, thu hmahruai leh a tawp kharna fel tak neia ziah niin a tarlan tum ber chu mihring nun awmzia hi eng nge a nih chiah tih hi a ni.
Tu ziah nge?
Thuhriltu buah hian a ziaktu hming hi chiang taka tarlan ni lo mah se, Davida fapa, Jerusalem Lal ina ziak tih erawh kan hmu a, Solomon-a lo chu chuti ang mi mi dang an vang hle tih erawh kan hre thei nghal awm e. Kristian hmasate leh Judate chuan Solomon-a ziah ngei a nih an ring a, Lazare Eliezer Wogue, French Rabbi chuan Thuhriltu hi Solomon-a ziah ngei a nih a ring bawk.
Chutih rual erawh chuan mi thiam tam takin chik taka an zir chuan Thuhriltu hi Solomon-a ziah a nih an ring meuh lo a; a chhan lian tak pakhat chu an ṭawngkam hman tam tak hi Solomon-a hnu lam ṭawngkauchheh nia an hriat vang a ni. Mi thiam ṭhenkhat chuan Grik-ho nunphung zeh tel a nih avang hian BC 200 vela ziah a nih an ring a, Jamnia inkhawmpuiah Juda Rabbi kalkhawmte chuan AD 90 vel khan Bible-a telh turin an pawm niin an sawi. A pawimawh ber erawh chu Thuhriltu hian mihring nun hi a hmu chiangin fiah takin a tarlang a ni tih kan hre awm e.
Eng nge min zirtir a tum?
Thuhriltu-ah hian mihring nun awmze chhuina chi hrang hrang kan hmu a; a thlirna atang chuan engkim mai hi Pathianin a ruahman a, chu chu mihringin a hre phak lo a, engkim mai hi alo thlâwn vek mai a ni. Chuvangin mihringin kan tihtheih awm chhun chu Pathian tih leh a thu awih hi a ni tawp mai a ni. He lai thu hi Thuhthlung Thar lama Lal Isua min zirtirna nen pawh a inmil hle tih kan hre awm e.
He lehkhabuin thupui bera a neih chu Pathian tih leh a thupek zawm hi a ni a, chu chu mihringte mawhphurhna a nih thu a sawi bawk. Pathian ṭihna tel lo chuan nun hian awmzia a nei lo a, thil engmah hian hlutna a nei lo a, engkim hi engmah lo mai a ni tih fiah takin min hrilh a ni.
Ṭhalaite tan pawh thuchah pawimawh tak mai min hnutchhiah a. Engtin nge kan ṭhat lai leh kan vanglaite hi kan chen ang? Kan chunga roreltu tur Pathian ṭih chung leh a thupekte awih chunga kan ṭhatlai leh kan vanglaite hi chên turin min chah a nih kha (11:9). Kan inchhirna tur leh kan dam chhung hun zawng zawnga hrehawmna leh phurrit tak phur chunga hun kan hman lohna turin Thuhriltu hian keini ṭhalai zawng zawngte pawh hi min chah a ni tih kan hriat nawn a ṭul hle awm e.
Pathian ṭihna nun chu nun dan ṭha ber leh mihringte kan dam chhan bul ber tur a nih thu chiang takin min hrilh a. Nawmsakna chu hrehawmna leh beidawnna laka min chhantu a nih thu a sawi lang a, mahse chu pawh chu a petu Pathian hnenah lawmthu kan sawi leh si loh chuan engmah lo mai mai a nih thu min hrilh chiang hle.
Thuhriltu thlirna aṭang chuan a thim zawng lam hlirin mihring nun hi a thlir emaw a tih theih a, chutih rual chuan beiseina min pek chu Pathian chu roreltu leh mi ṭha-te lawmman petu a nihzia chiang takin min hrilh tel a nih kha (3:17, 8:12, 13). Hei keini Kristiante phei chuan kan thurin bulpui ber pawl a ni pawh kan ti thei awm e.
Kan sawi zo seng lo a, kan sawi vek thiam dawn hek lo. Mahse, Thuhriltu hian a tawnhriat aṭanga mihringte nun dan tur leh kan nun awmzia chiang taka a tarlante hi ngaihtuah nawn ta ṭheuh ila. He khawvela Pathian rorel dan tur leh ruahmanna zawng zawng hi kan hriatthiam ve vek phak a nih lohzia te, Pathian tel loa nun hi awmze nei lo leh engmah lo mai a nihziate hre nawn in, tun kan boruak tawn mekah pawh hian Pathian chu kan innghahna awmchhun leh a tawp a nihziate i hre thar ang u.