Hmelchhia te u, zak suh u!

Kei hi Lênga ka naupan lai aṭanga naupang hmelchhia ngang ka ni a. Khawlaia ka nuin min puakte hian Leng nu leh pa, ṭhalai rual, min hmu apiang hian min sawisa ṭhin a ni awm e. Ka nu sawi dan chuan, "I Pu Sawivela phei hi chu a uang si a, rawra chhua Kohhran hnatlan ṭumte hian a kal kual a, 'Lalnunṭawma hi Statement a milem a ang' tih te hi a sawi kual a, kan nui vak vak zel a," a ti.

Ṭum khat pawh khawlaia ka puak lai chein a sawisa leh che a, chutih laia kan bula lo awm ve Pu Lalliana chuan i thlavang a rawn hauh a, 'Lalnunṭawma hi sawisa sawisa suh u, nakinah chuan ...a la ṭhu dawn a nia, in hre lo em mai, ka ṭan a nia,' a rawn ti a," tiin. Hetih lai hian kum 2 vel chauh ka la ni awm e. Kum 2 lek aṭanga naupang hmelchhia, pa fiamthu duhin fiamthu thawhna atana an hman daih tawh ka ni a, han inchhuan loh chi a ni lo. Khita ka pu Sawivela khi vawiin thleng hian Lêng-ah khian a la dam a, kum upa tawh lam ni mah se, a bula awm chuan kan la ri ham ham reng zel a, chutianga pa ṭha leh fiamthu duh chu a ni.

Leng aṭang hian Biate-ah kan pem phei a, kum 5/6 mi vel chuah ka ni. Biate naupang hmelchhe pawl, dulkiar bawk si kha ka va ni leh a. Ka ropuina lamah chuan ropui chungchuang tak, Leng leh Biate-ah naupang hmelchhiaa sawi ka ni ve ve tihna a nih chu! 'Ropui' hming ka invuahna avang chauh hian, 'Lalpa ka lawm e,' te han ti vel ila, a rau thlak hle awm e.

Rawlthar ka ni tirte kha tleirawl atuamah khan min star ve chhin lo, "Awi,

Nun­ṭawma a lokal, ka duh lutuk, a va han chhe lo tak, ka va han duh tak, " tia ṭhiante sik a, khel beng a, laih deuh vanga han nui ru har har kha an awm ngai lo a. Kawng lakah keimah min melh vanga tleirawl han khuai rêng rêng pawh kha an awm ngai hek lo. Kan han tlangval ṭan a, Maurap Ina chen nen, chawhmeh chhiat nen, retheih leh hmelchhiat kha ka kawp zui ta zel a. Thingin min delh bet reng lo a, Lungin min delh ber reng bik hek lo. Ka Mizopuite angin ka ṭhang lian ve ta zel a, Mizo tlangval Lalnunṭawma Fanai ka lo ni ta.

Tlangval ni mah ila, Biate nula emaw, khaw ṭhenawm nula emaw pawh ni se, Kohhran inkhawmpui lian leh sikul sipawt nikhuaah pawh ni se, keimah vanga hmeichhe inhmukhawm an awm ngai lo a, an titi khawm nikhuaah lah ka hming chu sawi tel a ni ngaiin ka ring lo; a dera min inchuh vel pawh an awm ngaiin ka ring lo. A derin, uangthuangin keimah chu lo indem uang vel mah se, an hmeichhe kut chu an thiam tawkin an hum a, min demtu an ṭhiante chu an darah an chum teih teih duh hial ang!

Zinkawngah ni se, motor-ah an bula ṭhu atana min iai vek niin ka ring. Kei nena ṭhu dun tura MST bus ticket an lak palh chuan an ner ru ang a, he khawvelah ti sual inti takin an indawm kun titih hial. Min lo hrethiam teh u, ka mihring puite hi ka ring chhe lutuk em aw, keimah vang liau liau a nih hi. Kawng lakah nula han tawhte hian, rang takin an mit an la sawn thuai a, min kal pel a, an tum bûr loh leh an nui tet tet a. Heng hi mihring hmelchhia ten kan chanvo a ni ve a nia, mahse siam ka nih danah Lalpa ka vui lo e, a rau ṭhin em!

Aizawl hi 1998 khan ka hmu ve chauh a, ka vawi khat zinna a ni. Nang, ‘98-ah hian i piang chauh nge khawvel i chen hle tawh? Aizawlah pawh chuan Mizo tlangval hmel ṭha lo pawl kha ka rawn ni zui ta zel a. Vawiin thleng hian a sir zawnga ka thla lo lak rûk ching hi an awm ṭhin. Mahse, sir zawnga ka lang dawn tih ka hriat hi chuan ka hawi fik nghal hmak zel a, tlem chuan ka ngaih a ṭha a, mahse danglam awm chu a sir zawng ni lo, a hma zawnga ka lan vang chauh a ni. Mahse, tlangval hmelṭha veh vawh, hausa ve pangngai, bike mawng era nula mawng er phur thei, hnar ngul sang veh vawh, nulaho star rawn kha lo ni ta ila chuan, ka ṭiah hmain ka luang ral ang a, ṭiak loin phum bo hlenin ka awm daih zawk mai thei! Tunah, tunah ngei hian in kianga titi tur pawh hi ka awm lo mai thei zawk asin.

Hawh u, ka Mizopui, ka hmelchhiat puite u, duhsak takin thu ka rawn ang che u. Sap ho te, Korean ho te, Vai ho te phei chu ka hrilh phal miah lo a nia. Siama kan awm laia duhthlang theia kan awm loh avanga kan nih chhuahpui kan hmel hi a lo chhe deuh a nih pawhin, hmelchhiatte hi malsawmna kailawnah chantir tum daih ang u hmiang. Kan hmai tlang ṭhat lohte hi tumruhna hmathehah hmang ngam ila, hmelṭha tumruh ai chuan hmelchhe tumruh hi kan tum a ruh hmel daih zawk a nia! Kan hmel ṭhat tawk lohnate hi vawn bân remchangah min siamsaktuah ngaiin chhawr thiam tum ila, kan Lalpa min siam danah hian lungawi ila. A ṭha mai a ni lom ni?

He mi khawvela ka vah ka vah lai a, kan doctor celeb Dr Hrekima meuhin ka cher lai leh ka chal sam tam lai thlalak hlui a hmuh avanga 'cute' min han tih fiam vel takah chuan a ropui chungchuang em mai a, heng thute hi ziahin a awm ta a nih hi. A zarah ka hmelṭha ta tak tak emaw ka inti lek lek dawn mai zu nia! Mahse, keimah chu ka inen a, keimah tho kha ka la ni si. Cute tak tak 'emaw' kan intih a rem lo a, rilru doctor thiam, mi rilru tih nat hrehin ka ṭhat lohna lai chu thain a hria a, a hmu a, chutih kara a fakna aw mawi tak avanga 'emaw' intihna ka neih kha a thiang hauh lo a, emaw intihna kha ka tan hlauhawm a ni hial mai thei. Emaw intih lai tak hi thang hlauhawm tak, Vawmtlak aia hlauhawm, dam leh thei tûr in aia ṭihbaiawm a nih miau avangin 'emaw' intih ai chuan ka nihna ang anga khawvel hmai êng hmaah hian kan lan mai hi a lo tlo zel dawn tih ka hria a, chu chu ka pawm loh pawhin khawvelin a pawmdan a ni ang.

In pakhatah, mi pakhat, siam a nih laia lo chhuak fuh bik chiah lo hian a hmai a phih ngawih ngawih a. Sahbawn ṭha ṭha a thlang a, a nuai kual nasa mai a. Kei mi uang mah mah ṭhin khan hnai takah, a hmai epin ka va thlêk a, 'Eng anga Sahbawn ṭha pawh hmangin i hmai kha phih phih mah la, thil mawi tak i phih chhuak chuang lo ang,' ka ti pek a. A hmaiphih laklawhna tui chu bang deng dawtin a theh a, a ding khawng at a, a ṭawng lo! A hmaiah sahbawn a kai liai si a, a hmelchhe ve a sin aw. Mahse, kut sil tura ka bula dingte nuih a za tlat, ka at so belhin, "Lo number pawt fuh lo i va ang ve," tih leh tlanchhiat ka rual ta a. Ama ho chuan kan nui zo ta a.

Ni e, hmelchhiat hi pawi tih vak tur a ni lo, a siam ṭhat theih tawh tlat lo. Mizo Upa ten eng nge an sawi kha, hmel a siam theih loh, nun a siam ṭhat theih an ti maw kha? Kan la theihnghilh lo e. Nula hmel fuh vak lo pakhat pawh hian a ṭhiante nena an thlalak a chhuah apiang hian, "Awi, kei chu ka lang ṭha ve thei lo reng reng, an camera a chhia a ni ang," a ti e, an ti.

Nangni mihring hmelchhia te u, zak suh u. Khawtlang tan ṭangkai tum rawh, i hmel en loin mite rilruah chawimawiin i awm ang. Ram leh sorkar tan mi thawh hlawk nih tum rawh, i hmel en loin an 'star' rawn ang che. Kohhran kaltlangin Pathian tan thawk rawh, Lalpa'n chawimawina tlangah a hung ang che. I hmai tlâng fuh loh ang ang khan khawvel hi hmachhawn la, mi hnawksak nih tum suh. Chapo lo la, a duh duhna hmuna amah ṭihtute chawimawi ṭhina chuan a chawimawi mawlh ang che. I hmel an en tawh lo ang.

I hmelah lungawi lo mah la, chatuan khawvar i nghapui dawn tho tho a nia.

- Lalnunṭawma Fanai