Written by
Vanlalhuma Kawlni

X RAY MIZORAM - 2

Khaw pakhat Lal fapa hian nupui a zawng a, min neih phawt chuan hahdam takin i awm ang a, chhun ni sâ do lovin Lal bahzar hnuaiah i tawm no chek ang a, a tui ṭha ṭha eiin faisa ringin tuichawi leh zing buhden pawh i awl vek ang tiin tiam theih tinreng tiam chungin an innei ta a.

An inneih hma thutiam chu a taka hmuh tur reng awm lovin, a inpersan tulh tulh ta mai. Chutiang a nih mek lai chuan an khua chuan Lei do neiin an ralṭi ta hle bawk nen, nun khaw nuam pawh chuan hun an hmang thei ta meuh lo a. Nakin deuhah phei chuan an khua chu hmelma ten rûnin an hal darh ta vek a. Lal Nû ni chho mai tura inbeiseina pawh mumang mai ni chhoin, rethei bak berhin kawla ni chhuak chhiar tak meuhva inhai berhin Lal dang khuaah tuitla lo zetin an inbengbel ta mai mai a.

Zûnte nu ka siam ang che i ti si a, lungngaihna hlir tih ang mai a ni ta.

Mihring hian, kan hmalam hun atan hian duhthlan theihna hun ṭha kan nei fo ṭhin tih kan hre awm e. Kan duhthlannaah hian thlan sual a awm theih rualin, duhthlanna kan siam chhan (thu min tiamtu) rintlak lohna hi pawi khawihtu lian ber chu a ni.

Mizo mipui hian ram hruaitu dik leh hmangaihtu dik kan mamawh tak zet mai. Tlawr nalh taka thusawi chunga ban phar dé dé ringawt a ni lo. Central sawrkar aṭanga project lian pui pui sawi chhuah a, mipui thleng phak si lo leh mi nawlpui ban phak loh hmasawnna te hian awmzia a nei lo.

Tuna kan ram dinhmun dik tak hi chu, enkawltu awm lo thlawhhma ang mai a ni ta. Hnathawktu (hlawhfa) ten an thawh-hlawh an la hlei thei lova, an pawisa khawlkhawm sa (GPF/ pension sum) la thei lovin meialh an en tlawk tlawk a ni ber mai. Sum tamzia sawi ṭhinte'n sum awm loh thu an zep thei lo ṭan mek a, hnathawk mek hlawh pe thei lo tan hlawhfa dang lak belh ngaihna awm hek lo.

Hmun tina venghimtu sipai hrang hrangah hna ruak 43% ngawt (post vaccancy) a awm mek. (Police Armed battalion 8 leh DEF zawng zawngah) Sawrkar hmasa hunlaia police boral mi 800 vel nia sawite kha la dam phei se chuan sawrkar hian hlawh pek tur nei tak ang maw le...

Kawngpui chhawng siam an tum leh SEDP sem an tum hi chu mumang tluk chauh a nih hmel ta. Lei hnuai verh lam erawh NHIDCL ten Central project a nih anga an pawm fel tawh a vangin eng sawrkar pawh ding se, a kal ngaia kal chho tur a nih hmel. Kan Minister ten anmahni department chan ṭheuha project an siam ho chu Pvt Consultancy firm te nen inthlun zawmin, an intheisem zo zel mai te hi khawnge Switzerland of the east chu ni ta ang le? Tunah zet chuan kum 20 kal ta vela Laloo Prasd Yadav sawrkar (Jungle Raj) aia chhiaah kan ram hi a awm ta a nih hmel.

Mizoram annual budget hi vaibel­chhe singkhat leh sanghnih vel a nih laiin, tuna kal leiba tlingkhawm chu vaibelchhe 9000 dawn lai a ni. Sawrkar hna thar lak theih a nih loh chu thudang, kum hnih chhunga pension tute mahin an pawisa an la thei lova, Hnam sipai aṭanga sawrkara lut pensioner te pawn an la thei bik chuang hek lo.

Ramri buaina vanga sipai chet velna senso (TA/ DA) cheng nuai 350 vel pek theih a ni lova, chutih rual chuan mipui rulh leh tur cheng vaibelchhe tamtak loan chu firm ṭhenkhat leh mimal tlemte hnenah pek zawh vek a ni bawk. Heng thil hi Lalpan khawpui a ven ṭhat loh chuan, a vengtute chu an thawkrim thlawn mai a ni, tih leh Lalin thamna a ngainat chuan, chhiahhlawh zawng zawng an dawngdah ṭhin tih ang mai kha kan ni ta.

Tichuan, mipuite u, kan ram a ro, Elija au leh rawh ti chungin, ṭah leh rumna khawvelah hian, sual riangviai fa ka lokal ve e tih hla sa chungin kan hmalam kum 2023 hi rilru fim tak pu chungin i nghak phawt mai teh ang u.

- Vanlalhuma Kawlni