Written by
Rev PC Nghaklianmawia

CHHAN TLÂK KAN LA AWM E

'Dikna tundin kawng­zawh' ...A hming a va mawi em! Nimina Champhaia 'Dikna tundin kawngzawh' chuan hnuk a ti ulh thei alawm le. Kawngzawh hma ni lawkah YMA lam inhnuhdawh thute kan lo hria a, mi tlêmte ten mualpho takin kawng an zawh mai anga tiin mi thenkhatin an lo deusawh hman a, mahse he Zoram hian dikna duhtu leh thil dik lo do ngam hi a lo la nei nameuh mai. Thla an va timuang em.

Kawngpui khat mup mupa Champhai mipui kawngzawh chuan duh pakhat an nei a, chu chu Dikna laltir a ni. Sawrkar meuh pawhin mipui vantlang hriata 'aw' a neih ngam tawh loh lai leh dik lo taka titute zak map lova an inlâr ngam tawh laia Champhai mipuiin dikna tundin a nih theihna tura aw râwl tâwpa an au kha a mawi a. Thalai rualin dik lo taka thil titute demna thu auchhuahpui a, thuziak (placard) chi hrang hrang an ken te kha a a mawi em.

"Dik lo taka hausa ten kan ram leh hnam an thunun kan phal lo" tih thuziakte kha Zoram hriatah hmuh a va nuam em. Ni e, Zoram hian hmangaihtu a la nei a, mi dik lo leh mi pamham te, sum leh pai chiah ngaihtuahten dân palzut a, an hlâwkna tur chauh thlira mihring nun chhiatna tur pawh pawisa lova an chêt bawrh bawrh tawhna ramah hian kan hmabak hi vawiina thalaite kutah hian a awm a ni tih he thuziak hian min hrilh nawn teh se.

Nimina Champhai mipui thiltih hian beiseina min siam a, he kan ram hi tluchhe vek tawh ang hiala kan hmuh laiin beiseina meichher a la mit kim bik lova, dikna duh a, retheih huama dikna leh rinawmna tundin duh he ram hian a la nei a ni tih nimina kawng zawh hian a entir a, Mizo hnam history-ah chhin­chhiah reng a ni tawh ang.

He kan hmangaih Zoramah hian dikna chu kawngsirah a tlu reng a, va chhar tum apiang chu mi mâwl leh chinchang hre lo, tunlai lo nih an hlawh a. Mi dik lo leh mi pamham ten chintawk neilo lêkin kan ram thau an sâwk a, mipui chanai a kiam tial tial a, chutih laiin dik lo tak leh felhlel taka titute ipte a puar telh telh thung a. Mi dik lo leh sum atchilhten ram dânpui meuh palzût a, zalen taka democracy rama dân lova sumdawnna (smuggling) an tawlhluh hiau hiau laiin dân lekkawhtu tur berin bân a phar ngam si loh chuan lungte tal an auchhuah a ngai ta a ni.

Kan hnam pasaltha mual liam tawhten an thisen far tâwp thlenga Zoram himna leh damna tura an inhlan tawh hnuin, mi dik lo leh mi pamhamte kutah Zoram chu a tlu lut mêk a, mahni pumpui piahlam bak kan thlir phâk tawh loh avangin kan ram thatna tur chu sawiloh midang sahimna tur pawh kan thlir peih ta meuh lova, kan sumhmun a rawn den dawt loh chuan ram leh hnam siamthatna tur hian thawhchhuah kan tum ta meuh lo emaw tih tur a ni tawh a, thil dik lo tih kan hmuh leh kan hriat ngei pawh sawichhuak ngam tawh lo khawpin chu saltânna chuan min phuat nghet tawh a, mi dik lote thilti lai chu thinlung na takin kan thlir a, siamthat tuma thochhuakte chu hrem leh dem an hlawh a, âthuai chan an chang a. A him chinah kan bikbosan diak zel a.

Zoram hian hmangaihtu dik a nei ta lo em ni tia ram hmangaihtute indawm kun mek chu nimina dikna duhtu mipui kawngzawh leh authawm khan a rawn kaiharh thar leh ta a ni. Zoram chu eirûkna leh hlemhlêtna sapui hliamin a seh a, chhantu ngaiin a rûm mek a, "chhan tlâk ka la awm e" tia a authawm chu thalai rualten an lo chhawn leh ta.

Hawh u, kan tu leh fate khawvel tur thlirin vawiina chhuan awm mêkte hian dikna leh rinawmna hi kan ramah hian chawinung thar leh ila, dikna avanga kan retheihna te, rinawmna avanga kan tawrhna te chu kan thlân­lung cheimawitu lo ni leh rawh se. Reilote atâna diklo taka hlâwkna hlimpui ai chuan Pathian tihna nen dik tak leh rinawm taka retheih thlang ngam ila, ka eizawnna leh sum­dawnna hi Pathian hmuh­pui tlak ni zel sela, nakin­ah kan la lâwm zawk ang.

- Rev PC Nghaklianmawia