Tlawng vuaka Mat dap...
Pipute chuan thil inawm lo lutuk sawina atan hian 'Tlawng vuaka Mat dap' tih hi an hmang ṭhin a, tunlai politics titi leh thil kal vel hi hetiang chiah hi a ni a tih theih awm e. A chhan chu Home Minister Pu R Lalzirliana kha Congress Disciplinary Action Committee-in insawifiah turin thu an pe a, "Saitual-ah District an pek loh vangin ka bang," a ti daih a, thil inkaihhnawih miah lo a ni a, hei hi Tlawng vuaka Mat dap an tih ang mai lah zuk ni.
Congress hi term hnih an tling a, an tlin dan lah hi an han tling chiang vai vai khawp si a, MLA 34 lai an nei a, an lungawiin anmahni an induhtawk em em a, tla thei lo leh chhe thei lovah an inngai tawh a, Congress hi tun kuma inthlan lo awm turah pawh hian an tlin ngei ngei a rinawm an ti sup sup a. Nimahsela hemi boruak karah hian politics hre deuhte chuan an rin lawk deuh si, mipui mimirin kan rin theih ngai loh thil a lo thleng ta a, an Vice President leh an hotu lawk zinga mi Pu Zira chu, "MNF-in an sawm," tih thu a rawn ri chhuak ta nawlh mai.
Pu Zira meuh an sawm chu a mak hle mai a, mumangte pawh a ang a ni. A chhan chu Pu Zira hi Congress-ah term li MLA zawn tawh a ni a, ani te chu Congress sorkarah pawh Department lian leh sum tamna enkawltu a ni. Congress hovin sorkarna an chelh chhung zawgin NLUP an buaipui a, NLUP enkawltu lian Agriculture ṭhut chilhtu pa a ni a, mi pawimawh a nih vangin a hna pawh a pawimawh a ni. Tin, pawisa leh mihring tamna Home Department an enkawl tir bawk a, hei hi CM tih lovah chuan a pawimawh hle. Chumi hnuaiah chuan Excise dapartment a awm tel bawk a, hei phei chu Congress-in sawisel huama zu zawrh an phalna MLPC Act siam hnuah a pawimawhna hi a let tam takin a sang a, Pu Zira hi Mizoram sorkara mi pawimawh ber dawttu, mi thiltithei ber dawttu a ni ang. Tunah phei chuan Power Department lam pawh a enkawl tel leh tawh bawk a, Congress sorkarah hian a tlatlum mai a ni lova, a roreltu a nih vangin Pu Zira hian a duh department a chang chat chat thei ti ila kan sawi sual tam pui lovang.
Political party hian hna sem dan kalphung hi an nei ṭhin a, MNF kha chuan '3% kan hauh' tih kha vantlang hriatah an puangzarin an au ul ul a, kha kha an chet chhiat chhan pakhat a ni. Congress hian vantlanga puanzar loh hian hna semtu committee ang chi hi a rukin an nei a, cheng nuai 100 chin bawr velah hi chuan Minister leh CM pawhin anmahni thua contract hi pe mai lovin Congress party lama thuneitu lamin an sawiho hmasa ṭhin a, chumi committee-ah pawh chuan Pu Zira hi a Chairman ber niin an la sawi zui bawk a, Cogress-ah hian a hotupa leh pawisa khawihtu leh department lian enkawltu leh a mi lal leh thuneitu a ni.
Hetianga kan sawi hnua thil mak tak lo inlar ta chu Pu Zira hi MNF sawm ngam turin a awm tlat mai hi a ni. Pu Zira hi heti taka Congress-a tlatlum si hian MNF hian an zuam ru tlat mai a, ama sawi dan chuan "Party chu kan insawm vek ni hming ka ti mai," tiin party dang ZNP pawhin an sawm thu a sawi bawk a, hetia party dangin an sawm chat chhan hi chu Congress-ah a rukin a nghet lovin hmun dang a melh tih an hriat ruk vang pawh a ni thei tawh awm e. Zoram mipuite barakhaihin kan awm a, MNF pawh chuan mihring an ngah awm tehlul nen Congress Vice President chu Ṭawi (Saitual) Biala MLA candidate turin an han sawm ta chat mai chu a ni awm a, chu chu media hrang hrangah a lo chhuak ta a, miin mak an tiin sawi a hlawh ta a ni.
Politics a nih vangin thil zuzi leh mai tur emaw mipuiin kan tih laiin Congress Party chunga an Disciplinary Action Committee te chuan Pu Zira chu insawifiah turin an hrilh ta a, lehkha an thawn chu mipui hmuh theihin a darh chhuak ta a, Congress-a thiltithei leh mi pawimawh ber pakhat chu an party committee peng pakhat chuan ngam takin insawifiah turin an hriattir ta a ni.
Pu Zira insawifiahna hi hriat a chakawmin mipui pawhin an nghakhel a, MNF nen an indawr lohzia a sawi loh pawhin Congress chhuahsana MNF candidate a nih law law tur thu a sawi dawn emaw tiin kan lo chang ṭhup a, kan nghah ve fan fan Pu Zira chu a rawn ṭawng chhuak ta a, "Saitual hi district-ah kan puang thei si lova ka bang e," a ti ta daih mai a! Saitual hi a lehkha dawnna a ni lova, District hi insawifiah tura an tih chhan pakhat mah a tel lova, mahse Pu Zira mi a nileng a ni lova, Saitual-ah bak dinna tur (eng party pawhin) a hmu lo tih a chian avangin, "Saitual hi District-ah kan party-in kan puang thei si lova Minister aṭangin ka bang," a ti a, thil inzawm lo tak chu a ni.
Pu Zira hian Congress a chhuahsan loh thu a sawi leh bawk si a, Minister aṭanga a ban chhan hi Saitual-in District an neih loh vang a ni bawk si a, nuih lam lam a za ta a ni.
Congress party chhunga ri ret ret leh thil inhmu rem lo awm an tihte chu Congress lo tan hriat theih a ni lova, thil point pariat lian deuh deuh zawhna a lo awm ta a ni:-
1. Pu Zira hian Congress hi chhuahsan a tum thova, MNF sawmna vanga ban a nih ai chuan Saitual hmangaih vanga Congress-in an nek chhuah anga lan hi a tum a ni thei ang em?
2. Congress hian Saitualah boruak an nei sang lovin an inhria ang a, heti hian thil an play kual ang a, Pu Zira tho hi candidate-ah dahin tih tlin an tumna game a ni thei ang em?
3. Congress lalṭhutthleng inchuh boruak hi heti hian mipui hriat turin a lang chhuak ta em ni?
4. MNF-in an sawm vanga insawifiah tura tihin Saitual District ngiat vangin banna a thehlut a, kum 10 dawn Home Minister leh Minister pawimawh a nih chhung khan sorkara thiltithei tak hian District hi a nawr pui tak tak duh em? A nawr a nih chuan mipui pawhin kum 10 Minister a nih chhung khan kan hre tur a ni lovem ni?
5. Lok Sabha inthlan dawnah Congress candidate a pui ṭha duh lo tih kha tuna mi hian a nemnghet ta a ni thei ang em?
6. Saitual hmangaih viau anga langa ban hian party dang ticket-in Saituala dina tlinna chance a siam theih avangin Disciplinary Action Committee-in insawifiah tura an tihna hre lo derin Saitual hi issue-ah a rawn chan tir ta a ni thei mai ang em?
7. Saitual bial mipuite hian kum 10 chhung Minister thiltithei takin a nawr pui tak tak ni se District hi an neih theih an in ring em? Ban phah hiala a nawr vangin hmuh theih an inring em? District hi duh tak tak chu ni se a bang tlai mah mah lo maw? Kum 2018-a tlin leh dan ngaihtuahna aṭanga chhuak a ni thei em?
8. Lal Thanhawla hian Disciplinary Action Committee-te mawng a hiat a ni thei zawk ang em aw?
Mipuiin thil dik kan hre duh a, hriat kan phu a, mipui hi voter kan ni. Mawl taka min dah tumtu politician hi kan hne tawh a, tute emaw ṭhut hmun inchuh vang te, tute emaw sum lama induhsak uchuak avanga buaina te, tute emaw mimal MLA tlin leh tum lutuk boruak te, tute emaw party chhung boruak chhia vang mai maite hian mipui hi min tichiai mai mai a nih chuan social media leh media hrang hrangah mipuite kan au chhuah a, huaisen taka kan kal a ngai ve ta. Tuna Pu Zira insawifiah tura an tihna lehkha leh a ban chhan lehkha en hi chuan Tlawng vuaka Mat dap a ni.
- K Lalrammuana