Written by
KC Lalremruata

Zoram politics kalkawng zawh tur

Tun hnaia Mizorama politics vir vêl, Home Minister aṭanga Pu R Lalzirliana bâng hian "Manipur, Tripura leh Meghalaya-ah pawh BJP an ṭha ngai hleinem, a hun takah pawisa nen an che a, a tawpah sorkarna an siam a, Congress paih hrim hrim hi an tum tlat alawm," an tih ṭhin kha ka hre chhuak.

Tunlaia Mizoram politics vir vela läwm ber chu BJP an ni a, chumi dawt ah chuan MNF leh ZPM an nih a rinawm a ni. A chhan chu tuna Congress Minister bâng ta leh an MLA nghet lo tak pakhat hian MNF hi an zawm ngam a rinawm lova, BJP han zawm em chu an ngam dâwn bawk si lova, NPP tih hmaikawr vuah, a tak taka BJP lo ni si, BJP pawisa ringa che vêl party Meghalaya lama mite hi an zawm hmel ta khawp mai.

Inrinsiak hun lai a ni bawk a, layman pawhin rin dan kan sawi a thiang a:- Congress lama titauva chhuak ta te hian an survival an fight a, an survive na tur kawng tinrengin an zawng mêk ngei ngei dâwn a ni. Tin, MNF hian kum nga dang opposition an nih leh chuan ZPM pawh an tiat dâwn lo tih an inhre tawh bawk si a, survival fight ve tho an ni a, anni pawh hian BJP a langa thawhpui ngam si lo hian BJP lam ṭang apiang hi an thlawp chat chat dâwn a ni. Congress MLA bâng ta hi chuan a lan danin campaign pawisa pe theitu (BJP sum) NPP hi an zawm a rinawm ta a ni.

Meghalaya Deputy Chief Minister (NPP) in Pathianni pawh sawi thei lova a ruka Pu Zira a tlawh khan thil engkim a ti chiang tawh. Press mite hmaah Pu Zira fapa thi a ral angin a insawi a, Congress Minister kha leh chen a nihlaia ral lova Minister aṭanga a ban hnu ni hnih leka a rawn 'ral' khan engkim a sawi fiah vek a ni. WhatsApp titi hi a dik chuan he pa hi Deputy Chief Minister lai a ni a, VIP a ni si a, mah se Mizoram sorkar hriattir lovin khualzin satliah angin a zin chhuak an tih chu mawle.

Pu Zira banna thehlut pawh kha thil thleng thut lam ni lovin thil inmung rei tawh, rei tak inup tawh rawn puak keh a ni. Congress lama 'Lal Chhungkaw Politics' tih hi sawi lar a ni a, a dik ngei pawh a rinawm a, mahse a tak ramah chuan a chhan lian zawk chu pawisaa inzawmna lam thil vek a ni zawkin a lang. Congress e MNF e pawisa vangin kan rama sorkarna vawn fung chelh tawhtute hi an buai a, pu chuam leh nau chuam, contractor chuam, supplier chuam vanga buai buai mai an la nih tawk vêl hi.

Mipuiin an hriat vek chu Pu Zira khan Minister a nihlaia a zahawmna humhim zo lo khawpin contractor a kawp a, Congress party ngaimawh khawpin a tâl a ni. Ama department chan hnuaia hna lian tham pawisa tamna chu Ru Robert Romawia company NECS a pe chat chat a, anni hi company rin tlak tak pawh an ni ngei ang. Amaherawhchu, Minister ve lem si khan mi car tharte a khuh hawng a, football lam a phur pui em em sawi tur awm si lo khan NECS ho ta Aizawl FC a phur pui em em a, NECS hotupa nen an inzui dun dun reng a, nuai 100 chuang Mizoram sorkar pawisa tur NECS chhiah awl pawh kha a sawi pui nasa an ti a, an inkawp dan hi Congress mai ni lovin Congress lo pawhin an ringhlel a ni.

Patling leh patling, politics lamah chuan ṭan zawng inang miah lo (pakhat Congress Vice President, pakhat MNF MP candidate) inzui reng mai khan mipui ngaih a ti ṭha lova, Mizoram politics khelh dan tenawm tak "Ruling in contract kan chang vek tur a ni" tia ngai Congress Bhawan lam phei chu an lo meng rum nasa mai a lo ni awm a. Titi mak leh deuh pakhat chu Pu Zira duhsakna dawngtu hian 'party fund' an tih ang hi chu Congress ah hian a chhung lut ve tho niin an la sawi zui a, a finn vang nge mawi hnawih zawn vang lam pawh ni tehreng se a mak ve hle a ni.

Tun hnaia lo lang ta nawlh mai party hriat hlawh vak ngai lo NPP lama phur tak mai leh an NPP hotute lo buaipuitu ber pakhat chu Pu Lalkhama tupa Dr Lalrina a ni an ti a, ani hi NECS hotupa Pu Roberta te nen inzui reng an ni a, Mizorama an inkawm bakah Vairamah pawh zin ho zak zak an ni awm a. Tin, Pu Lalkhama pawh hi NECS lam nen hian an inhaw lo hle tih an sawi ṭhin bawk kha. Tuna Pu Zira boruaka NPP an lo lan nawlh chhan pawh hi thil duan lawk fel tak a ang a, Pu Zira banna thehlut tur Chief Minister office lama kal pawh kha NPP lam rimnamte hian an

ṭawiawm tih TV news lamah pawh an lo hmù a ni awm a. Anni lam hian, "MNF a in luh nghal ngawt chu a fuh lovang, mipui an hel palh ang. Bawm hran kan siam ang a, kohhran pawi sawi lo turin NPP lam bél ta daih ila, BJP pawisa ring siin MNF te nen kan thawk tlâng thei ang. MLA Bial pahnih MNF in candidate an la dah fel lohna Ṭawi bial leh Chalfilh bialah hian NPP hmingin candidate siam ila, MNF leh BJP lamin vote vek ila, hei hi Congress kan paih dan tur ṭha ber ni. Funding chu BJP-in min tum sak thei ang" ti lam hawi in ngaihtuah na an siam a rinawm hle a ni.

Inrinsiak hun lai a ni a, zeldin thu bawl, WhatsApp leh Facebook titi, politics tui deuh titi lâk khawm aṭanga idea lo kal ziah chhuah a ni.

Pu Zira teh reng pawh MNF nen an indawr thu insawifiah turin an kova, "Saitual-ah District in pe duh lova ka bâng," a ti hi a inzawm lo lulai a, mahse a chet dan hi a fing hle mai a, tunah chuan Congress pet chhuah naran mai ni tur kha Saitual hero a ni ta a. Kum 10 dâwn Minister pawimawh a nih chhungin Saitual District tán hian a fight nasa tawk lo tih a chiang reng a, mahse a fing a, ama tana ṭha a hria a, (hengte hi politician fing kan tehna a ni ta si kan Zoram hi zawng!) term tawp dawnah a bân phah ta rap mai a ni awm a! Bân ngam chhan a nei a, Sap ṭawnga ‘back up plan’ an tih ang a neih ṭhat vang a ni. Sum a hnianghnar tawh a, Congress-ah a pawn lang tial tial tih a inhmu thiam a, Aizawl ah bial pathum a en chhin a Pu Liansailova leh Pu Romawia bial phei chu a fanin a fang hman a ni awm e, WhatsApp titi sawi danin. A awmna party tana rinawm tluan tling thei lova nek chhuah (chhan dang awm thei tho bawk a) kha tunah Saitual tana hero ni tura a invawrh thiam hi chu a fing a, veteran politician dik tak a ni a, Saitual ah District pe thei lotu kha Lal angin a la kir leh thei tlat hi a ngaihsanawm a ni.

Congress hian game an khel an khel a, an set dik leh nge nge ṭhin a, tun ṭumah hi chuan Pu Zira ber Congress ni chunga party dangte biak phaka a lo ‘nelawm’ theih em avang hian Congress hi an che chhe zawk hrih a, inthlan dâwn tak boruak a la nih loh avangin tlin leh tlin loh chu a la hril lovang. Congress hian zak map lova sorkar pawisaa NLUP an sem leh hman chuan tun hnai boruak hi chu an chhem dai leh duak ve thei bawk.

Congress hian party chhung boruak an thunun zo lo chiang tawh a, MNF-in an policy SEDP lam aia Congress MLA 34 zinga pahnih chhuhsak theih tum an buaipui tawh zawk a, chu chu MLA inthlan lo awm tura hnehna angah an ngai mêk bawk a, ṭangrual pawl hian hei hi advantage-ah an lak theih chuan MLA pali panga beisei ve party hian MLA 10 thlenga neih theihna chance an nei dâwn tlat niin a lang.

Kum 2013 inthlan vote kha kan en chuan, ZNP leh MPC (MPC vote tute hi MNF pawh an tel an thawh dun avangin) vote belh khawm khan MNF kha a hlat tlat loh avangin opposition ve ve pahnihah hian vote hmù säng fal Congress vote la hek thei zawk zawk tán hmasawnna kawng a inhawng dâwn a ni. MNF hian BJP pawisaa innghat chunga inthupa bei lo hian huaisen takin BJP thlawp hi ngam law law se an ṭhat pui a rinawm. ZPM lam hi chuan bial tina candidate siam lovin bial thlan bik 20-25 velah concentrate se an tán a tawk velin a rinawm.

Congress hi ngaih ṭha tak hian a chhung hi a lo mût vut vut a nih chuan MLA hi an insem rual phian dâwn pawh a ni thei a ni. Zeldin thubawl thawhkhawm hi inthlan dâwn boruak tinuamtu a ni.

- KC Lalremruata