TUH RAH SENG
Mizorama Congress party-ah neuh neuh a awm niawma sawina hian mi naran beng a thlenna hi a rei tawh a. Mipui mimirin kan hriat hma hauhin party mite phei chuan an lo hre daih tawh tura ngaih a ni. Chuvangin, he an neuh neuh neih hi hman deuh aṭangin tun thlengin an la inchingfel thei lo ta zel mai pawh ni lovin, a punlun zawngin a kal zel rih tihna a ni. Inthlan lah a ni telin kan hnaih telh telh a, tuna mite aia pa ropui leh chalngeng pui pui zawkte nena buaina thuk leh ril an neihna karah pawh a dingchang ṭhin hotupa chet lak dan tur hi mi tam takin an thlir thup a ni ta ber a.
Mi tam takin, “Pu Hawla chuan ram hmasawnna lamah a ngaihna a hre lo a, politikah erawh chuan a ni aia hriam leh ngaihna hria an awm chuang lo,” an lo ti ṭhin. Tun ṭumah pawh hian a tal pit leh mai thei dawn nge a intal awk dawn, a thluak a ṭhum ve tawh em tih chu hunin a hril chho ang chu.
A ruka party buaina, langsar taka an buaina ni zui ta zelah hian hming langsar bik pahnih a awm tih kan hre fur ang a. Pakhat zawk chu Congress party a Vice President hlui, Mizoram sorkara Home Minister hlui ni bawk, tunhnaia Congress party aṭanga an hnawhchhuah tak hi a ni. Pakhat dang leh chu Health Minister hlui, MLA ni lai leh Congress Party a General Secretary ni mek hi a ni.
Tun hnaiah inthlan a lo hnaih tak zelah hian social media leh chanchinbu lamah Congress party tuamtu boruak hi uar takin vawrhdarh a ni mek a. Party ṭhenkhatte phei chuan hlawk phah lawihna khawp chhar fuh tur a awm mial dah law maw ti ang hrimin tlang rin ang ngeiin an tuipui nasa a, mimal taka tuipui zualte pawh an awm niawmin an sawi. Drama changtute leh party hotute inkarah nasa zawka khi chat siam tumin mi hrang hrang an phusa suau suau a, an fuihpawrh tawnin an chotuah tawn vel mek a, a ngaihnawm phian a ni!
Hetiang boruak karah hian heng kan hotute pahnih lainatna leh thlavang hauhna hmuh tur pawh a tam sawt hle. Mi ṭhenkhat phei chuan heng mite pahnih hi mi fel leh mi ziktluak, tihsual leh dai sual pawh nei lo, midangte tan pawha entawn tlak, party tan pawha mi ṭangkai, mahse, hotu dangten an itsik avang leh an thik avang maia hetianga beihna tawk ta niawmin an sawi hial a. Chutiang ang rawngkaia an thlavang hauhna chu chhiar tur a tam sawt hle.
Amaherawhchu, mi tam zawkte ngaihdanah chuan heng an chunga thil thleng hi eng dang vang mah a ni lo a, heng mi pahnihte hian an tuhrah an seng a ni zawk.
Pakhatnaah chuan an lei leh ka an thunun zo lo a, an sawi loh tur thil ṭul lo an sawi hnem a, an thusawiin a tawpah anmahni a vaw let a, an chhiatpui ta a ni ber. Democracy ram zalena awm kan ni a, mitinin duh duh thawthang sawi theihna kan nei. Mahse, he zalenna hi kan hmang thiam lo a nih chuan kar loah keimahni min vaw let ang a, tudang min phurhtir ni loin mahni leh mahni phurrit kan insiamchawp chu rit ti takin kan phur ang a, kan pai pui chawn chawn mai dawn a ni.
Inthlang ramah politician chu eng ang dinhmun sangah pawh invawrh sela, chu dinhmun a luah theihna chhan chu a thawhpuite vang leh a awmna party vang a ni thui hle tih hi rilruah vawn reng a ṭul. Chu chu hmuh ṭhelh tur khawpin an rilruah chapona in bu a lo khuar thuk tawh a, mahni a ding chang thei tur khawp nia an inhmu tawh a nih chuan, an invawrh san poh leh a tlakna a sang a ni mai.
MNF sorkar khan hmanhmawh takin district 3 an puang a, Congress sorkar tharin an bawhzui lo. An bawhzui loh chhante chu mimirin zuk hre ve kilh kelh lo mah ila, sorkar hmasa hnathawh tih zuzi duhna te pawh a ang hle, a nih ngei pawh a rinawm. Engpawhnise, khawvelah hian kan duh ang diak diakin thil hi a kal thei lo, kan hamṭhatna tur ringawtin thil a kal thei lo. A chhan chu engpawh lo nise, party hotuten ṭul an ti rih lo a nih chuan mahni chan ringawt hmu lian lo in, party thu leh hotute thu dah hmasa thiam ila, kan rilru puitlinna chuan kan political career kawng pawh a timam deuh ngei ang. District-a an lo puan ve dim diam tawha MLA-te pawhin naupang huaibak thil ngen ang tlawt tlawt chuan an ngen bik lo niin a lang.
Pahnihnaah chuan khaw eng zah lo khawpa sum leh pai duhamna khurpuia an tluk luh hi thil hlauhawm a ni a, an chhiatpui ber pawh hei hi a ni zawk thei. Party-in an chhawr zui reng reng loh tur hnena duhsakna uchuak lantir reng hi democracy ram inthlang ramah tu party tan pawh tih sa loh loh a ni a, palzam chi a ni lo. A duhsaktu hian tunah he thilah hian a thiam lohna inhre thei tlat lo mahse, kum 4/5 a vei hnuah, thluak fim zawka thil a ngaihtuah theih hunah a lo tihfuh tawk lohzia a la inngaihtuah chhuak mahna. Sum leh paiah buh lu chuh hun a ni chho miau mai si a, party ai pawhin a lo dah pawimawh ta zawk mai em ni?
Mipui mimirin an hmuh danah pawh a tuihnai lo lai a awm thei hle tih social media lama cartoon pakhat darh chiam khan mi a hriatchhuah tir. Chu cartoon-ah chuan ṭhutkhawmna pawimawha ram hruaitu pawimawh kha contractor pakhatin a rawn text a, “Bazarah ka nupui kekawrte tur min va zawnpui teh a,” tiin, chu mi pawimawh chu hmanhmawh deuhin a ding ta iaih mai niawmin chu cartoon chuan a tarlang. A mi duhsak uchuaka chu a awmna party-a ṭangkai zui ve turin hnuk lut thei se thuhran a ni ang, mahse, hruai luh aruangin amah ngei pawh an hnuk chhuak ta chu a ni lawi si!
Tin, tlinna tur a nih chuan mahni biala sum thehthang thuah engmah tih hreh lohna, a tlangdung tluana mipui rilru hruai corrupt pawh pawisa map lo, sum awlsam itna rilru ṭhangthar zawka tuhna, chumi atan chuan mawi leh mawi lo chu sawi loh, dik leh dik lo pawh sawi loa sum hai luh hmiah hmiah duhna, party tan pawh hawi ngaihna awm lo khawpa mualphona hialte hian mihring ngeng chang a chhun lo a, kan biak Pathian ngeng pawh khi a chhun ṭhin, rin aia hmain lalna leh thuneihna a pawt hniam ṭhin. Mihringte hi tu emaw vanga hniam kan ni lo, midang puh tur an awm lo, keimahni vanga tlachhia kan lo ni chawk, kan tlakchhiatna hmanruaah Pathian chuan a duh apiang chu a hmang thei.
Mahni chan department a hamṭhatna awm thei zawng zawngte hi mahni duhsak zawngte chauh pein huam hauh hle ila, ka thian a nih vang maiin conduct rules bawhchhiain sorkar hnathawk college zirtirtu tu emaw te hi damdawi dawr hlawk chite nghahtir vel ila, sum leh paia hlawkna tur awmah chuan a te ber thlengin inrawlh chikim vek ila, mahni mai ni lo in kan lam hnaite thlengin inluling em em se kar loah tlakchhiat kan hnaih tihna a lo ni.
Health department hotu pakhat chuan, “Minister zawng zawnga inti lal ber khu a lal reng dawn bik lo a, PS a zawng a inti ngeng ber khu kan chungah a inluling reng thei dawn hleinem tiin kan inhnem leh ngawt ṭhin, mahse, kan rin aiin an tlachhe pu tu hma,” a ti, hei hian thil tam tak a sawi. Kan chunga thil thleng ṭhin hi a bul berah chuan kan kuthnu zel a lo ni, midang puh vak chi pawh a lo ni lo, kan tuh rah kan seng mai a lo ni. Chuvangin, i fimkhur ang u, tumah hi lal kumhlun tur kan nih loh hi.
- R F Lalbiaksanga Hauhulh