KOHHRANIN EIZAWNNA KAWNGA RAHBI TLEUTE CHHAWMDAWL SE
Covid 19 hripuiin kan ram a nuai a, mipui kan mangang a. Kan nunphung leh khawsak a buai zo a. Chhungkaw tam tak phei chu beidawnna khurah an tang hman hialin a lang a. Chuta mipui ṭanpui tura rawn pen chhuak, thlamuanpuiawm tak chu Kohhran a ni. Covid manganna chhawk tura Kohhran chetna zawng zawng hi ropui leh ngaihnawm tham tak a tling. Amaherawhchu, a bak tihawm leh tih theih la awm niin a lang.
Kohhran chu Pathian chhungte (chhungkaw khat) kan ni a. Thlarau lama intisawt tur kan nih rualin kan taksa mamawh zawnah pawh a ṭul anga inhmangaiha indawm kang tur kan ni bawk. Kohhran chu Pathian duhzawng ti tura din a ni a, Bible-a Pathian duhzawng kan hmuhte hi ngaih pawimawh takah a nei ṭhin. Chuvangin, Kohhran chuan hmân aṭanga tun thlengin retheite a ngai pawimawh a ni.
Deuteronomy 15:11-ah chuan "In rama in unaute chungah te, in mi retheite chungahte in thilphal ngei ngei tur a ni" tih kan hmu a. Hmun hrang hrangah rethei leh chhawmdawl ngaite ngaihsak tura thupek kan hmu nual bawk. Tin, zawlnei lehkhabu hmun hrang hrangah retheite laka an nun dik loh vanga demna kan hmu nual bawk (Amos.2:7,5:11,12 et al).
Isua'n ama chungchang zawlnei lehkhabua ziak a chhiarah, "Riangvaite ('poor' = retheite) hnena Chanchin Ṭha hril tura mi ruat avangin, Lalpa Thlarau chu ka chungah a awm" tih kan hmu a, Isua rawngbawlnain a bitum 'Nazareth manifesto' an tih mai, Luka 4:16-21-a kan hmuh pawh hian mi hnuaihnung zawkte chawikanna lam a hawi a. Hengte aṭang pawh hian Isua rawngbawlnain retheite lam a hawizia a tichiang viau awm e.
Tin, Kohhran hmasate hunlaia phunnawina awm pawh kha hmeithaite ngaihsak tawk loh chung changah a ni tih kan hria a. Chu an phunnawina avangin Upa thlan hmasak ber pawh lo awm ta a nih kha. Kha khan a nawlpuia an rilruah chhawmdawl ngaite chhawmdawl ngaih pawimawhna a lian hle tih a hriat theih.
Hengte vang hian a ni ang Kohhran chuan retheite a ngai pawimawh a, a ngai pawimawh zel dawn ni pawhin a lang. Tualchhung Kohhran ṭhenkhat chuan damlo rethei puih te, rethei eizawnna kawng dappuite pawh an nei ṭhin.
Presbyterian Kohhran Synod chuan damlo harsa zual, zirlai rethei leh eizawngtu vanduaina tawkte puih dan a nei a.Hengte thlir hi chuan he lam kawngah kan tih theih tawk ti fêah inngaih ve mai theih a ni.
Amaherawhchu, tunlai hri avanga kan rama chhungkaw tam takte dinhmun chhiat dan ngaihtuahin, kan tih tawh leh tih mek bakah la pen belh deuh kan thei ang em? tih hi ngun taka kan ngaihtuah a ṭul ta niin a lang.
Covid 19 hripui vanga rei ngial kan inkharkhip khan min nghawng nat dan kan hre tlang hlawm awm e. Chhungkaw tam tak dinhmun chhe takah kan ding hman niin a lang a. Tho chhuak mai hleithei lo tur khawpa tuar pawh an awm nual awm e.
Hei bakah, vawk pul hri (African Swine Fever) rawn leng hian mipui tawrhna a belhchhah mai bawk. He vawk pul hri hian a thlen chin chinah vawk a rawn suat duak duak a ni ber a. Vawk vulha eizawng chhungkaw tam tak tan chuan a manganthlak takzet a ni. He mi chungchanga kan ram dinhmun a tihchian beiseiin ka hriat chian khaw pakhat chanchin han tarlang ila. (A khaw miten min lo hrethiam se) Chu khua chu in 34 awmna Buhkangkawn khua a ni. Bawng vulha eizawng khua an ni. Covid 19 avanga Bawnghnute hralhnaa harsatna an tawh vangin an bawngte hralhin vawk an vulh ta hlawm a, vawk 260 zet an nei hman.
Vanduaithlak takin vawk pul hri a rawn thleng a. Tun dinhmunah hian vawk 220 lai chu karlovah a thi ta mai a, an hawihaiin an mangang takzet a ni. Hei hi khaw pakhat dinhmun a ni a, hetiang dinhmuna ding hi hmun hrang hrangah kan awm nual awm e.
Kan rama chhungkaw tam takte dinhmun hetiang tak hi a lo nih takah chuan Kohhranin retheite lam hawia hma kan lak ve mek hi a tawk zo ta lo deuh a ni lo'm ni? Sorkar kut nghakin kan inkuangkuah mai dawn em ni? Hnai lo ve! Sorkarin a tih theih a ti ang a. Kohhranho pawhin chhungkaw khat kan nihna zawnah kan tih theih tawkin kan inchhawmdawl ve ngei tur a ni dawn lo'm ni? Kan Pathian Thuah "In rit phurhte chu inchhawk tawn rawh u, chutichuan Krista dan thu chu in zawm a ni ang" (Gal 6:2) tih kan hmuh kha maw. Deut.15:8-ah chuan, "in unau retheite lakah chuan in rilru tikhauh suh ula, kawm hek suh u, an lakah chuan in thilphal ngei ngei tur a ni a, an tlakchhamnaa an mamawh phuhrukna khawp in puktir tur a ni" tih kan chhiar bawk. Hei hi mimal/ chhungkua-te hnena thupek ni chuan a lang na a, Pathian duhzawng ti tura din Kohhran tihtur ni pawhin a lang.
Engtinnge Kohhranin rahbi theute a chhawm chhuah ang?
Hun khirh kan tawn avangin Kohhranho kan inseng nasa tawh hle chungin eizawnna kawnga rahbi tleute rahbi kan tuk sak theih nan tualchhung kohhran leh Synod pawh insang mar lehzual se. He mi atan hian kum 3 chhung emaw chu insawrbing ni se. He chhawmdawl rawngbawlnain mi tam zawk a huam theih nan a ṭul anga sum renchem (austerity policy) kalpui ni se. Kan kalphung tibuai si lovin theih ang tawka insum ni se, chu chuan sum tam tak a hum thei ang.
Tualchhung Kohhranin a huam chhunga dawm chhuah theih awm mite thlang chhuakin hmala se. Kohhran harsa he lama hmala hlei thei lote erawh chuan Synod-ah dilsak thung se.
Synod chuan puihna budget head a neih sa pahnih : Relief leh Endowment Fund/ Relief te hi a nihphung pangngaiin kalpui tho se. Rahbi tleu chhawmdawlna tur erawh a hranin head siam ni se. Sum pawh tam tham tak dah ni bawk se. Kalpui dan tur fel taka duangin Tualchhung Kohhrante nen ṭanghova kalpui ni se.
Hetianga kan kalpui theih ngat chuan Pathianin mal a sawm ang a, mi tam tak chhawm chhuah an ni thei ngei ang. "Ram chu Lalpa ta a ni" tia Kohhranhovin kan aupui fo pawh kohhran miteah awmze thuk zawk a nei thei ngei bawk ang.
- J. Lalbiaknia