RUKRU LEH MI DIK LOTE PIALRAL MIZORAM?
Nizan chu kan tunlai ṭhenawm state buaina avangin Assam lam news ka bih kual mai mai a. An news puangtu chuan hnehsawh leh ring lenglawngin tunhnaia Assam sorkarin Cachar area-a Burma kuhva rah ro leh Lei chi (Urea) smugller te an man mek thu leh, hemia inhnamhnawihte an hming nen a rawn puang zawt zawt a.
A sawi zel danin tûnhma kum 5 liam taa 407 Truck driver ni ve mai ṭhinte kha, tunah he smuglling avâng hian corpati nei khawpa hausa an lo nih tak dan te sawiin, hêng Kuhva leh Lei chi smuggler, hnamdangte hi kan khua, Vairengte (Mizoram) ah ngei an bihruk thu a rawn puang ta piap piap mai a ni. Hetih laia ka rilrua thu awm lian tak chu, Mizoram hi mi pamham/mi dik lo leh ruktute Pialral leh inhumhimna hmunah a chang zo ta em ni? tih hi a ni.
Anni leh keini...
Ni e, he zawhna hi hun rei tak aṭang khan ka rilruah awm ve fo ṭhin. Kan zoram khawvel nun thlira kan Politics leh mipui nunphung zirchian tak tak hi chuan heng Dan phal loh thil leh sum thianghlim lo lak duhna hian min chimpil mekin, kan hnam hi kan hralh lo chauh tawh a ni. Mak ka tih em em chu politics thil pawh ni se; he sumdâwnna tihtawp tum chûngchangah hian hian keini ringtu intite aiin kan ṭhenawm state ring lotute hian an thleng thui ngam zawk tlat mai hi a ni.
Keini lam hmalakna hi han enlet ila, kawngpui dunga kal custom leh Assam riffle ten tlêm azawng an lo man bak sawi tûr a awm lem lo va, an man loha tlang hi a tam zawk fe a, tunhnaia hemi kawngah sorkar anga hma lakna awm chhun langsar tak chu he sumdawnna dodâltu Champhai DC an sawn kha ni leh mai awm e. Anni Assam lam chuan he sûmdâwnna thianghlim loa inrawlh an hriatte chu silai nen an luhchhuahin an man hmak hmak a. An MLA te hial hming ri tel tawhin an ex MLA leh Deputy speaker hluite pawh sawi lan a ni chho zel a, he thila inhnamhnawihho hi an hming leh an thil neih nen lam an puang vek mai ngam hi a ni.
Keini lam ka han bih a, hêng sumdâwng lian tak takte hi man chu sawi loh mipuite pawn kan hre mang lo va. An zinga kan hriat awmchhun chu Champhai DC laka FIR thehluttu chiah kha a ni mai awm e. Anniho phenah hian MLA te leh officer lian tak tak inphumrute, sorkar lam hotu lian pawh an inzêp hial anga ngaih theih tûrin thu a awm fo ṭhin nen. Chutiang a nih lai chuan keini chuan Dan lova sumdâwngte leh an kaihnawih hote interview kan la neihpuiin zalen leh ualau takin kan ramah chuan an la awm a ni.
Hetiang a nih mek lai hian ṭhenawm state-a hêng dan lova sumdâwngte hian inhumhim nan kan ram an la hmang zui hi chu hriatthiam a harin, a zahthlâk takzet a ni. Rilrua zawhna lian tak awm leh bawk chu Dan lova sumdâwngte luh chhuahna an neih dawn tak tak khan kan ram chu ni se, hêng dan lova sumdâwng, hausa tak takte hi kan man theih a rinawm loh va.
A chhan pawh sorkar official, he operation neih tur hretu zingah a rûka lova hrilh ru duh hi kan awm ngei a rinawm tlat tawh a ni. Anni ringlotu kan tih leh sum leh paiin nasa taka thil a tihtheihna hmuna awmten an operation neih tur an zêp a, a hun taka che a, an va man chat thei kha a makin vaiho police an corrupt nasa lutuk kan tih ve ngawt ṭhin hi a lo ni chiah lo em aw, tih theih a ni.
Lemchan hmalak tumna?
Engpawhnise, keini tih theih loh leh ngam loh, dan lova hausate dap chhuah beipui an thlâk ngam pawh hi keini ai ngawt chuan an thleng thui ngam tih a hriat tawh a. Keini zawng ṭawngkain kan do a, kan thinlung erawhin sum kan it miau avangin kan hnar phal lovin tihtawp tak tak kan duh lo thung a ni. Tuna kan sorkarin Central YMA te nên hemi kawngah hma lakhova check gate siam belh leh duty tih chak an tum thu news-a lo langte hi ngaihtuah chian chuan nuih a za deuh ṭhin. Assam lam hian hengho tihtawp an tumnaah hian an rama eng NGO leh pawl mah an thawhpui tih hriat tur a awm lo va, amaherawhchu he sumdâwnnaa mi lian tak tak erawh man an nei nual thung. Keini sorkar do tum ve dan hi zawng hnungthak inhiahsak tawn ang vel lek a ni.
He check gate an siam aṭang hian heng sumdawnnaa inhnamhnawih mi lian tak tak hi an man a rinawm loh va, sum siam belhna mai a ni ang tih pawh a hlauhawm hlel lo ve. Keini zawng eng emaw hlekah kohhran leh NGO kan pûrin sorkarin ama tihtur liau liau pawh ti ngam lovin phungbawm a sâwm zêl a. Mawhphurna la ngam lo sorkar kan hrawn mek tihna a ni thei awm e.
Rukru leh midik lote pialral chu...
Heng kan ram kalphung hrang hrangte thlîr hian kan ram hian insiamṭhatna a la hlat deuh niin a lang a. Tuna kan ram dinhmun hi en hian a lungawithlak loh takzet a ni. Kan Zo tlangram nuam tia kan lo chhuan ve fo chu Rukrû leh Dan lova sumdâwngten tawm bûk leh invenhimna atân an hmang mek a. Hetihlai hian a ram mi, midik leh mi rinawmte dikna an ṭan avangin sawisel leh huat rawn an hlawh ṭan mek a.
Dikna duha lo ding chhuakte chu an chak lohna leh an famkim lohna zawngin an mimal nun thlengin kan umzui duh tawh a. Kan party a mualpho dâwna kan hriat vang emaw thudik puangtu chu kan mi huat zawng a nih vang emaw ngawtin, a dik lo zawk ṭanin hmai pawng zawr zawr khawp leh social media ah zah hre lek lova ṭang duh kan tam ta lutuk hian kan ram hi Rukru leh midik lote pialralah kan chantir mek zel zawng a nih hi...
- Engkima Colney, Editor, Rengkhawpui News