Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak
THIL PATHUM CHAUH
SENSO LEH A BEHBAWM:
Vanglaini (nitin chanchinbu) in May 13 chhuaka a tarlan danin State Referral Hospital, Falkawna Covid-19 vanga enkawl mek Rev. Vanlalhruaia Khiangte enkawlna senso zawng zawng chu a tlem thei ang bera chhutin Rs. 7,13,043 a ni. Sum leh pai mai bakah hian enkawlna atan tha leh zung seng an ṭhahnem viau bawk a, mi 26 laiin an enkawl a, heng mite hi Doctor (anesthesiologist pathum, pulmonary medicine pakhat, medicine specialist pakhat) bakah ward superintendent pahnih, staff nurse 14 leh group D mi panga te an ni. Kan hriat ṭheuh angin Rev. Hruaia hi Netherlands aṭanga rawn haw niin March 25 a positive tih hriatchhuah a ni a, Falkawn ah phurh phei nghal a ni. Uluk taka ruahmanna neih nghal niin a bik taka enkawltu ruahman a ngaih avangin mi 26 te hi ruahman an ni ta a. Anni hian theihtawp chhuah tak meuh meuhin chhun leh zanah an buaipuina avangin May 9 chuan Hospital aṭangin Rev. Hruaia chu a rawn chhuak thei ta a ni.
Rev. Hruaia damlo hi a tir lamah chuan a enkawltute hi darkar 12 dan zelah an inthlak ṭhin a, khua a lum avang leh ICU ah Air conditioner hman a rem loh avangin a hnu lamah chuan darkar 6 dan zelah an inthlak ta thung a. ICU ah ni 36 awmin, Ward-ah ni 10 a awm bawk a ni. ICU-a enkawl chhung hian PPE (Personal protective equipment) thuam famkim, hmai tuamna leh kutkawrte an hman reng a ngai a, PPE pakhat man Rs. 2,700, hmai tuamna pakhat man Rs. 250 leh kutkawr Rs. 60 a ni. PPE atan Rs. 1,24,200 (Rs. 2700x46). Hmai tuamna atan Rs. 11,500 (Rs. 250x46) leh kutkawr atan Rs. 2,760 (Rs. 60x46) hmang anga chhût a ni a, a vaiin Rs. 1,38,460 a ni. Heng bakah hian enkawltute ei leh inna tur hmun pahnihah siamsak an ni a, ZMC Hostel kitchen-a an ei man Rs. 1,49,197 leh Referral Hospital Kitchen-a an ei man Rs. 3,00,000 niin ei leh in man belhkhawm hi Rs. 4,49,197 a ni. Hei hi ni khata mi pakhatin Rs. 345.54 zel ei ang a ni. Heng bakah hian Rev. Hruaia ICU awmna man hi Rs. 2,01,510 niin pharmacy canteen-a damdawi leina atan Rs. 48,490 a ni bawk a. Bill zawng zawng hi Rs. 2,50,000 a ni. Tichuan thawktute tana senral zawng zawng leh damdawi iloa hmanral zawng zawng chu Rs. 7,13,043 a ni.
Pathian hnena ringtute ṭawngṭaina vang a tih loh theih loh a, Rev. Hruaia rawn ṭha chhuak leh hi a lawmawm tak zet. Vawiin niah hian han ngaihtuah vang vang ila Positive dang han awm thar leh hlauh ta ila kan buai tur zia hi. Heti tak hian pakhat enkawlna atan ringawt pawh thawktute an buaiin an hah a ni a, a dang enkawl leh tur chuan an inhuam leh theih hi a rinawm loh. Taksa a hah chauh a ni lo a, thinlung a hah bawk a, rilru a hah ngei bawk ang tih a chiang. Dik tak chuan hmanrua engkim dap chawp leh lam chawp vek a ni a, he hri hlauhawm dawngsawnga a hri veite enkawl tur hian kan la inpeih lo nasa a ni. Rev. Hruaia laina hnaite’n min lo hrethiam se la, kan positive neih hmasak ber dam leh thih hi rampumin kan thlir a. Sorkar ang pawha ngaihven ber a ni ngei bawkin a rinawm. Ni tin kan ngaihven a, nitin kan ṭawngṭai bawk a nih kha. Vawiin thlenga positive dang kan la awm leh lo hi hawh teh u, Pathian hnenah lawmthu sawiin i ṭawngṭai leh ang u.
Rev. Hruaia enkawlna hautak dan kan hria a, sum leh pai mai baka tha leh zung sengtute hahzia pawh kan hrethiam mai bawk awm e. Ṭhenawm State te angin ni khat thil thuin mi 10 chuangte hian Covid-19 hrik han kai thar ve ta thut ila keini mizo, eng emaw hleka phul hlut ṭhin leh insawiṭhaih ching takte tan chuan a hlauhawm ngawt ngei ang le. A chhung leh khat bakah an ṭhenawm te ngei pawh kan veng dang sial en hial emaw te a ni ang a, an awmna area (veng) te thleng thlengin kan sawi bawrhbang leh ngei bawk ang a, sawichhiatna chi hrang hrang nen kan han vawmzui bawk ang a. A duh thua kai bik ni hauh lo mah se la a nungchang chhe lai zawng zawngte nen, keini mizo, thil inti hre tak leh thil eng emaw hlek sawi nuam ti mi tak te chuan kan phawrhsak duh hial emaw leh ngei bawk ang. Kum sawm chuang liam tawha a nun dante kan sawi thar leh emaw a ni ang a, politics lama hming lo lang ve zauh zauh tawh ṭhin a nih phei chuan veng chhung aṭanga hnawhchhuahna tling lo tawk vel chiah chiaha kan sawi bawrhban duh ngei hi a rinawm bawk. Ṭhenkhatte phei chuan a pianthar hma lam chanchin sawi nuam an lo ti tlat emaw a ni ang a, a thisen zawmpui, a unaute tan pawha khawhawi ngam lohna tur hial khawpa ṭawngkam cheh kan lo awm hi kei rinna lian tak ka zuk nei tlat pek a maw le.
RINNGAM HARSA SORKAR:
Chanchinbu kan chhiar leh news kan ngaihthlak aṭangin sorkar lam ngei pawh positive dang nei thar leh tur hian a inpeih tawk lo tih a chiang. Hotupa berin mangan thu leh tlakchhiat thu sawi duh miah si loin kut a dawh du du a, mi tlawmngai leh thilphalte’n ni tin sorkar sum bawm (Chief Minister Relief Fund)-ah sum leh pai an thawh lut ruih ruih bawk a. Kan CM-in Covid-19 dona tur sum hi limit awm lova pek a nih tur thu a sawi te leh, Mizoramin economic lamah harsatna kan tawh phah a rin loh thu a sawite hi mi tam takin kan ring zo lo niin a lang a, a chhan chu kan sum dinhmun kan hriatpui ve loh vang a ni. Chuvangin, kan hriat ve chin te lo tarlang ila :-
Hei bakah hian Feb. 25, 2020 khan, kan rorelna in sang berah meuh Chief minister-in kar khat chhunga kan Budget pawn lam atanga an hmuh kha Rs. 5000 Cr a tlin hrim hrim thu a sawi bawk a. Chu nen chuan Rs. 5882.37 Cr a tling ta phawt a. Jal Shakti Minister, Sekhawat-an rawn pek a tum phei chu sawi zahthlak khawpa tam a nih avangin a sawi ta lo a nih kha, kha nen khan eng zat nge ni ang kan hre phak ve tawh lo. Kan sum dinhmun en hian a thlamuanthlak hle a lo ni e.
(Source: Lalduhoma, MLA Statement)
Hetianga sum ṭhahnem tak nei chung hian kan sorkar hruaitu ber ber lam aṭangin thawktute zawng zawng sum thawh turin an thawh tur zat nen lam hriattirna a chhuah ta a. ‘Sorkar hnathawk te’n sum an thawh turah an remtihna ziakin lak vek a ni dawn a, an services record book-ah pawh ziah luh a ni dawn’ tih hial a nih takah chuan pa ber thu chu fate tan hnial ngaihna a awm si lo a le, thu neuh neuh a awm ta hial a. A hnu lawkah thuchhuah lo awm lehin; Sorkar hnathawk hlawh aṭanga sum thawh leh thawh loh chu service association leh sorkar hnathawk mal tinte kutah dah a ni tih a ni leh ta a. Nimahsela, a tira service record book-ah ziah lan a ni ang an lo tih zuk tawh si avangin government’s servant tan chuan thawh loh ngam chi a ni si lo a, mi mawl ber tan pawh nawr luihna a ni tih a hriatthiam theih reng tho.
THU AWIH LO MIPUI:
Covid-19 vangin Lockdown tih ṭawngkamte chu kan hman lar pawl berte zinga mi a ni ngei ang le. Mizo ṭawng ‘Inkharkhip’ tih ai pawhin ṭhenkhat thinlungah chuan a chiang zawk pawh a ni mahna. A engapawhnise, he hripui leng avang hian mitin kan fimkhur a ngaih vanga he ṭawngkam hi hmang lar kan ni. Nimahsela, mipui lam hian zawm har kan ti a, eng emaw changin zawm ṭha viau ṭhin mah ila, eng emaw hunah hian kan zawm leh hlei thei ṭhin lo. A bik takin ei leh in kan lamna hmunah a ni lehzual. Mithiam zawk te’n feet 6 aia hnaia awm loh tur an tih laiin gas channa hmunah te, dawr hmunah te leh punkhawmna hmun dang reng rengah te hian social distancing lam hi kan hre reng lo leh fo. Thil pawi a thlen ta e tih sawi tur la awm chiah lo mah se la tun aṭanga kan fimkhur a va tha em. Naktukah hian kan zinga mi pakhat hi positive awm ta hlauh se la, kan buai tur zia leh mangan tur zia ngaihtuah hian tun aṭanga kan thiam leh theih dan dana kan fimkhur phawt hi a sual lo a ni.
Rual pawl tam loh a ṭhat ber laiin keini chuan mahni inchhunga inkhung châwt châwt harsa kan ti tlat a, a ruka lengchhuak hmuh tur an awm foin hauh ngai kan awm reng bawk. Hetiang a nih avang hian ‘palh’ a awm hi a hlauhawm a ni. Kan phunchiar si a, thil sawisel tur kan hre thei si a. Chutih laiin sawisel tur leh phunna tur thil a lo awm leh palh fo ṭhin bawk si nen hian tu tih dan takah emaw kan nawi tlang rih a ni.