INRALRINNA DAR A LO RI E, FIMKHUR HI I TLIN E

Covid -19 hi hripui rapthlak bera an sawi ṭhin Spanish Flu kum 1918 mi nen khan an khaikhin fo ṭhin. Spanish Flu kha a thawh khatna aṭanga a thawh lina thleng a awm. Mi maktaduai 50 vel zetin an thih pui a, India ram pawh a tuar nasa ber zinga mi kan ni a, mi maktaduai 12 bawr velin an thih pui. 

Mizoramah pawh Spanish Flu hripui thih pui hi mi tam tak an awm. Kha hripui rapthlak tak kha a thawh khatna aiin a thawh hnihnaa thi an tam zawk daih! 

Tuna hripui leng mek Covid -19 hmang hian Mizote kan nihna fiahin a awm mek a, kan fimkhur chuan Pathian zarah tuar lutuk lovin kan paltlang thei ngei ang. A thawh khatna chu kan ṭan­rualna leh thuawina avang te, sawrkarin he hripui laka invenna kawngah hma a lak ṭhat avangin kan tuar nep hle. State dangte pawhin inkharkhip chhunga dan kan zawm ṭhatzia an hmuhin nasa takin min fak a, entawn tlak niin min sawi tawh. Fimkhur ngaih hun lai tak a ni a, i fimkhur tlang hle teh ang u, he hripui hi a inthlah dul ve si lo va! 

Thla khat chuang zet kan inkharkhip bur hnuah kan invenna pui ber inkharkhip bur chu kan inthlah dul ṭan a lo ṭul ta a, kan economy-in a mamawh avangin mi tam tak kan hna-ah kan bung chho leh ṭan a lo ṭul ta. Thla khat chuang zet kan lo inkharkhip tawh avangin he hripui hi hlau lo chetin kan che ṭan tlat! Kai thar kan neih loh avangin kan thla a muang viau niin a hriat theih a, chu tak chu fimkhur ngaih hun lai tak chu a lawi  si. Kan inven fimkhur loh chuan kan tih ṭhat tawh zawng zawng kan thai chhe leh vek thei a, kan tuar nasa hle thei bawk. Covid 19 hripui nuai hrep hi kan tlin lo tih i hria ang u.

Kan awmna Karnataka State chhunga Devangere District chu Mizoram ang bawk Green Zone a ni ṭhin a, zan khat thil thu-ah hripui kai thar mi 21 lai an hmu chhuak der mai. Green Zone aṭangin kai thar tam leh hlauhawm  Red Zone-ah an dah nghal an ni. Kan ṭhenawm Tripura pawh Green Zone bawk a ni a, ni hnih khat lek chhungin mi 62 zet kai thar an awm! A awmzia chu an inkaihdar tawh (community transmission) tihna a ni. 

Kan ṭhenawm state a bikin Assam leh international - Burma leh Bangadesh dinhmun pawh kan hre tlang vek a, thi pawh engemaw zat an awm tawh a, an dinhmun a ṭha lem lo tih kan hria!

Hei hian a entir chu he hripui inkaidarh chakzia hi a ni. He natna hrik hi a fingin a ruka chet a thiam em em mai a, a inthlah dul ve duh bawk si lo va, a chimawm thiam tak zet a, a hro hrang a na em em lawi si.  A kai an hmuh chhuah tam zawk fe hi a symptom lang chhuak lo (asymptomatic case)  an ni zui leh nghal a! In kai darh a awl em avangin hrileng hlauhawm ber mi thiamten an lo ti hial reng a ni! 

Inkharkhipna dan thlah dul a nih avangin ṭul thil em em vang ni lovin mi tam tak kan tei chhuak leh huai huai ta a, inhnaiha awm loh tur tih te, hmai tuam tur tih te, kut sil fai zel tur tih te pawh kan ngai pawimawh lovin kan inthlah dul ṭan niin a hmuh theih. A pawi thui palh ang e. Keimahni leh kan chhung te, kan ram himna atan invenna dan hi i zawm tlang zel ang u. Hmun dang aṭanga lo haw te pawh inkhunghranna hmun hi pumpelh i tum lo hram teh ang u. Inkhunghranna hmuna awm kha i ram himna atan i inpekna a ni e. 

Nang leh i chhungkaw tan, i ram himna atan a ṭul hle a nih loh chuan pawnah chhuak sek suh. A ṭula i chhuah a ngai a nih chuan invenna dan mawl te- inhlata awm tur, inhnaiha awm khawm tuau tuau loh tur tih te, hmai tuam tur tih te, leh kut sil fai fo tur tih chauh tal te hi zawm tlat rawh. Insenso a ngai lutuk lo, kan zavaia kan tlin ve tur a ni e. Thil ho te nia kan ngaih hi Covid 19 thunun ṭha ber rama an sawi hial Taiwan chuan nghet takin an la kalpui reng a, nunphung thar new normal-ah an nei tawh. 

Fimkhur luat avanga che sual aiin fimkhur loh avanga chesual hi he khawvelah hian an tam daih zawk a nia! A bul ṭha takin kan ṭan tawh a, ṭha takin a hmawr i bawk ang u. Fimkhur leh teirei peih erawh a ṭul khawp ang. Chu chu kan zavaia kutah a awm e. Hripui nuai hrep nih hi kan tlin lo vang. A natna hrikin a luah ngheh tawh mi pakhat chauh pawh enkawl hautakzia hretu kan ni. Fimkhur erawh kan duh chuan hi kan tlin e. 

Kan tu leh faten he hripui hi an la rawn zir chiang ang a, kan nu leh pa te khan a bul aṭanga a tawp thlengin he hripui donna kawngah hian an fimkhur zar kan lo zo a ni hi an ti dawn nge? Kan nu leh pa, pi leh pute khan a bul an ṭan ṭha viau na a, a thawh hnihna velah an inthlah dul takin hripui an tuar nasa hle a lo nih hi an ti zawk ang. Kan history pawh i kutah a awm e.

Mi fing chuan hlauhawm a 

hmuhin a biru (a inveng) a,

Mi mawl erawh chuan 

a tawn mai a,

a tuar phah thin (Thuf.22.3)