Ṭawngṭai politics i khel ang u
Mizoram leh Mizo hnam hi siamṭhat theih a la ni ang em? Ram leh hnam aia chhungkua leh party vulhna ram; ram hmangaihtu intiten 'siamṭhatu' nihna leh 'tichhetu' nihna an kawp tel kherna ram; Kristian ram inti, sakhaw dang zuitute an pun mekna ram; Chanchin Ṭha hmanga chawikan, tangka sum ngainatna hmanga tihchhiat mek ram; Pathian thu leklam viau si, Bible lama ṭang hauh si lote tamna ram; zu, ruihhlo, hurna, tisa leh rilru leh thlarau natna ṭha lo takin a sawisak hnam boral mek hi chhan theih a la ni ang em le?
Golden chance
Tu emaw tana campaign-na ni lo se, inthlan dawn apianga chief minister atana kan duh ber thlang tling duh miah si lo hnam kan han ni tlat mai hi kan ropui dangdai ve reng reng e, khawvelah keini ang hi awm tak ang maw?! Hnam lê-lo kan nihzia kan hlim lang ṭhin. Tunah inthlan kan han hmachhawn leh ta a, tun inthlan hian Mizo hnam leh Kristianna leh Kohhran hnuk a khawih dawn a, duh kan thlang sual a nih chuan khing 'hnuk thumte' khi kan chhat thei deuhthaw hial awm e.
Heng hrui thum hrual - Mizo hnam + Kristianna + Kohhran te hi khawih chhiat kan pawi tih loh chinah chuan thim thuah hnih dang a ṭul tawh lo vang. Tunah hian ṭhenkhat chuan kan Kristianna hi anchhia an lawh a, ram leh hnam siamṭhat nana sakhaw tlaktlai loah an puh mek! Kristian sakhua hi a tlaktlai lo tak tak nge, sakhaw fatute leh ram enkawltute kan nep em avangin Isua leh A Chanchin Ṭha a mualpho ta zawk le?
Kohhranho pawh hi kan ngaihtuahawm khawp mai; rawngbawltute nunin zir hek suh, member ten anchhia sum hek suh, sermon lah indem leh invuak tawnna hmanruaah kan chantir mek a, a âng huai ngam apiang rau berah kan chhuah a; hetiangte chuan Thlarau Thianghlim hi thlamuantu/ tichaktu ni lovin 'ân' zirtirtuah kan chhuah mai dawn alawm le! Denominational war (pawl hrang inerna) te hi Setanan min control-zia lanna a nih hi. Kan zak map lo lehnghal! Kan pianna Kraws-ah kan kir a ṭul tak meuh meuh e.
A hnam ang zawng hian kan zik a mar hmain kan ṭangrual at thei deuh zel a, kan hnam te takte lah hi political party tuinuin hleih neihna hmangin min ṭhen hrang leh bawk a, kan sakhua - Kristianna meichher, mitin thinlunga la de vet vet avang hian kan la chhe ral lo hram hram chu a nih ber hi!
Rorelna ṭha awm lohnaah ram leh hnam, sakhua leh mimal nun a vul thei lo. Tun inthlanah hian harhna mak tak kan chan loha, he kan hun rangkachakah hian Kristianna leh Mizo hnam tana ṭha lo hi 'A ṭha e, a ṭha e' kan ti tlat a nih chuan Mizoram leh hnam a chhiat vek hunah chuan 'nangmah vang' a ni tih phat theih a ni hauh lo vang.
American-ho ram vei dan
Kum 2016 November thlaa America ram inthlanpui kha Billy Graham Evangelistic Association-a an President Franklin Graham-a chuan 'kan hun tawna inthlanna pawimawh ber' tiin a vuah a. Kristian (evangelicals) te chu zan dar 9 ah, a ṭawngṭai ruala an ṭhiante, an chhungte sawm khawma ṭawngṭaina lo hmang ve ṭheuh turin a sawm a. An inthlannaah chuan Pathian chu lo inrawlh ngei turin an au chuah chuah mai a. Pathianin an au thawm a lo hria a ni ang, inthlan hma ni thlenga tling tur chiang saa ngaih Hillary Clinton-i a tla ta dawp mai a; Donald Trump-a, Kristian pachal, Pathian lama ṭang tlat president-ah an nei ta a nih khu.
Mi tam tak chuan Pathian hmangaih intiten Trump-a an thlawp tlat thei kha mak an ti hle a. Mi hausa tawntaw, vawi thum nupui nei tawh, sex lama hminghliauna nei, mi famkim bik lo tak mai an han duh tlat mai kha a mak pawh a ni ang e. Mahse, a khingpui Hillary Clinton-i kha anti-Christ ang deuha ngaih theih, Kristian sakhaw rin dante pawh tihdanglam a ngai titu, mi awm tha duh lo ho leh Setana betute thlenga zarzawm thei mi a lo ni ve kher bawk nen, chutiang mi kuta an ram rorelna a awm kha an phal thei lul lo a, Pathian an pun ta a ni.
Franklin Graham-a chuan Kristiante chu vote thlak ngei turin a fuih nasa hle bawk a; "Kan inthlan hmasaah khan Kristian maktaduai 20-30 inkar velte chu vote thlak lovin inah an tawm mai mai a, khatiang kha a thleng nawn tawh tur a ni lo. Tun inthlanah hian kan hnam hma lam hun thui tak a innghat a, sakhaw zalenna te, Supreme Court-in kan chhungkua leh kan thlah lo piang zel turte chunga ro a rel zel dan turte leh thil tam tak tun inthlanna hian a hril dawn a ni. Chuvangin 'Kristiante aw' hi inthlan niah hian kan ramin hriat a mamawh a ni" a ti a.
Tin, "Vote in thlak hmain party te thiltum ngun takin chhut ula, chumi hnuah thutlukna in siam dawn nia. Pathian leh kan ram tana thutiam siamtu sang tam takte kut hi i rawn suihzawm ve thei reng e. Pathianin kan ram leh hnam lam a rawn hawi leh theih nan leh kan ram a tihdam theih nan kan zain
ṭawngṭaiin i ṭang ang u" tiin a sawm uar hle a, ṭawngṭaina chhangtu pawh an ko ei ngei a ni tih a chiang.
'Ṭawngṭai-chhuah lal' chu Pathian pawhin ram tan mal a sawm bawk a ni ang, Barrack Obama hun laia US leiba turu lutuk chu thla 7 lek Trump-a a lal hnuah dollar vbch.102 zetin a kiam nghal pang mai a. Chhiah tihhniam avanga company hrang hrang lo lutte zarah hna thar mktd.3 vel zet siam thar a ni a, kum 45 kal ta chhunga America rama hnathawh tur nei lo an tlem ber lai a her chhuak ta hial mai. Obama hun laia unemployment rate 10.0% te hial lo han hawlh tawh chu August 2018-ah phei chuan 3.9% a tla thla dawrh khawpin hna thawh tur nei lo an tlem ta a nih khu! Ṭawngṭai politics khelh hi ram chuan a ngeih hmel viau mai.
Kan thei ve
Le, keini deuh hian asin Pathian chu rawn inrawlh tura mamawh ni! Tun inthlan kan hmachhawn mekah hian kan thlan sual teh chuan kan ram leh hnam, kan sakhua leh Kohhranho te hi dingchhuak leh ngai tawh lo turin kan thlah liam thei hial a ni tih i hria ang u. Ruling party chu lo ni teh reng mah la, i hnam leh i sakhua ber a tlukchhiat tawh chuan i chanvo chu van mit leh lei mit aṭang pawhin chanvo duhawm a ni bik hlek lo vang.
Eng nen nge inthlanpui hi kan hmachhawn ve tak ang le? Dawt te, insawichhiatna te, party tana inthap ngamna te, sum-pai chelekna leh zu leh sa nena chawmpawlhin inthlanpui kan lo hmachhawn tawh ṭhin, chu chuan tun dinhmun hi min thlen a nih hi, tunge lungawi le? American Kristiante aia Pathian chibai buk uar zawk Mizo Kristiante hian ram leh hnam chhan nan ṭawngṭaina hi hmanruaah kan hmang thiam ve dawn lo'm ni? Ram vei ṭheuh ṭheuh, American ho koh 'ei' theih hi kan ko 'ei' thei ve tur a ni.
Tlang hrang hranga Kristian te,
ṭawngṭai mite i tho ang ule. Ram a chhiat loh nana dai theu tur leh ram chhana Pathian hmaa ṭang thei mi (cf.Ezek.22:30) ni turin van lam hawiin chhanna i phêt ang u le. Kelkang harhna kan chan lai khan khawtin, Kohhran tin deuhthawin Biak In bakah ṭawngṭai tlangte siamin chunglam kan auh chuah chuah ṭhin kha, intuai thar ang u hmiang.
Lal Isuan "Ka in chu ṭawngṭaina in an ti ang" (Mt.21:13) a tih angin kan Biak In ṭha tak tak, mi tam takin kan nalhzia show-na hmun tur emaw kan tih tawhte hi uar lehzuala ṭawngṭaina Inah chantir ila; mimal, chhungkua, ṭhianho leh Kohhranho ang pawhin kan ram leh hnam siamṭha tura rawn inrawlh turin kan Pathian hi i au chuah chuah teh ang u. Zu, ruihhlo, hri ṭha lo leh sual hmanraw hrang hrangte leh politics khelh dan ṭha lo hmanga sawisak mek Mizoram leh hnam hian chhanchhuah leh tihdam a ngai e. I ṭhingṭhi ang u, i bawkkhup ang u. Ṭawng-ṭai mite u, in hun a inṭan e.
Kan Isua leh A Chanchin Ṭha a thangtlawma a mualpho mekna Mizoramah hian kan Pathian tihmingmawi thei tura roreltu tur kan mamawh. Chanchin Ṭha hi hnam dang pathian thilte aiin a ṭha bik a ni tih lantir theitu tur ram roreltu, ram siamṭhat duh tak taktu, Pathian lama ṭang tlat mi min pe turin kan Pathian ngen ila; tlang tina Kristiante, Kohhranhote hian ṭawngṭai politics hmangin kan ram leh hnam i chhan ang u hmiang.
Kan ram leh hnam hi kan vei a, siamṭhat pawh kan duh; mahse, kan bei a dawng fo. Kristiante vanneihna chu kan theih loh titheitu, koh 'ei' theih kan nei hi a ni. Chuvangin, Mizo Kristian, tho la, ṭawngṭai rawh le.
- M.S.Dawngliana