Written by
- Lalrinliana Colney

Hmasawnna tak tak kan beisei ngam dawn em?

Kan boruak tawn meka a lan dan chuan, sem policy nei ṭha apiang mipuiin kan bawh niin a lang. Kan hmabak beiseihna thar nei thei kan ni dawn em?

Congress Party-ah lungawi lohna lo puak chhuak mah se, an tlanchiatna party lah, kum 10 chhunga an hnu pawr chul mamsak ngai an si. Sorkarna thar lo siam leh pawh ni se, induhsakna uchuak avanga hmasawnna awm thei lo policy bawk kha an kalpui leh ang tih hi a hlauhawm.

Kalphung thar zuartu ZPM leh PRISM an infin dawn emaw tiin boruak an siam uk uk a, a reh leh mai dawn emaw ni? An inzawm thei lo a nih chuan an inhawlh pherh tawn mai mai ang. Engpawhnise, inthlan a zawh meuh chuan sorkarna siamtu chu an awm ngei dawn. Chungho chuan heti zawng hian hma la ve teh se.

Mi chak entawn ve rawh se: Ṭawngkam ringawta hma la ni lo, office pawh luah lum ṭha hman lo khawpa hna thawhna hmun vil peih, Nitish Kumar-te ang khu entawn ve rawh se. Ani chuan thingtlang thleng thlengin, hnathawh endik turin a riahchilh peih asin, office hna pawh officer ho ko khawm dawn sela, a hma zan aṭangin tlaivar deuhthawin, file a lo chinglet peih a. Hei hi a ṭha, hei hi chu bansan chi, hetiang hian hna thar siam zawk ang, tiin officer ho hmaah an hna chan a sawipui zung zung thei mai asin. Keini ram hruaitu neih tawhte hi chuan, officer hman dan pawh an thiam lo va, inzir peih nghal lo maw le, inzir peih deuh leh mi chak chu an hriat nalh mai a ni, mahse state kan nih aṭang hian, mi pahnih khat lek sawi tur an la awm. Manganthlak tak a ni.

Cher khawpin aw...: Mihring hian rilru seng tak taka kan hna kan thawh phawt chuan, thau pui theih a ni lo. Mi ram hruaitute chu kum hnih khat an lal hnuah, a hmel lang theiin an tar bawih bawih mai. British Prime Minister Tony Blair te, America President lo ni tawh ho te, kan pi Indira te ngei pawh kha, an lalna an thau pui lo khawp asin.

Modi pawh hi, a mu tlem khawp mai an ti, a zin chhuahte hian thlawhna chhung hi mut nan a hmang mai an ti. Keini ve chu an lalna an thau pui kung kung a, ngaihtuahna hi an sen loh hmel hlawm asin. Sorkar tharah chuan, cher fap khawpin ngaihtuahna hmang ve tawh rawh se.

Project siam thiam rawh se: Sumdawng pawh a hau­sakna turin, hralh theih tur leh hlawkpui tur a zawn thiam chuan kum reiloteah a hausa mai. Chutiang bawkin ram rorelna pawh, hmasawnna tur ruhrel kan duan thiam phawt chuan, hmuh theihin development an zuantir a. Project siam thiam lamah hma la ve se, state budget chauh ni lo, central policy tam tak khu hai chhuak thiam rawh se. Sorkar tha chakna hmangin, kan minister rual hian an thluak han vawrh vir ve se. A nih loh pawhin CM chauh pawhin, mutmu tuah hman lo lekin, kan ram hmasawnna turin, chet han la tak tak sela, he ram ṭha leh duhawm, sik leh sa nuam lutuk hi, miten ha hipa an sawi khawpa ram ṭhaah kan chan ngei ang maw le.

Compensation bituk ngam rawh se: Hmasawnna daltu lian tak chu, compensation lak tam lutuk hi a ni. Tuirial Hydel Project pawh MNF sorkar khan compensation pek tur tam lutuk avangin, hma an la chhunzawm thei lova, Congress sorkar chuan Pi Sonia Gandhi blessing avangin hma an la zawm a, compensation pawh pek loh ngam chin an siam hmak mai a, a lo puiting thei ta a nih hi.

Manipur Chief Minister Iboby khan, Imphal khawpui zauh hna a thawh lai khan, compensation sorkar bithliah kha, a pe hmiah hmiah mai a, a pek tawhten an in an ṭhiat lo a nih chuan, police venna hnuaiah JCB hmangin a nawr chhe hmiah hmiah mai a ni.

Ram hmasawnna tur chuan, a ram neitu mipuite nena compensation tlemte hmanga inbiakrem theih a ni. Keini chu compensation zawk kha umin, Minister vua leh vangte khan an lo hlawkpui ta ṭhin a, hengte hi sim ngam tawh rawh se.

Kan ram hausakna hai chhuak ve rawh se: Heti khawpa ram ṭha leh duhawm, thlai ṭhatna hmun hi, hausakpui nan hma han la ve tak tak teh se. A kawng a awm thu te, mite hmalak dante kan sawi fo a, keini chuan mi duhsak bik kan neih avang mai maiin kut hnathawktute kan nek chep a, beidawngin kan siam rei ta lutukte hi bansan tawh ang u.

- Lalrinliana Colney