LOCKDOWN 4.0 LEH JONA

19.05.2020: Lockdown 4.0 chu kan khawsak phung tihzalen avang leh Red Zone aṭanga lo haw kan unaute avangin kai kan awm theihna chance a sang tawh em a, ‘risk zone’ tiin kan sawi hial tawh a. Kan ṭhenawm Manipur-ah chuan phai lam aṭanga lo haw zingah quarantine centre hmuna awm aṭangin positive an hmuh tawh thu kan hria a. Keini zawng kan sual a, kan rin ṭhat duh loh tehlul nen hian Pathian khawngaihna kan chang mek a, tun thlengin lo haw thar zingah pawh a kai sawi tur an la awm lo a nih hi. 

Kristian kan nihna hi ngaihṭhat nan hmang lovin kristian dazat, Amah timualpho ṭhin tam tak kan awm chung pawha a hnam thlan Israel-te ang maia min la hualhimna hi ngaihtuah chiang ila, i ring ṭha law law tawh ang u hmiang. 

Khawvel hripui rapthlak hi kristian kan nih vang ngawta pumpelh theih turah ka ruat lo va. Rinna chu thiltih tel lo chuan thi a ni tih ang deuh khan kan theih tawk heng - mask vuah, social distancing, kut sil ngun te hi lo nunpui ila, sawrkhar thu zawm bawk ila, a bak chu chunglam kutah, a thu thu a ni tawh ang chu. A mite tana thil ṭha ui ngai lo Pathian kan neih rualin Joba’n, “Pathian hnen ata thil ṭha kan hmu a, thil ṭha lo pawh kan hmu lo vang em ni?” a tih hi kan ngaihtuah thlen fo a ṭha a, kan tih ve theih lam thilah i fimkhur ang u.  

Kristian kan nih avanga tawrhna zawng zawng pumpelh tur ni lovin mihring kan nihna zawna hmachhawn lo thei lo kan nih dan hi hmuh thiam ve tur. A nih loh chuan kristian rilru na, Pathian sual tak nei emaw kan inti hlauh dah ang nge. Italy ramte khu ngaihtuah kai ve ta zel ila, an sakhaw puithiamte ngei ngei pawh a tuar hmasa sa, a tuar na na an nih mai kha. 

Chuvangin, kristianna leh khawvel mihring nihphung hi kan hriat chian loh chuan lunghnur ru takin kan kristian mai ang tih pawh a hlauhawm e. Natna leh hrehawmnate hi mihring nih mana kan dawn ‘bonus’ a ni; mitthi-in natna an tuar ve tawh lo ve. 

Jona pawh kha ngaihtuah ta ila. A peih lo chung leh chak lo chung Ninevi khaw lama tirh luih a ni a, a duh loh luatah nghapui kawchhung thim pawh a tawn phah reng a nih kha. ‘Ninevi khua hi tuna chin ni 40 ah tihboral a ni dawn’ tiin a au a, mak tak maiin Ninevi khaw mipuite chuan Pathian an ring ta ngawt mai a. An khawpui pawh tihboral lohva a awm takah chuan amah Jona kha a thinrim ta hle zawk a, khawpui boral lai hmuh ngei tuma a thutna hmunah khan Pathian khawngaihna sanzia, sima inchhirte a ngaihdam theihzia keinin kan hmu ta zawk a ni. 

Tunah hian hripui avangin mi tin kan rilru a mangang a, kan khawsak phung pawh a buai mek a. Thuneitu leh Task Force te ruahmannain hmui kan tuam a, mi dang hlatah kan awm a, pawn kan chhuak lo va, kut kan sil ngun a; kan tih ngai loh leh thiam vak loh thil pawh ni se khawr tak chungin kan kalpui ve mek a nih hi. Kan chungah eng nge thleng dawn tih hi kan hriat phak rual ni lo mah se tunah chuan hlauthawng takin kan thaw dep dep a, quarantine centre lam kan bihthla ta.

Kan unau mi sing chuang lo la haw turte hi a ṭhen chu 'red zone' aṭanga lo haw tur an ni a, duhthusam beiseina hi a tawi tawk mai a, ‘engtikah nge kan hriat ve ang’ tiin Jona ang deuhin kan thlir ru ṭhup tawh mai a nih hi. A ngaihtuah chiang apiangin kan pumpelh bik loh dan tur an sawi ngam a; ṭhenkhat chuan ‘miracle’ kan beisei mek bawk. 

He hri kai hi lo awm ve ta ila, engtin nge ni ang tih hi sawi thiam leh sawi ngam a har khawp mai a. Kan Health Minister Dr. Thangtea chuan COVOD 19 hri vei ang hi ZMC-ah mi 7 bak enkawlna tur a awm loh thu te, amah ngei pawh a thlaphan ruk thu chiang takin a sawi a. A hre chiang apiangin he hripui hi an hlauin an fimkhur a; ngaihtuahna chang pawh hre lo, awmhmuna lo pawng tawng hlauh loh ve ngawt, fimkhur nachang pawh hre chuang lo kan tam si a, a hahthlak ru khawp mai. 

Eng thil pawh lo thleng se hmachhawn tura kan inpeih/inruahman a hun a ni ber e. Sawrkhar leh damdawi lam mi thiamte chuan mipui hriat lem lohin a rukin ruahmanna an siam fel dim diam tawh turah ngai ila; heng ruahmanna rukte hi keini mipui tan chuan kan thla tibar mai mai tur thil a nih avangin kan hriat ve zel pawh a tul hran lo. Engtin nge kan lo inruahman ve zawk ang tih hi kan ngaihtuah tur chu a ni. 

‘Ta se’ tia ruahmanna siam tur kan nih avangin a hmasa berin Health Care Scheme hmang thei turin in ruahman a ngai. Inenkawl hautakzia kan hre tawh a, rilru buai phili chunga ngaihtuah buai a ngaih loh nan May thla chhung hawn a ni leh ta a, sawrkhar hnathawk lo mihring pangngai tan chuan a rang lama tih ngei ngei chi a ni e. 

Village/ Local Level Task Force-te pawh hripui beia frontline-a che an ni a, ‘palh’ thu hlaah PMGKY insuarance scheme pawh nuai 50 lai ruahman a ni; a chhe ber dawnin he scheme  hmang thei turin District Task Force hruaitute emaw, DC-te hnenah emaw a rang lamin Task Force Secretary tinten report ni se a ṭha khawp mai. 

Hetia han rin dan maiah chuan quarantine centre leh phai lam aṭanga bungraw phurtute hnen aṭanga lo lang tur a nih hmel a, chutih rualin chan loh khanah pawh a chhuak ve tho. Engpawh ni se, he hri vei kan lo awm palh a nih pawhin a darh zel lohna tura ruahmanna siam sa te ṭha taka zawm hi kan tih tur a ni. Chhungkua ngei pawhin a chhung chhunga kan kai loh nan theihtawpa fimkhur chhoh a hun e. 

Chhungkaw tinah fimkhurna thu hla inzirtir  uar ila, Jona angin peih lo chung pawhin 'nang i hmunha, kei ka hmunah' ti leh fan fan phawt mai teh ang.