Written by
- Lalchhandama Colney
Hausa Vrs Rethei
Sailo lal lal hun laia lal fanu leh hnamchawm tlangval inngaihzawn thuah te, Liandovate unau chanchin aṭang te, kan pipute hun lai paw'n hausa leh rethei kar hi a lo zau ve hle tih a hriat theih a. Mahse, hmeithai chhawmdâwl leh harsate ṭanpui kawngah chuan kan pipute hi an fakawm hle ve thung lawi si a ni. Kan hnathawhte a inang tlang pet pet ṭhin a, kan khawsakhona pawh min khai rualin tumah han indah sang tur bik kan awm lo ṭhin a ni.
Aw le, tun hnuah erawh kan lo danglam ve nasa ta a, a ṭhen hausa, a ṭhen rethei, lehkhathiam tak te, thiam vak lote kan lo ni ta hlawm a. Heng avang hian Mizote zingah eng ang harsatna nge kan lo neih tak? Eng tia tih chi nge ni ang? Ram nuam, Mizo nih nuamte engtin nge kan siam zel ang, tih lam te sawi han tum dawn ila a ṭha awm e.
Khawtlang leh Kohhranah
Kan thil hriat sa chu hausate chhiatni ṭhatniah mi kan buk hluai a, retheite chhiatni ṭhatniah ve thung chuan mi kan tlem ṭhin.Hei hi eng nge a chhan ni ang? A chhânnaah chuan - hausate chuan chhungkhat laina an ngah a, ṭhian leh anmahni ṭhiantu, tichhungtu an ngah ṭhin. Retheite erawh chuan he'ng hi an nei ve em em lo, mi hriat hrim hrim pawh an hlawh vak lo ṭhin. Hetih lai hian khawtlang leh YMA inenkawl danah chuan engmah rethei leh hausa thliar hranna a awm chuang lo. Kohhran angah hian tlema awm thei zawk deuhte chuan ngaihsak an hlawh bik deuh emaw ni chu aw, a tih theih. Ni e, thawhlawmte an lo thawh hnem a, anmahni pawh an lo felfai zawk deuh bawk a. Hetih lai hian pachhe ve tak tak, kohhrana rawngbawlna pawimawh tak tak chelh an awm ve nual ṭhin bawk a. A thlirtu azirte pawh a ni thei ang a, engpawhnise, kan la ṭha tlang viau a lawm, a tih theih.
Dân hmaah
Dân han tih hian court rorelna leh a dangte han ni ta se. India mi kan ni a kan dan neih te min awp
ṭhintu Kumpinu dan zulzuia siam a ni hlawm. Hei vang hian Hindu ram kan ni na a, Kristiante tan pawh a
ṭha ang reng lawi si a ni. Mi state-a thil thlengte han sawi ila - Bihar CM leh pa ropui tak, Laloo Prasad Yadhav chu sum tam tham tak tihchingpen thuah thiam loh chantir a ni a, a thurualpuite nen jail-ah dah an ni. Hman kum deuh lawk khan Punjab-ah khuan hmeichhe tleirawl pakhat police lal (IPS)-in a khuaikhem ṭhin a, an ti. Tihngaihna an hre si lova, hmeichhe tleirawl rilru hah lutuk chu a intihlum ta mai a. He tleirawl hi sapṭawng chanchinbuin a sawi dan chuan tennis khel thiam tak, hma lam hun êng tak, niin a sawi. Police-pa hi a lo retired ve ta a, chu veleh a hmeichhe chhungte chuan chêt an la ta a. Tichuan, thiamloh chantirin, hrem a lo ni ta a ni. Kan han sawi lan tak aṭang khan dân hmaah chuan tumah thliar a ni lo a ni tih kan hre thei ang. Heti lam zawng pawh hian - dan hriat loh hi thiam channa a ni chuang lova, mi tê pawh na takin min hrem thei tho bawk.
Ka thlir ve dan
Office dawrnaah te, bank dawrnaah te, etc. hausa, hmel fai deuhte hi chuan aeng amah hmain ngaihpawimawh an hlawh duh hle. Hetih lai hian retheite erawh chuan ngaihsak chu sawi loh, kam khat hlakte hi an hlawh duh zawk. Hnathawhna hmunahte pawh awm thei sa deuhte hi chuan ṭawngkam ṭhate hi an dawng hnem deuh emaw ni chu aw, a tih theih. Ṭhianzaho zingah pawh hian hausa deuhte hi chu kan boss en nghal deuh ṭhin. Hausa leh retheite hi chu an inang thei lo hrim hrim ang a, mahse, mi pangngai tak thlirna aṭang chuan danglam lo tur ni awm tak a ni. Pathian mit aṭang phei chuan a thliar miah lova, retheite hi amah a intehkhin nghe nghe zawk a ni, "Heng mi tê berte chunga in tih hi ka chunga ti in ni," a ti a nih kha. Ni e, mihring thlirna aṭang chuan nula hmelṭha deuh pawh rethei chhungkuaa mi ai chuan awm thei deuha mi chu kan duh zawk ngei ang. Engpawhnise, kei ngei pawh hian ka thliar deuh tlat ṭhin a ni, zep lovah chuan, a buaithlak khawp mai.
Tuna China ram hruaitu hmingthang tak khi kan hre ṭheuh ang a, ro a rel hnu hian mi rethei maktaduai tel teh meuh zu han khai chhuak tawh a, a ropuiin a fakawm hle mai. Ram changkang apiangah mi rethei an tlem a, hausa, awmthei, an tam ṭhin. Rethei leh hausa kar a zau lutuk hi chuan tu ram mah a ropui tak tak thei lo a ni. Chu chu hriain keini India ramah pawh mi rethei dinchhuahna tur tiin policy ṭha tak tak an siam ṭhin a ni. Mizoramah pawh, MIP, NLUP, SEDP, kan ti a, kan buaipui chur chur ṭhin a ni. Hengte hi policy ṭha tak vek a ni a, mahse, a hmangtu turte hian kan chhawr hlawm em aw? tih chu ngaihtuah tham tak a ni. Vawiin thleng hian hausate chu an hausa tual tual a, retheite kan bet telh telh bawk a, chuvang chuan, beng sika kan inngaihtuah a, kan harh a hun ta! Khua kan tlai hma hian.