INDIA RAM CHAWIMAWINA SANG DAWNGTU LALBIAKTHANGA PACHUAU CHANCHIN TAWI
Pu Lalbiakthanga Pachuau chanchin hi kimchang taka ziak tur chuan lehkhabua siam a ngai dawn a, chuvangin kimchang lo takin Zoram mipuiin hria se ka tih tlêm tê tar lan hi ka tih tur nia ka hriat avangin ka ziak a ni.
Pu Biaka nen hian 1976 Aizawl District Congress Committee president a nih aṭanga inkawpin, kan awmna party inan loh chang awm mah se la, kawng engkimah, vawiin thlengin kan inthlah lo va, ṭhian rinawm leh rintlak ka neih tlêm tê zinga pakhat a ni. India ram chawimawina sâng “Padma Shri,” Zofate zinga dawngtu zawng zawng zingah, mimal leh pâwl hrang hrangte lawmpuitu ngah ber a ni, tiin sawi ta mai ila thu uar kan ni lo vang a, dâwt sawitu ka ni bawk lo vang. He chawimawina a dawn pawh hi a phû tak meuh meuh a ni. India ram chawimawina sâng chi hrang hrang dawngte zingah dawng âwm lo tak tak dawng an awm ṭhin nia sawi an awm ta fo mai a.
Ṭum khat chu Rev. Thansiama (L)-in Mission Vêng pastor bial a vawn lai khân, zirtirtu ṭha chawimawina dawngtu (a hming chu sawi lang lo mai ila) chuan a lawm nân ran lu kim talhin min sawm ve a, mi pawh kan ṭhahnem hle. Rev. Thansiama khan hunserh hmangin a thuhmaah hetiang deuh hian a sawi a, “Pu. ... hi zirtirtu a ni tih reng reng ka lo la hre ngai lo va, contractor emaw ka lo ti ṭhin a,” tia bul ṭanin hunserh a hmang a ni. Pu Biaka erawh hi chu, dawng âwm lo titu pakhat tê mah an awm ka ring lo.
Pu Lalbiakthanga Pachuau hi, ni 25.3.1927 khân Saichal khuaah a piang a, a pa chu Satkunga Pachuau, a nu Dokungi Pachuau a ni. August 28, 1945-ah India sipaiah lûtin, ni 25 October, 1962-ah Battalion Quarter Master Havildar (BQMMH)-in a pension. Sipaia a ṭan lai hian chawimawina hrang hrang panga (5) a dawng bawk, a pension hnu hian Mizoram huap leh khawtlang tân nihna pawimawh tak tak sawmnga leh pahnih (52) a chelh a, heng hna pawimawh tak tak a chelh chhûng hian tihtakzetin, a tha leh tui zawng zawng a hmang ṭhin, heng avang pawh hi a ni ang pâwl hrang hrang leh mimal tarlan sen loh lawmpuitu a neihna bîk hi.
Pu Lalbiakthanga Pachuau-in khawtlang leh ram pum huapa hna a thawh dan hi ziah mai sen a nih rih loh avangin, amah ngaisângtute'n an lo hriat atân tarlan ka duh tlêm tê chu hengte hi an ni.
1. Zoram Tlangau Chanchinbu hi 1980 aṭanga enkawlin, vawiin thlengin Editor a ni a. India ram pumpui chanchinbu enkawltu upa ber a ni.
2. Mizoram political party ding hmasa ber Mizo Union Party a ni a, 1974-ah M.U Party leh Mizoram Congress nen an infin khân Secretary hna a chelh.
3. Mizoram Village Council Welfare Committee dintu zinga mi niin, Mizoram Village Council Welfare General Secretary hmasa ber a ni.
4. Aizawl Town Bus tlantirtu hmasa ber a ni a, Town Bus seat sawm leh pahnih (12) nei tlantirin Chanmari–Kulikawn chuan man 50 paise a ni.
5. Mizoram Transport Company dintu niin, ni 29.6.1971-ah an din.
6. UCO Bank hi Pu Buangthanga (L) nen Mizoramah ko lûtin din a ni a, vawiin thlengin Bank hlawhtling tak niin, Mizoram tân he Bank hi an ṭangkai hle.
7. National Insurance Co.Ltd hi Pu Biaka koh luh a ni a, Mizoram Insurance Company lût hmasa ber a ni nghe nghe.
8. MJA building hi MJA president a nih laia sak a ni.
9. State Coop. Union Office, Bara Bazar-a mi leh Chawlhhmun Jr. Training School hmunhmate hi a president laia a din a ni.
10. Kawnpui–Aizawl via Sairang kawng hi Pu Lalbiakthanga Pachuau hova nawr chhuah liau liau zu nia.
11. Pu C. Pahlira, E.M; Mizo District Council a nih lai khân thawk dunin Aizawl Bazar kan hnu khan, dawr rem fel hna an thawk dun a, tuna kan hmuh ang hian dawr an rem fel.
12. Mizo Union Party hotute pawhin Pu Lalbiakthanga Pachuau hi an mi rin berte zinga mi a ni a. U.T kan nih khan Pu Ch. Chhûnga leh Pu Ch. Saprawnga te'n MLA ding turin an ti a. Pu Biaka chuan, “MLA kawng hi ka zawh thiam ka ring lo, min ruat lo mai rawh u,” a ti a. Pu Chhûnga-te chuan mak an tih thu an sawi.
Pu Lalbiakthanga Pachuau nen hian politics lammual aṭanga inchhar kan ni a, “Kan ngaih dân leh duh dân, zaa za (100%) a inang a ni,” tiin sawi ta ila a dik ber mai âwm e. Mizoramin remna leh muanna kan neih theihna tur nia kan hriat avangin Bengvarna thuneitu sâng ber khan, “Mizo Convention Party-ah lût ila, a ṭha ber ang,” tih a ni chungin; Pu Lalthanhawla'n, “MNF leh India sorkar inremna tur a nih phawt chuan Chief Minister lo ni ta ila, second khat pawh inngaihtuah buai lovin Pu Laldenga ka kian nghal ang,” a tih chamchî avangin MPCC Party-ah ka mal luh ta a. Mizo Union aṭanga Congress merger leh hotu tam takin Pu Hawla hi hruaitu atan an duh lo hle a, huaisen taka Pu Hawla paih a nih theihna tura Pu Ch. Saprawnga leh hotu hrang hrang khing tura ngêntu zinga mi a ni. MPCC president Pu Lalthanhawla paih tura ṭan latu zinga mi a ni a, kum 1980 MPCC inthlan dawn khan Pute: Rothangpuia (L) R.T.P, Lalsawta leh Lalbiakthanga Pachuau-te hi Pu RTP jeep khan an lêng kual a, heta ṭang hian Pu Biaka hi vawiin thlengin a dinna ngaiah a la ding reng a. Pu Rothangpuia erawh chu, a fanu leh Pu Hawla fapa an inneih vang pawh a ni mahna, a thawm a reh hlen ta a. Pu Lalsawta erawh chu, congress party bânsanin MNF party-ah a lut a. MNF party candidate niin MLA-ah thlan tlin a ni nghe nghe. Pu Zoramthanga aiin Pu Lalthanhawla zui tlak zawk nia a ngaih vang em ni MNF party aṭangin Congress party-ah lût lehin, tunah chuan MPCC President a lo ni ta hial a nih hi, politics hi zawng a mak ṭhin teh e.
Pu Lalbiakthanga Pachuau-in Padma Shri a dawn hnu hian, a petu India sorkar duh dan ang ngeiin a hming bulah emaw, a hming tâwp lamah emaw "Padma Shri" dah lovin "Lalbiakthanga Pachuau" tiin a hming hi ziak danglam lo turin ka beisei a. U anga ka en ṭhin, High School ka kal lai aṭanga min kaihruaitu Revd. Chuauṭhuama pawh, a phu ang ngeiin Doctorate degree pek a ni ve a. Doctorate degree a hmuh hnu hian, mite tih loh dan takin "Revd. Dr. Chuauṭhuama" ti lovin "Revd. Chuauṭhuama" tia a rawn ziah ṭhin avang hian, a thu ziak hi ni dang zawng aiin chhiar nuam ka ti ṭhin. Pu Lalbiakthanga Pachuau leh Revd. Chuauṭhuama-te hi chuan an hming an ziah dan pangngai bak hi midangte entawn atân an ziah belh hauh lo vang tih ka ring a, ka ngên nghal bawk a ni.
- Ziaktu: MC. Lalrinthanga