Written by
Hruaitea Pa

KAN SORKAR HIAN COVID A VEI TAWK LO!

March, 2020 chawhnu lam aṭangin Mizoram chuan CoviD vanga inralrinna dar kan khawngri ṭanin March 24-ah CoviD positive kan nei ṭan a. Sorkar leh mipuite ngei pawhin kan theihtawp kan chhuah a, ṭawngṭaina nen a dam leh theihna turin kan ṭangho a nih kha. Hmeichhe thudawn ang takin han sawi ta ila, kan damlo hi lo boral palh ta se la a pawi dawn hlein a hriat a, Pathian zara hetia dam ṭha taka a chhuak thei hi a lawmawm tak zet a ni. March 25 aṭangin ZMC-ah phurh phei nghal a ni a, amah enkawl tur bik liau liauin mi 26 ruahmanna neih a ni nghe nghe a. Anni theihtawp chhuahna vangte pawh a tihtheih ang a, May 9, 2020 chuan Damdawi In aṭangin a lo chhuak leh thei ta a ni. A enkawlna leh thawktute tana senral zawng zawng hi Rs. 7,13,043/- a ni nghe nghe. Vawiin niah CoviD vanga damdawi Ina awm ṭhenkhatte chu ICU-a enkawl mekte an ni hlawm lehnghal a, ni tina positive kan awm belh zel chuan dinhmun khirh takah pawh kan la ding thei reng a ni.

Kan CM berin CoviD beihletna atan sum a tam a, in duh zah zah rawn dil rawh u a tih kha chu a dik chiah lo nge ni CoviD beihletna atan May 23, 2020 chuan kan CM zahawm tak chuan CoviD hripuiin sum harsatna namen lo a thlen vangin Mizoram sorkar chuan sorkar hnathawkte hlawh a pûk (bat) ṭhensak tur thu a sawi ta mai a. Hei hi thlabi hlawh (gross salary) aṭangin Group – A te 15%,  Group – B te 10% leh Group C leh D te 5% -a June – August thla chhung, thla thum chhunga puksak a ni dawn a, sorkarin sum a neih huna a pung awm loa rulh leh tur a ni a, hetah hian Health leh Home Department-te erawh puksak an ni ve dawn lo niin a sawi a. Heng sum puk tur zawng zawng zat hi Vaibelchhe 90 tling tura ngaih a ni. Heng bakah hian kumin 2020 chhunga Mizoram sorkarin Reserve Bank of India (RBI) aṭangin ṭum 10 sum puk tawh a ni a, hengte hi a vaiin Vbc. 208.18 a ni. Hetih lai hian CoviD beihletna atana kan sum bawm lian ber Chief Minister Relief Fund-ah chuan sorkar aṭanga report kan hmuh theih hnuhnung ber Oct. 7, 2020 ah chuan mi tlawmngaite leh pawl hrang hrang aṭanga chhun luhte nen a vaia lutkhawm tawh hi Rs. 21,64 Crores chuang ni tawhin Rs. 19,50,26,013 hman tawh a ni bawk. 

Nimahsela, hetianga CoviD beihletna atana sum leh pai ṭhahnem tham tak a awm bakah hian Central leh NEC aṭangin CoviD pual bil liau liaua sum leh pai kan dawn a awm bawk nain, kan sorkar erawhin party workerte hnena Work Order a pekchhuah a chawl chuang lo a. Tun hnaia Sports Council hnuaia hna pekte chu Central sorkar aṭanga a hmanna tur awmsa veka lo kal a nih thu kan CM berin a sawi a. Amaherawhchu, Mizoram State Sports Council hnuaia work order pekchhuah cheng nuai 825 zinga a chanve aia tam, nuai 479 kha SEDP hnuaia mi a ni lawi si. Tin, nuai 195 man Serchhip Leisekawt Field siamna (Cutting of Hillock and Construction of Counterfort Retaining Wall) tura work order pekchhuah pawh Assembly zawhna leh chhanna aṭang chuan SEDP sum bawk a ni. N.Vanlaiphai Football Field-a Pavillion sakna nuai 47.61 man pawh hi SEDP sum a ni tih March 2, 2020 a Pu C.Lalsawivunga MLA zawhna kan Chief Minister zahawm takin a chhanna aṭangin a ni tih a chiang hle. Restricted Tender hmangin an duhsak zawngte hnenah Aug. 2019 – Aug. 2020 chhung khan Nuaih 70, 000/- man zet Contract hnathawh tur a pe chhuak bawk.

Hetianga kan sorkarin Hripuiin min chenchilh lai reng pawhin party worker te hnena work order pek chhuah a chawl rih duh chuang lo hi CoviD vei tawk loah a ngaih loh theih loh a, thil pawi tak a ni. Chu mai bakah CoviD beihletna atana mi tlawmngai leh pawl hrang hrang te’n Chief Minister Relief Fund-a an sum thawhkhawmte chu kan sorkarin hetiang hian a han hmang mauh bawk a;
1. Pamphlet siam nan Rs. 9,00,000 (Nuai kua). Hei hi a hma khan Cheng Nuaih 1,053,000 tih a ni nain tihdanglam leh a ni.
2. Truenat (Truelab Quottro Realtime Quantative Micro PCR Machine) sawm (10) leh a ken tel leina Rs. 3,19,83,830/-  
3. Directorate of Hospital & Medical Education leh Aizawl leh Kolasib DC-te hman atan - Rs. 1,40,42,000/-
4. RAT Kit Sing hnih (20,000) leina - Rs. 1,40,29,000/-
5. Re-agents & consumables for Rt-PCR – Rs. 13,23,463
6. Works – Rs. 14,27,670
7. Diet for ZMC Quarantine staff – Rs. 23,20,975
8. Mobility support – Rs. 8,00,000
9. Wages – Rs. 5,00,000

Heng bakah hian Truenat atan CMRF aṭangin Rs. 1,00,00,000/- pek chhuah a ni tawh bawk (Hengte hi Congress Press Released leh chanchinbu aṭanga kan hmuh theih chin a ni). CM Relief Fund chu sorkar bungrua leh khawl lei nan te, Department leh DC-te hman atan te, RAT Kit lei nante hman a ni ta daih a. Hetianga sorkar insensona tura ngaihah hian CM Relief Fund cheng vaibelchhe 6 chuang zet hman ral a ni tawh a ni.  

CoviD hi ṭangruala beihlet tur a ni a, mi dang tumah dem theih loh tura kan zavai mawhphurhna tur a nih laiin kan sorkar erawh chuan sum thawhah emaw chiah mi dang puihna a duh niin a hriat a, heti hian a mal beih ta char char a nih zawk hi. Dodalna nasa tak a awm chungin Local Council leh Village Council inthlanna min neihpui a, hlauthawng chung chungin vote kan thlak a, hlauh ang ngei ngeiin hri kai phah pawh kan tam reng a nih kha. Vawiin thlengin kan sorkar lah chuan mipui hnenah hriatthiamna a la dil lo mai bakah thuphachawina engmah a la nei lo leh zelte hian mipui hriselna min ngaih pawimawh lohzia a lang a, heti hrim hrim chuan AMC Inthlante hi min neihpui leh mai lo'ng maw? Min neihpui a nih ngat chuan kan sorkar hi kan dem kumkhua tawh ngeiin a rinawm. Tunah ICU kan neih tlemzia kan sawi ri leh a, hengte hi kan sorkar hian a vei tawk lohzia tihlanna a ni. Inrinlawkna pawh awm hman loa Lockdown kan nei thut thut te, dan tih danglam thut thut awm fo ṭhinte pawh hi mipui tan chuan thil khamawm tak a ni ta. Hetiang taka mipui hriselna ngaipawimawh lo sorkar kan hrawn hi a vanduaithlak tak zet a, mipui hian kan inbum nawntir tawh loh pawh a ṭha ngei ang.