Written by
H Lalramtiama
Lunglei

Zu leh District Politics a ninawm

"Zu zawrh a ṭha" tia kan rorelna in sang bera pu luttu khan a MLA nih theihna tur zawnga a party a thlak hnuah, "Zu zawrh ka duh lo," a ti leh ta. Kum 20 chuang MLA a nih chhunga, "Saitual-in District an neih loh chuan ka bang ang," tia kar ngam lo khan inthlan dawna an party chhunga a tlaktlum loh hnuah, "District an pe duh si lo ka bang," a ti leh a, mipui hi an zah lo lulai ka ti mang e. MLA pakhat chu Minister aṭangin tlang rin dana chhan tling tak vangin an paih a, kum nga chhunga party-ah active duh tawh lovin a awm a, inthlan dawn hnaiah, "District an pe duh si lo," tiin a bang a, zu zawrh a duh loh thu a sawi leh bawk a ni.

Heng thua ka thu ziak bul ka ṭan avang hian Congress lam hi ka ṭan lova, khi mite pahnih ban chhan khi Congress hruaitu lu lama thu inmil lo awm vang zawk a ni. Congress hian inawp an thiam ṭhin a, tun hnaiah hian inawp khawm an thiam ta si lova, an tlak a hun ve ta nge nge a ni mahna? Sawi chian ngai erawh chu MLA pahnihin a thlang tlingtute party aṭanga party dang an zawm ruala a hmaa an duh ṭhin an duh lo ta thut te, a hmaa ṭha an tih ṭha an ti lo ta thut te, a hmaa an pawm ṭhin an paih ta ṭhak ṭhakte hi mipui zah lohna lam hawi zawk a ni em? tih hi a ni.

Zu: Zu chungchang sawi hi chuan Mizote hi kan inṭhen phawk sa hrim hrim. Congress hian huaisen angreng takin zu zawrh phalna an sorkar laiin an pe chhuak. Hei hian zu an zuar ta tihna lam a ni lova, zu khap burna an hlip a, phalna neia zu zawrh an phalsak ta tihna a ni. Hei hi Congess tan 'Political Gamble' an tih ang hi a ni. Hei hi an tlak phah thei a ni. An tlak phah loh chuan zu chhiah vangin sum tam tak sorkarin a neih belh thei thung. Zu hi sorkar phalnaa zawrh a nih loh khan kan in zat hi a ngai reng a ni. Burma zu zuar leh Assam ramria zu zuarten kan pawisa hi an rut hiau hiau a ni. Zu kan in lo thei si lova, zu ṭha zawk awmze neia in theih dan kawng hawn a ni. Hei hi a ṭha ti chuan hahipin a ṭhatzia an sawi.

Zu zawrh hi a hun tawh a, hmun dangah pawh an zuar reng si, an ti. Ṭha ti lo chuan Setana hmanrua an ti. Zu zuar chu hremhmuna kal turah an ngai. Zu zuar duhtu party chu thlan tlak lovah an ngai a, zu vanga thihna a pung an ti bawk. Zu hi chu inhnialna a ni kumkhua tawh ang.

Tun hnaia Congress chhuahsan ta MLA pahnihte hian Congress an nihlaiin zu zawrh ṭha lo an tih thu an sawi ngai lo, tun hnua zu an sawi ta vel hi lemchang mai an ni. An chhuah chhanah, "Pu Hawla a inti lal lutuk. Congress kalphung hi ṭha ka ti tawh lo. Kan sorkarah ka lungawi lo," ti ni se mipuiin a awm kan ti ang. Zu zawrh an duh loh thu an sawite hi chu thil nuihzatthlak mai pawh ni lo, mahni intei tetna a ni.

District: District politics hi Mizo­ramah chet fuh pui an la awm ngai lo chung hian District hi chu political debate lian tak a ni chho zel a ni. Hman deuhvah Congress tlak hlauvin District an puang vak mai a, an tla thum dup. MNF tlak hlauin an puan belh ve leh a, an tla thum leh dup tho. Tunah hian Pu R Lalzirliana chuan Congress a chhuahsan chhan chu Congress Disciplinary Committee-in insawifiah tura an tih vang ni lovin, "District min pek theih loh vang," a ti. Kum 10 dawn Home Minister a nihlai khan, "District min pek loh chuan ka bang ang," tiin nawr ngam se District hi a pek pawh an pe tak tak hialin a rinawm, Party Vice President in ban huam khawpin nawr se, amah chu Home Minister ni zui bawk se chu Congress pawhin an pek maite a rinawm rum rum a ni.

Term tawp dawna ruaia Congress Disciplinary-in insawifiah tura an nawr hnuah, "District vangin ka bang," tih hi chu Saitual bial mipuite zah lohna ang hial a ni a, ṭawngkam danga dah dawn chuan mipui bum tumna angah a puh theih a, mipui tham lohna lam a ni zawk. Pu Lalrinliana Sailo pawh hian a hma lawk thlengin District hi a sawi ri ngai lova, nimahsela MNF lam nen thui tak an indawr hnuah Congress ni chungin a buala MNF an tlin chian tur thute a sawi a, amah leh amah a inti te zet a, District politics bawk khelin a bang leh ta a ni.

District behchhana ban hi an tihfuh chuan an tling zui mai thei a ni. Pu Zira chu a District duhna bialah MNF hmingin a ding zui dawn a ni. Pu Rina zawk hi District duh vanga bang inti ve tho si, a District nawr lohna bilah MNF hmingin a ding leh daih bawk si. District duh vanga bang inti pahnih hi an din zuina a in ang miah lo. Pu Zira District duh dan leh Pu Rina District duh dan chu a inang lo ta phawt a ni.

Tlangkawmna: Mipuiin kan hneh em em tawh leh sawi pawh kan peih tawh loh Zu bawk rawn thar thawh leh hi mipui hian an awih lo. Zu zawrh phalna petu Congress hi zu vanga mipuiin kan hnawl dawn a nih chuan rilru an siam fel tawh ang. Kohhran mipui tam zawk hian zu hi an huat tak tak chuan Congress hi tla thum ṭawk se a ni mai. Zu zawrh phalna pek mai duhtawk lova an fak chiam kha a huat thla la a ni.

Zu politics hi a ninawm hle. Zu politics hi khel tur an awm chuan zu zawrhna lama inhnamhnawih lo politician te hi ni rawh se. Congress MLA bang pahnihte hi chuan zu politics hi sawi ve suh se, an intei te a, an le lo hle tih mipui hmaah an pung zawk a ni. An duh chuan politics dang khel zawk se a ṭhat a rinawm.

District politics hi MNF hian an ṭhatpui ve thut thei a, a chhan chu District nawrtute hi bial pathum an ni a, an tlin phah thei a ni. Mipuiin District an duh leh duh loh hi vote hmanga an lan tir a nih chuan a thlen vawi khatna tur a ni thung ang. Chutihlaiin MLA bang ta pahnih hi chu District sawi ve ngam tur an ni lo. Pakhat hi kum 25 dawn MLA tawh a ni a, District hi ban ngamin a nawr lova, pakhat hi kum 20 dawn MLA ni tawhin District hi a thupui a ni ngai lo.

Miin an political survival an zawnna kawngah mipui hi a bum theih phawt chuan bum an hnial lo. Political party te phei chuan an hmelma kumhlun kha an lawm lut hnial lova, a hmaa ek tluk pawha an ngaih loh kha an vote a pun dawn chuan lal angin an lawm lut hreh lo. Hemi kawngah hian MNF dem tur an ni lo, Congress pawh hi hetiang rilru pu tho hi an ni. Tunlai khawvelah political party mizia kan hriat chian avangin an tihawm tawk lek lek an ti zel dawn a ni. Mahsela zu politics leh District Politics rawn sawite hi chuan thuneihna an neih chhung zawnga an do loh leh hma an lak lohna an rawn sawi vung thar a, MLA tlin theihna a nih phawt chuan, tiin an rawn tlangau mai maiah ngaih sak ila a ṭha.

Politics dang khel ila, zu leh district politics hi chu a game a hniam deuh a ni.

- H Lalramtiama, Lunglei