Written by
T.Vanlawma
Hunthar

Sawrkar ka duhzawng

Hei le, kan inthlang dawn a, boruak pangngaia kan kal zel theih chuan eng sawrkar emaw ber chu kan nei dawn a ni. Tunah hian tute nge sawrkarna siam tur kan la hriat loh lai hian ‘sawrkar ka duhzawng,’ tih hi ka au chhuahpui ve dawn a ni.

Kan ram politics vir vel hi ka lo thlir ve reng a, party hrang hrang hruaitute thusawi duh dante hi ka lo chik ve fo ṭhin a. Kristian, piangthara inchhalte thu sawi dan tur chu ni theiin ka hre lo. Thil lang chiang em em chu Lal Isuan, ‘Mahni mita khan chhuk awm chu ngaihtuah si lovin, i unau mita hmawlhte te tak te awm chu i hmu ṭhin a ni,’ (Mt. 7:L3-4) tia a sawi kha kan tidik a ni tih a chiang hle. Sawrkar ka duhzawng chu-

1. Mipui huap zo sawrkar. Ministry kan lo neih tawha kan kal danah hi chuan, tute pawhin sawrkarna siam se mipui a huap zo lo tih chu phat rual a ni lo; chuvangin mipui huap zo sawrkar kan mamawh.

2. Mizote himna leh din chhuahna tur ngaihtuah thei sawrkar kan mamawh. Tun lai kan ṭhalaite boruak leh kan ram mipui sukthlek, kan sum duh dan leh sumdawnna kal vel en hian kan hnam himna tur leh din chhuahna tur hi kan hriata kan ngaihtuah a ngai. Rokunga hlain, ‘A dawi ang che, zawlaidi pawh a keng,’ a tih hi ngun taka kan ngaihtuah a ngai. Min hual veltu, chhung lam leh pawn lamah min beitu, kan hriat thiam mai si loh hi a awm tih hriat a ṭul hle.

3. Sem policy ni lo, ram leh hnam mipuite dinchhuahna tur ruahmana siam thiam leh siam thei sorkar kan mamawh. Tuna kan kal dan - sem policy hi hnam dinchhuahna leh hmasawnna tak tak thlentu a ni lo.

4. Kan rama hlemhletna (corruption) tibo ngam, tibo thei sorkar kan mamawh. Coruption a zung chawpa pawt phawnga pho ro tura insawite khan an pawt phawngin an pho ro lo tih chu vantlang hriat a ni. Corruption hian kan ramah zung a kaih thuk em em a, coruption tam tak chu corruption a ni tih pawh kan hre phal tawh lo a nih hi. Corruption kan tibo tak tak a nih chuan police constable-te pawhin an hna tur dik tak, police hna ngei chauh an thawk tawh ang.

5. Ei leh bara intodelh, nitin mamawh, entir nan eirawng­bawlna gas leh a dangte mipui tlachham lova siam thei sorkar kan mamawh.

6. Inkalpawhna kawng siama enkawl zui thei sorkar kan mamawh. Kan ram zimtea kan kalkawngte eng lai pawha chhe em em reng mai hi chu a khamawm tak zet a ni. Inkalpawhna kawng ṭha hi hmasawnna hnukpui pakhat a ni. Kan kawngte hi neitu nei lo ang maiin enkawl loh hian an va awm rei ṭhin em! Enkawl zui ik ni se heti em em hi chuan a chhe reng bikin a rinawm lo. Kawngpui zim lulai lutuk hi a manganthlak a, a zahthlak bawk.

Kan khawpui chhung kawngte tizau ngam leh tizau thei sorkar kan duh hle. Kan khawpui chhung kawngte hi in a inhnaih em avang hian tihzau theih lohah kan ngai niin a lang a, hei tak hi ṭhiat ngai chu a ni. Kan khawpui chhung kawngte hi a tihdan kan thiam chuan a zauh theih tih hi hriat tur a ni; a ti ngam chiah kan mamawh.

7. Thuneihna sem zaia pe phal sorkar kan mamawh. Tun dinhmunah chuan kan Department hotute hian eng thuneihna mah an nei lo a ang hle. Tute emaw ṭawngkam takin, Police te leh Department hotute hian an thu neih theihna chinah hian thu nei se a va

ṭha dawn em! Ministry hi chu sorkar hna thawkte thawh dik leh dik loh en thei, en thiam ni se a ṭha ngawt ang. Minister-in thuneihna pum hmawm vek hi chu hah pawh an hah lutuk alawm! Delegation of Power siam thei, hmang thiam sorkar kan mamawh. Khawpui chhung traffic tibuaitu ber kawnga motor dah tlatte pawh hi kan Police officer-te hian an tibo thei ngei tur a ni.

8. Dan kengkawh ngam leh kengkawh thei sorkar kan mamawh. Tute emaw hlauh vanga dan ken kawh ngam loh te, tu faten emaw thil tisual thei lo ang maia sawi awm ṭhin te hi bo teh se! Dan hmaah chuan tute pawh inang tlang kan ni dawn lo’m ni?

9. Ka nei nazawngina kan sawi power-a intodelh thei kan ni a ni lawm ni? Tui khuah tur lah kan nei ṭha an ti si a, hei leh chen power-a intodelh lova kan la awm hi chu tu thiam loh nge ni ngai le? Power-a intodelh tura ṭan la thei sorkar kan mamawh. Kan sorkar neih tawhte khan a ngaihna an hre lo nge an tum tak tak lo zawk?

10. A taka hna thawk thei, sawi ringawt ni lo, thusawi anga thil ti thei sorkar kan mamawh. Ram hruaitu kan lo neih tawhte hian an thu sawi anga an tih ṭhin loh avangin tun hi kan thleng a ni a, thiam taka phat mar mai mai chi a ni lo. Sorkar lo piang tur hi chuan mipui hi min bum tawh lul lo teh u!

Pathian hming lam mai mai lo, Pathian ṭih mi, thu sawi anga thil ti thei/ ti ngam, hlemhletna laka fihlim, mi hlemhlete hrema thunun ngam, thunun thei, Mizo mipuite ang khata hmangaihtu, ram tana ṭha tur ngaihtuah thiam, ngaihtuah thei, ram hruaitu huaisen kan va mamawh em! Ministry kan neih tawhahte chuan ram hmangaihtu an hausain an thau tulh tulh a, an hmangaih ram mi te, an VIP te chu kan chera kan rethei tulh tulh zel chu a nih si hi le! MLA nih hi hausakna hnar ṭha tak a lo ni reng em ni zawk le?

- T.Vanlawma, Hunthar