Written by
Lalnunṭawma Fanai

Tribal Certificate nei mi 2 hnawl tawh angin Kamlova Chhangte hnawl a ni ve dawn em?

Tunlai chu Kamlova Chhangte a lar hle mai. A chhan pawh Tribal Certificate nei thei loin a neih vang a ni. Sorkar hnuiah ama hminga contract hna lian thawh a tam bawk si avangin sawi a tam zual a, bengtivar thar atan mi sawi tam vak loh lam han ziak thar ila a ṭha awm e.

Kamlova Chhangte-in Tribal Certificate a neih te hnawl tur hian sorkarin dan tlawhchhan ṭha tak a nei a. Chu dan tlawhchhan hmang chuan Home department hnuaia State Scrutiny Committee on Community Certificate chuan Tribal certifcate nei mi pahnih pawh an lo hnawl sak tawh a ni.

Home Department hian dân tlawh­chhan ṭha tak, "The Mizoram Scheduled Tribe and Scheduled Castes (regulation of insuance and verification) Community Certificates Act 2014 (Act no 5 of 2014)" a nei a. He dân hi kum 1994 a Supreme Court a Kumari Madhuri Patil leh Additional Commissioner te inkhinna aṭanga lo piang kha a ni. Supreme Court hian India rama state zawng zawngte chu dân siam ṭheuh turin a ti a, SC ruling hian State Scrutiny Committee on Community Certificate hi High Court-ah chauh appeal theih a ni tiin dân a siam nghal a ni.

August ni 1, 2014 khan Mizoram Chief Secretary pawhin hriattirna a tichhuak a, hman zui a ni ve ta a ni. He dân hi DC office aṭanga Tribal Cer­ti­ficate pek chhuah, dân anga lo endik a, a ṭul angte lo bawhzui a, lo pawmpuina dân a ni. Home Depart­ment hnuaia, "State Scrutiny Commi­ttee on Community Certificate" chuan he dân tlawhchhan hian Tribal Certifi­cate neite hi uluk taka an lo zirchian hnuah a dik lo chu a hnawl a, a dika a pawm chu a dam hun chhung bithliah neiin pawmpuina an lo pe ṭhin a ni.

He dân hmang hian Aizawl leh Serchhip aṭanga Tribal Certificate nei mi pahnih chu hnawl an lo ni tawh a. Serchhip DC office aṭanga tribal certificate nei MK Khan, a pa PC Sangkhuma inti chu hnawl a lo ni tawh. Ani hi Kashmiri Pandit niin, man chhuah a nih hnuah a certificate chu hnawlsak a ni. A inthiam loh avangin a lehkha pawimawh zawng zawng chu Home department-ah hian a hlan vek nghe nghe a ni. Aizawla DC office aṭanga Tribal Certificate nei hi David Kitchen neitu a ni a, a Mizo hming chu David Lalhmangaiha a ni. Ani hi Gorkhali a ni tih ka hre ṭheuh a, Mizo-ah sa a phun niin a insawi a, hei hi Home Department lam chuan pawm theih loh a ni tiin, hnam dangin Mizo hnamah sa an phun theih loh thu leh Mizo hnam zinga hnam hrang hrangin Mizo hnam dangah chauh sa an phun thei tih an sawi a ni.

David Kitchen neitu hi a awmna veng Local Council leh NGO te chuan hetih lai hian 'Mizo anga ngaih tur' tiin an ziak a. Heta, 'Anga ngaih' tih hi dânin a pawm theih loh avang leh document dik lo a hman nasat avangin dân hmaa thutling a ni lo tiin Home Department lam chuan ngaihdan a nei a ni. Hming ṭhenkhat a ziahnaah chuan a pa hmingah H Luaia tih a ni a, a changin John Zimik a inti a. Economic & Statistics department chuan Birth Certificate an lo pe chhuak a, a pa hmingah John Zimik tiin a ziak a ni.

Tribal Certificate nei thei loin an neih hian, Mizote hamṭhatna chi hrang hrang leh Tribal te hlâwkna chi hrang hrang Tribal Scholarship te, Revenue department aṭanga LSC te, technical course a tribal quota te, Contractor registration tih nan te, income tax exemption leh an fate tribal scholarship an dil thei bawk a, fimkhur a ngai hle a ni.

Hetiang a nih avangin, Home Deptt hnuaia, "State Scrutiny Commi­ttee on Community Certi­ficate," hian "The Mizo­ram Scheduled Tribe and Scheduled Castes (regula­tion of insuance and verifica­tion) Community Certifi­cates Act 2014 (Act no 5 of 2014) hmangin heng mi pahnih Tribal Certificate hi an lo hnawl tawh a ni.

Kamlova Chhangte chungchangah pawh hian, nikum November ni 25, 2021 khan Huna Kawlvawm chuan an State Scrutiny Committee on Community Certificate-ah complain a lo thehlut tawh a. Home Department lam pawhin hma an la zui nghal tih hriat a ni. Mahse, vanduaithlak takin December ni 17, 2021 ah DC office a kang a, duh anga thil a kal chak tak loh avangin tun dinhmun hi kan thleng a nih hmel ta rih. Hetianga hmalakna a awm avang hian, DC office lam hian Scrutiny Commitee-ah an thlen ang a, dân tlawh­chhanin engkim annin an lo zir zui leh ang a, chu hmalakna chu kan hre thuaiin a rinawm. Dán a nih chuan haw hawa nawr hut hut ang a ni lo a, uluk taka zir chian a ṭul ang a, nghah hret a ngai maithei. Kan hma lawka Assembly Session lo awm turah hian Kamlova chungchang hi sawi chhuahna a nih ngei ring ila, mipui tan a bengvarthlakin a ngaihnawm viau maithei e.

Ka thil ziah hi kum 2016 a Home Deptt hotute nena kan inkawmna, chanchinbu lama kan lo tarlan tawhte behchhana ka ziah thar leh a ni a. Fimkhur tak siin tuna thil awmdan tlem pawh ka thailang zauh bawk e. Mipuiin han hre thar leh ila a ṭulin ka hria. State Scrutiny Committee on Community Certificate hian tun­hmaa Tribal Certificate nei mi pahnih a hnawl tawh ang hian, tuna kan buaina Kamlova Chhangte Tribal Certifi­cate hi hnawl a ni ve dawn em? tih erawh hunin a hril turah ngai ang.

Kamlova Chhangte Tribal Certi­ficate hnuk kir tura DC office a thehluh aiin, State Scrutiny Committee on Community Certificate-ah thehluh mai tur a nih hmel bawk e.

- Lalnunṭawma Fanai