Korean tuifawn chim chin sang zelah kan him em?
Khawvel ram hausa leh thiltitheite'n silai leh ralthuam ṭha tak tak (Hard power) hman vak aiin culture, music leh arts kan tih mai (soft power) chelek chu midang hneh a, chimral nan a hmantlak zawk, tih an hrechiang tawh.
Tun dinhmunah tak phei chuan Korean-ho hian 'Soft Power' lamah ṭan an la nasa lehzual a, ram an zauh mek tih hi i hmuh hmaih lo vang u. Heng 'soft Power, Korean wave' te hi kan kristianna kulhbing derdep leh kan nun dahlau angreng tak hian eng chen nge a do zawh ang le? Khawvel zim hret hret zelah Korean wave ina min nuai leh min sawh dawt dawtna hi chu pumpelh tak tak theih a ni dawn chuang lo.
Korean dinhmun aṭanga thlir chuan a awm ve viau tho a, dem theih ngawt an ni bik lo. An ei leh in, an inchei dan, an khawsak dan, an tih dan adt. chu khawvel pumah a zau thei ang bera thehdarh a, mite rilrua tuh ngheh an tumna a ni mai a, sual ta viaua ngaih ngawt theih pawh a ni chuang lo. Kan tihtur dik tak kan hriat a, kan tih mai kha kan hna a ni zawk.
A bik takin, ṭhalaite hian an hnen aṭanga thil zirtur ṭhate zirchhuak a, hnawl tur chin hriatchian a, fel fai taka kan insiamrem thiam a ngai. Korean sam style, an inchei dan, living together te leh an pawn lam landante lo tuipui chiam aiin; an taimakna te, hun an vawn dikna te, ram leh hnama an chiannate hi entawn zawl teh ang u. India ramah mai ni lo, khawvel hriat tham khawpa kan inphochhuah hi a ṭul tawh takzet a ni.
Korean film pakhat, 'Love story in Harvard' ah khan Korean tlangval pahnih leh nula pakhatin Harvard-a Law an zir chungchang a lang a. Korean pathum te hi lehkha zir an taimain, an bei ngawrh hle. Hnamah an chiang a, hnam hmangaihna rilru dik tak an pu!
Filmstar pakhat khan a room-ah Korean flag a tar vang mai a, a langsar hle. Flag hmaah khan dawngdah thei leh inthlahdah thei a ni reng reng lo. Scene dang lehah chuan, a changtupa pakhat class-a lehkha a thiam loh vanga a elpuipa in, "Hey, i zak chai lo em ni? Lehkha thiam hauh si loin engtik lai mahin 'Korean ka ni' inti ve reng reng suh," a ti siah siahte khan rilru a khawih a, an ṭawngkam leh nihna an pholan te khan Mizo hnam hi hnam hmasawn leh changkang ni ve thei tura ṭan lak duhna rilru nasa takin min neihtir. Korean film hi ka en tam lo hle na a, he film kher hi chuan min hneh a, ngaihtuahna tam tak min siamsak a ni.
Kan duh emaw duh lo emaw khawvel zim hret hret zelah hian a hnam leh ram ang zawng pawhin inlak hran a, inkharkhip theih a ni tawh lo! Inbiakpawhna leh inkalpawhna hian chak taka min hnuh tawh avang hian mahni ram zim tea lo inlak sek chiam pawh kha a ni ta lo! Kan inkalpawh zung zung a ngai tawh a, an tihdan te, an eidante pawhin kan sitting room leh choka lumlai a rawn luah zut zut tawh a ni.
Heti ang hunah hian an culture, custom leh lifestyle chiah hi kan lalut ang a, pekchhuah ve alawi kan neih chuan si loh chuan khuareiah kan ram leh hnam hi a ral thum ṭhak thei tih hriat a ṭha.
Lei chung, van hnuaia kan la tháwk ve ṭek ṭek chhung hi chuan thiamna tuifawn (technology wave), hnam ziarang nunphung tuifawn (Culture wave) leh a dang te hian kil hrang hrang aṭangin min tuam hlup hlup reng dawn. Min chim buai tuma an lo inhlap ri buan buan a nih pawhin, tuifawn hnuaia awm lova fing leh remhre taka tuifawn chunga invawrhchhuak thei tura Mizo thisen hi a chak a, a fir tak lehzual a ngai.
Nakin lawka ṭhalai ni mai tur tleirawlte dinhmun a him lem lo va, tuna ṭhalai tam takte intlansiakna a dik tawh lo bawk. Nu leh pate thawhchhuah hmanga kan inbel a nih pawhin mahni hnam hmusit a, hnam dang ngaihsan uchuakna rilru hi a zung chawpa phoro ngai em em chu a ni.
'Ka tum nge ruh sa ruh' ti thei hnam kan ni a, tuifawn chungah hian awm khauh takin kan ding thei tih hi lei ben ṭhelh theih loh an sawi ang maia chiang taka ring nghet tlat ka ni.
- Robert Zoliana