Written by
Commissioner Lalkiamlova

Politician-te leh moral reform

Tlem lai khan nu pakhat cancer natna hlauhawm tak mai veitu hian lehkha bu 'Hring Nun Ka Buan' tih hi a ziak a. Lo en hmasa tura min ngen angin ka lo ensak ve a, ka rilru hneh tak takte bakah hringnun atana zirlai tam tak ka zir chhuak a, lawmawm ka ti hle a ni. Chung zinga pakhat chu a natna avanga a chanchin ngaihvena zawttuten an zawh dan chungchang a ni.

Mi ṭhenkhat chuan eng nge i an? min han ti a, ‘hei ka ṭha khawp mai, kan tih hian an hmel aṭangin an beisei loh zawngin ka chhang a ni tih ka hmu thei a. An beisei zawk tak chu, ‘a hei ka ṭha lo, ka hniam tual tual mai, tih lam zawk ni mahin ka hre ṭhin a ti. Ni e, mi tam tak mi chhiat tawh chungah an dam sawtna lam aia an chhe lehzual lam chanchin hriat chak leh thehdarh hmanhmawh em em mai te kan ni a. Thil ṭha lam chanchin aiin a chhe lam chanchin hre hmasa nih chak, social media-a post hmasa nih chak em em mai te kan ni hlawm a nih hi.

Sam 137-ah Israel fate chu an sualna avanga Babulon-in sala a hruai chungchang kan chhiar a. Mizoram khaw ṭhenkhat sipaiin thinur thut vanga an khawm, tuk khat thila kohkhawm rum rum a, thawmhnaw ken pawh phal lova khaw dang daiha an hruai khawm chuk chuk ang kha chu a ni lo niin a lang. Kal ve duh lo inhawrkhawm te pawh awmin, a rukin chung mite chuan Aigupta lam an pan daih a, Jeremia pawh an hruai lui ngheh nghe a ni tih kan hmu. (Jeremiah 43:1-7). Heng hun chhung hian Edomho (Esauva thlahte) chu Judate chhiatna chungah an lo hlim em em mai niin a lang bawk a. Diriam em emin Jerusalem kha a lungphum nen lam khan tihchimsak vek rawh u, tihchimsak vek rawh u tiin an lo au khum ṭhin a ni awm e.

Judate chu heng mi, anmahni diriam em emtute chungah hian an thinur hle a, chuvangin Lalpa an auhna hlaah pawh Aw Lalpa Jerusalem ni chu Edoma thlahte chungah hian a chhe lamin hre reng ang che a lungphum lam pawhin tichim rawh u, tichim rawh u titute kha an ti a ni. Anmahni diriamtute chu hrem ve ngei ngei turin an van Pathian an au a ni.

Mi chhiatna chunga lawm ṭhin Edomho (Esauva thlah) te chu vawiinah hian, rinthu mai lo chuan, tute hi nge an nih pawh hriat a ni ta lo. Lalpan a hrem ve ta ngei niin a lang. Kristian te, a bikin kan politiciante hian heng aṭang hian zirlai an zir a pawimawh hle mai. Mahni party sawrkar loh laia ram chhunga chhiatna thleng te chunga dinchan tumna rilru, party politics thila hlawkna lo neih tumna te, sawrkar tihmualpho tumna rilru te hi sim daih chi a ni. Mipuite hian kan rama rorel tawh party zawng zawng te rorel chhunga chhiatna thleng te kha kan hai reng reng lo.

Mahni party sawrkar loh laia chhiatna thleng hre chaka beng tun reng mai, ṭha lam thil thlenga lawmpuina ṭawngkam khat pawh chhak chhuak lo, darkar khat chhung leka chhiatna thlenna hmun thleng zat zat te hian kan tuarpui a ni an ti mai thei. Mahse a hnua an thu chhuah aṭangin an thlen hma chhan chiang takin a lang leh si thin. Mi mal chunga chhiatna thleng chunga hamthatna lak tum politician ho phei hi chu a tenin an tenawm ka ti. Tuarna hnemtu aiin tipungtu mai an ni a, phurrit tizangtu aiin tirit zualtu mai an ni. Chutiang mite chu Joba chuan ‘doctor hlu lo’ a vuah.

Joba chuan amah hawtute chunga lawm a nih a, thil ṭha lovin a tlakbuak laia lo lawm hlut ṭhin a nih chuan a chungah thil ṭha lo lehzual thlen a pawiti lo tih a sawi (Joba 31:29). Lalpan Amon hnam a hremna chhan chu Israel ram chhiatna chungah a kut a ben a, a ke a per a, an rilru zawng zawnga an chhiatna chunga an lawm vang a ni (Ezekiela 25:6). Zawlnei Obadia chuan kan hmelmate chhiatna ni thleng tur lo chang lo turin min hrilh a. A lo thleng a nih pawh a lo lawm lo tur te, lo tawngkhum lo tur tein min ti bawk, chutianga ti kan nih chuan kan tih tawh ang bawka kan chungah tih a nih ve ngei tur thu min hrilh a ni (Obadia 1:12-15).

Mizoram politician te hi politics platform-a Pathian thu te sawi ve hluam hluam turin mipuite hian kan beisei lo. Kristian an nih avanga an tih apiang dik leh fel, rinawm taka ti tur leh an ṭawngkam chhuakah pawh an kristianna lanchhuahtir turin kan beisei mai a ni. Kan ram tlukchhiatna chungthua mawh zawng zawng kan phurhtir vek erawhchu a dik hauh lovang a. Amaherawchu, sawrkarna leh thuneihna neitu leh kengkhawhtu an nih tlat avangin chhiatna tam takah hian puhmawh loh theih an ni lo.

Kan ram hruaitu luten dikna leh rinawmna tel lova, mahni chhungte leh party mi leh sa te hamṭhatna tur ringawta ram rorelna leh an thuneihna an kalpui hian chhiatna a thlen ṭhin a ni. Party dinchanna tur leh inthlana tlin leh theihna tur ringawta thuneihna hmangtu politician-te chuan he kan ram, kristian ram ti hiala kan chhal an hruaina tur rilru leh thinlung hi van lam hawia an her rem a ṭul khawp mai.

- Commissioner Lalkiamlova