Written by
M.C. Lalrinthanga

MIZORAM CHIEF MINISTER 3-TE Zu chungchang-ah

Mizoram mipuiin hetiang êm êma nasaa zu kan buaipui ta leh, political party-te leh Kohhran-te’n kan buaipui ta hi state kan nih hnu aṭangin a ni ber âwm e. State kan nih hnuah CM pathum pute: Laldenga, Lalthanhawla, Zoramthanga kan nei a. Zu chungchanga an ngaihdan, duh dan leh hma lak dan tawi têin i thlir kir teh ang.

1. Laldenga: Pu Laldenga kha ram hruaitu ropui tak takte ang bawkin, a hmun leh hunah chuan zu a in ve mai ṭhin. Chief Minister a nih hnua zu zawrh a tum thu Zoram mipui hriat tura hma a lak ṭan mêk khan, Mizoram Kohhran Hruaitu Committee (MKHC)-in a office-ah hmuin, zu zuar lo tura thurâwn an pek khân Pu Laldenga chuan “Nangni MKHC thurâwn kan la dawn a nih chuan, Mizoram hi India constitution chhûnga awm a nih avang leh sakhaw intluktlânna ram a nih bawk avangin Mizorama sakhaw dang awm Hindu, Mosolman-te pawh kan râwn a ngai ang. Nangni thlarau lam rawngbawltute chuan ṭha takin rawngbawl ula, keini pawhin ram rorêlna a ṭha thei ang berin ram kaihhruai chu kan hna a ni, sakhaw mal duh dan leh ngaihdan chauh kan la bik thei lo ang” ti ang deuhvin thu a lo thlah a ni.

Amaherawhchu, Pu Laldenga khân thla sawm leh pariat (18) chauh ro a rêl hman tihin a sorkar a tlu. Term khat tal ro rêl hman sela chuan Pu Laldenga’n zu chungchangah Zoram mipui min kaihhruai dân a ṭhat leh ṭhat loh kan bûk tawn thei ang. Chiang taka kan sawi theih erawh chu Pu Laldenga kha hruaitu ropui tak, sâp-in “Born Leader” an tih ang a ni. Kohhran hruaitute a dawr dan aṭang pawh khan, a tum ang leh ruahman ang ngeiin ro han rêl hman sela chuan zu zuar sorkar leh zu khap sorkar kan neih ang teh nuaih hi chu a nih a rinawm lo.

Zu zawrh a tum avanga Vanapa Hall-a sorkar hnathawk lian zawng zawng leh a minister leh MLA-te hmaa zu a hrilhfiah dan leh zu zawrh ṭhat leh ṭhat loh dân, a sawi fiah anga sawifiah thiam an awm ka hre lo.

2. Lalthanhawla: Pu Lalthanhawla hi amaha insawi dan takin, a tleirawl têt atanga nu leh pa-te pawisa ru chung pawha zu in a ni. Mi hrisel tak a ni a, a damlo a nih ngawt loh chuan ni khat pawh zu in lovin vawiin thlengin a awm ngai lo. Zu a rui ngai lova, zu-in a ti buai bawk lo, zu in mite tân entawn tlak a tling.

Chutiang mi ni mahsela, kum sawm leh panga (15) zet Chief Minister a nih chhûng khân Kohhran duh dânin zu a zuar lova, mahse zu a ṭan êm êm tho avang leh zu zawrh chu chhiah tam tak lakna a nih dâwn avang leh chak tâwka a inhriat tawh avangin Kohhran thurâwn pawh ngai pawimawh duh tawh lovin zu a zuar a. A sorkarin dân mumal tak siam a, a zuartu leh a lei theitu turte thlengin fel takin ruahmanna siam mah sela, dik taka dan ken kawh a nih loh avangin a duh duh leh duh zât zât lei theih a ni ta mai mai a. A sorkarah eiruk a nasat bawk êm avangin 2018 inthlanpuiah chuan Pu Hawla leh a party candidate-te chu Zoram mipuiin an hnawl ta a.

Ram leh hnam ngaihtuahna tak tak nei lova Lal-na leh thuneihna chauh um a, politics khêl a nih avangin Chief Minister kum sawm leh panga (15) a nih chhûngin Kohhran duh dâna zu khap mai mai kha a lo ni a. Huaisen taka zu a zawrh hnuah 2018 inthlannaa a tlin zawh loh hnu hian, zu a zawrh avanga tling ta lovah inngaiin, tlin leh a duh vang hrim hrim ni âwm takin “2023 inthlanah chuan Kohhran leh NGO-te duh dan ang ngeiin kan sorkar leh a nih phawt chuan, zu kan zuar tawh lovang” a ti leh ta mai a. Zu an zawrh lai khân “Kohhran ṭawngṭai chhânna chu zu zawrh a ni” tia a thusawite assembly house-a a cabinet minister-te leh Congress MLA te’n zu zawrh a ṭhatzia an sawi dan zawng zawngte kha ngaihtuah lêtin, vawiina Congress hruaitute thusawi leh chet vêl dan hi chu mipui bum tumna mai mai a ni a tih loh theih loh. Pu Lalthanhawla hi chuan, eng ang pawhin mipui hi 'dawi at' tum leh mahsela, a hun a liam ta si.

3. Zoramthanga : Pu Zoramthanga hi a naupan têt atanga zu in lo mai ni lovin, ruih theih thil reng renga inhnamhnawih lo a ni. Kum sawm (10) Chief Minister a nih hnua inthlanpui 2008-ah a party leh amah ngei pawh an tling zo ta lova. Kum 2018 inthlan dâwn khân, sorkarna an chang leh a nih phawt chuan “Congress sorkar-in zu an zawrh mêk hi, kan ti tâwp nghal ang,” tiin M.N.F thutiam pawimawh tak pakhat a ni nghe nghe a. Hei vang hian mi tam tak chuan MNF party hian a sorkar phah niin an ngai a, an intiam ang ngeiin MNF sorkar thar hna hmasa ber pawh zu zawrh tih tâwp a ni.

Kum thum (3) chuang an sorkar chhûng hian “Congress sorkar laia ualâu taka zu an zawrh ang mai khân a duh tân zu lei theihin a awm a, a to uchuak mai a ni,” tiin mi tam tak chuan an sawi. Pu Hawla zu zuar sorkar leh Pu Rama zu khap sorkar hi sêltu leh faktu tu nge tam zâwk ang tih Zoram mipuiah vote la ta ila, tu nge vote hmu tam zâwk ang le?

Vote hmuh tam loh leh tlin loh hlauh vang maia “Zu kan zuar ang” emaw “Zu kan zuar lovang” tia mipui hneh tum lovin, kan zuar emaw zuar lo emaw dân huai takin lek kawh ngam ila, zu zawrh a ṭhat leh ṭhat loh chu mi mâwl ber pawhin kan hre thei ang. Pu Laldenga’n Kohhran hruaitute hnenah, “Nangni chu thlarau lam rawngbawl tur in ni a, keini erawh ram rawngbawl tur kan ni,” tia thu dik tak a sawi ngam ang khân, thu kan tih tlûkna lam lam huai takin keng kawh ngam ila Kohhran emaw NGO emaw sorkarah inrawlh phêt an tum lovang.

India rama CM ropui ber Kejriwal-a’n zu a zuar a, zu dawr pawh sang tam tak awmin, chhiah pawh Vbc sing tam tak a la lût a, dân huai taka a lek kawh ngam avangin zu a zawrh chungchangah sawisêlna vawiin thlengin a la tawk lo.

Pu Laldenga’n zu a zawrh tum chung changah khân Kohhran hruaitute hnêna a sawi ang khân, tuna sorkar chelhtute pawh hian Kohhran leh YMA-te mitmei veng miah lovin Hnahlân-a grape siamna khaihlak mêk hi, kut hnathawktute ṭhatna tur leh beisei ang ngeiin tihpuitlinsak ngam sela tih hi MNF sorkar ka chah ve duh a ni. Kohhran hruaitute, YMA leh politician inti zawng zawngte pawhin Vanapa hall-a Pu Laldenga’n zu chungchang a sawi kha, ngun taka chhiarin Kohhran-te pawh hian Sunday School-ah emaw Nilai thupuiah emaw, vawi khat na nâ na chu hmang hmang ta sela Mizoram hian hma a sawn phah mahna.

- M.C. Lalrinthanga