MIZO HMEICHHIA TE HI - Ramchhana Hmar Phuaibuang

Mipa mah ni ila tun ṭum chu kan Mizo hmeichhiate hi rel hrep ka duh a, a mipa thu cheuh lo pawh in ti maithei e; mahse, kan hmuh dan, an awm dante hi kan sawi ve fo a ngaihna chente pawh a awm niin ka hria a. Chu vangin kan Mizo nulate chanchin sawi pawh zak tak chunga zah loh theihna sawmkhawma sawi ve hrim hrim chak ka ni. An pawi sawite ka nei ang em tihte pawh ka ngaihtuah nasain, a pawi a nih tak leh min lo zawng chhuakin min lo hau hrep mai se la, chu'ng zawng zawng chu tawrh ka huam a ni.

Awle, kum 2021 kha thlir kir lawk ang, a ṭha zawng, a hlimawm zawngte pawhin kha hrileng karah khan hun kan hmangin ni thar kan hmachhawn a nih kha. Hmun kan heh loh nan chipchiar takin sawi tum lo mai ila, a hmasa bera ka sawi duh chu ka nula Champhai Ruantlang nula, a lan dana nula fel hmel tak, zaidam hmel em em zirlai chauh la ni si, chutah pawh chhungte chawm la ngai te pawh a ni maithei, hei erawh ka hrechiang bik lo. Kha nula Ruantlang nula zet kha chu a chanchin inla hre ve emaw, nula chhuanawm a va ni chiang tehreng em, nikum april thla laihawl vela Covid-19 avanga Zoram mipuiin kan hriat, hri vei pitar kum 93 mi a hriat ngai pawh ni lo enkawl tura ZMC lama nunna thapa va inpe, CT Ramnunmawii kha ka chhuangin ka va ngaisang tak em. A chanchin kan sawi phak leh kan rel phak a ni em pawh ka hre lo nain, ka sawi chakna a rei tawh em mai. Zah tak chungin ka rel a nih ber mai chu.

Zohnahthlak mipuiin pi inṭawm kan neih awmchhun pawh ti ila a sual tam awm lo ve. Kha Vairengte nu Pi Lalrimawii zet kha a va namai lo tak em! Ramriah ṭhenawm state nen kan buai a. Silai a puak a, nunna hlu takte pawh chán an awm a nih kha, khati laia kan star, kan idol leh icon te pawh a nimai thei, a hmel aṭanga a kum tur awm ang pawh kan hriatthiam theih mai; pi rual ni tawh zam miah lo va, silai puak kara a khawsak dan leh Vaiho a ngamzia kha aw. Mizo nu chhuanawmte zingah hian ka va chhiar tel chiang em, a huaisenna, ram leh hnam tana a inpekna kha tangka sum hian a lei zo thei ang em aw ka ti ṭhin. Chawimawina nopui hi a va phu chiang em. A hmel enin a tlawmnaa tih zawng zawng a nei nain, nu chu sawi loh pa tam takin kan tluk dèr lo.

Hun a liam a, khawvel mipui mit fukna, infiamna khawmpui lian Tokyo Olympic games 2020, 23 July - 8 August khan neih a ni a, India-in infiammi a tirhte zingah Kolasib College Veng nula Lalremsiami Hmar a tel ve a nih kha. A hun lai kha han ngaihtuahte u, Hockey ngaina lo pawhin India hmeichhe team inkhel kha chu kan en nasa a nih kha ti rawh u. Mizo nula kum 20 mi lek kha, kan khawhar in kalpui ṭhin, Krismas lenkhawm nuam ti ve ṭhin, tui kang nghak ṭhinte ṭhenawm nu kha kan va ngaisang tak em. Kan ṭan luatah TV aṭang chuan a ni aiin kan thiam zawk hial ṭhin a nih kha. A hun laia Mizo mipuiin kan like, kan comment nasat mihring kha an awm kher lo vang Mizo nula ngat a nihna kha nula zawng zawng tan pawh a nuam a nih kha ti rawh u. Chu mai a ni hleinem Mizo tlangval lo nih pawh kha hrehawm lo tak chu a ni. Mi fate chhuanawmzia hi a mak zozai a ni. Heng thil liam tawhte hi sawi zui tlak niin ka ngai a, tunah pawh hian kan zep tel hram a ni e.

Ekhai, kan sawi thui mai dawn, kum 2022 tal chuang kai ang, Mizo nula rel tur hi an lo tam mang e. Kum 2022 kumthar kan chuang kai a, sawrkar hnathawk transfer tawh a, thawm na ber pawl Maria CT Zuali, Champhai DC transfer a nih chungchang leh a hnathawh dan boruak chuan ram pum min fan chhuak a, sawrkar hnathawkah pawh district pakhata thuneitu sang bera ngaih a hnathawh avanga amah sawn chhuah duh leh a lam ṭang; amah thlawptu kan kat nuk a, hei pawh hi Mizo nula tho chu niin an thawm hi a va nak tak em. Hmeichhe awmnem zawk kan tih fote lo rorumzia hi a ropui tlawt a ni. Kan Mizo nulate hian an thlen chinah chuan a ṭha zawngin thawm na tak an chhuah a. Bengngawngte hriat phak hial pawh a ni ta ve ang.

Kum 2022 Ramtuk thla kan chuangkaia kan ram Mizoram ngei chu hrilengin min chenchilh nasa hle mai, thingtlang khaw ṭhenkhatah total lockdown, restricted area kan ti a, Aizawlah ngat phei chuan veng tam zawk red zone tiin kan puan dum dum laiin kan eizawnna leh kan hnathawh ṭhulh a thiang si lo va. Zirna sikula zirtu leh zirtirtute pawhin an naupang board exam mai turte an theih ang angin zirtirna an neihpui a, hei pawh dan pangngaia neih mai a awl tawh khawp mai. Chutih rualin hri veite hnena zirtirna pek erawh dan pangngai a la ni thei lo. Hriin min chenchilh rei tawh viau a, hetianga hri veite hnena zirtirna pek hi a lo awm tawh maithei bawk, engkim erawh kan hre bik lo va, kan hmu bik hek lo. Mahse, hei erawh kan hmuh chhun leh kan hriat chhunte pawh a la ni maithei e. Republic Venga Presbyterian English School zirtirtu Nikita Lalremruati chuan an zirlai covid-19 positive board exam mai turte hnenah zirtirna pein a theihtawp a chhuah mek chu a ni si a. Hei ngei hi ropui chu a ni dawn lawm ni? Hei hi a lawm zirtirtute ni (Teachers day) a pangpar ṭhin awrh tur leh awrh tir tlak chu a va chhuanawm si em. Kan Mizo hmeichhia te an chhuanawmin fak an phu ṭhin mange. Mizo tlangval hian ka ngaisangin ka va chhuang tak che u em, hei hi zo nun zemawi an tih zinga tel. Hmun lum chang Mizo te min ti Mizo tu zo zepui chuai lo tura kan duh chu a ni lawm niṭ Mi chhuanawm leh rel zui tlak mi fakawm tam tak pawh an awm ngei ang mah se heti hian duhtawk ila thlang sappui lannu kan ngai bik lo, kan neihah hian kan lung a awi ngei mai. Mizo nula te hmalam pan zel turin duhsakna ka hlan e.

- Ramchhana Hmar, Phuaibuang