KAMRULA TRIBAL CERTIFICATE NEIH CHUNGCHANG HI ENGTIN ZEL NGE?
Tunlai hian Bagha vai pakhat, Vairengtea vur zuara lo kal ve fo tawh ṭhin, tuna Mizoram hmun hrang hranga hna lian tak tak, cheng Vaibelchhe 300 man vel dâwn thawk mektu nia sawi, Kamrula (Kamlova Chhangte) avangin hnam dang, tribal ni loten Tribal Certificate an lo nei ve ngawt chuan buaipui a hlawh takzet a. Hetianga ram pum anga kan vei leh kan ṭhanharh hi thil lawmawm tak a ni reng a ni. Tin, hetiang hi a thlen nawn fo tawh lohna turin he tribal certificate dik lo a neih theih nana hma lo latu, VC/LC te leh sorkar official zawng zawngte hi hrem ngai chu Dan anga hremna pêk leh Certificate diklo cancel hi sorkar tih ngei tur a ni.
Tribal Certificate lem hi engti anga lo insiam nge?
Tribal Certificate dil tur hian Mizoram ah voter ID an nei tûr niin, hei bakah hian a pawimawh ber an veng/khua VCP LCP te hnên aṭangin Tribal an ni tih hriatpuina lehkha an nei tur a ni a. Hetiang hnam dang, tribal ni miah loten Tribal Certificate an lo neih theih nân hian a bul ber chu tribal an ni tih hriatpuina form awmin, hei hi lachhuakin an chenna veng/khua Village council President/Local Council President ten tribal an ni tih hriatpuina lehkhaah hian lo ziahsakin, VCP/LCP hming leh seal an lo chhutsak a. He an hriatpuina lehkha an ziahsak hmang hian DC office lamah Tribal Certificate hi an dil leh ta ṭhin a. Tribal a ni tichiang tura VCP/LCP ten an hriatpuina lehkha leh an document hrang hrangte chu a dik ngei em tih en dik leh niin, hei hi Addl.DC/DC ten an lo pawmpui chuan Tribal Certificate hi pêkchhuah anni ta ṭhin a ni. A dil dan hi chu tunlaiah chuan, khaw tam taka awm mek, Common Service Centre (CSC) kal tlang pawhin document neih ngaite nei vêkin, DC office ah online pawhin a dil theih tawh nia thu dawn a ni. Tribal Certificate nei tura pawimawh ber lai chu amah hrechiang ber tura ngaih, VCP/LCP ten tribal ni miah lo Kamrula (Kamlova Chhangte) te ang chi, hnam dang a ni tih hriat reng rengte tribal a ni tih hriatpuina an lo pe ṭhin hi a ni. Hei bakah hian sorkar thuneitu (official), a diltu nihna dik tak hrechiang lote bum theihna tura an document (voter ID etc) pawimawha Mizo hming leh nihna an lo nei ve ngawt maite hi a kaikuang chu niin a hriat a ni.
Tribal ni loten Tribal Certificate an neih duh chhan
Tribal ni lo, hnam dangten Tribal Certificate neih an duh chhan hi tam tak awm, chung zingah chuan a pawimawhzual deuh deuh han tarlang ila. Tribal an lo nih chuan keini Tribal (Mizo) ten India ram sorkar hnuaia hamṭhatna chi hrang hrang leh Tribal te hlâwkna chi hrang hrang Tribal Scholarship dil kawngah te, Revenue department aṭanga In hmun lo ram (LSC) neih theih nan te, Technical course hrang hranga tribal quota te an nei/hmang thei dâwn a. Tin, Kamrula case a thleng mek, Contractor registration tih nan te, income tax awl nante hman theih niin hei bakah an fate/an thlahten tribal te hamṭhatna hrang hrang an nei chhunzawm thei tawh dâwn a ni. Hetiang kan han sawi hrang hrangte avâng hian tribal ni miah lo tam takte chuan tribal nih duhin Tribal Certificate hi an lo dilin an lo nei tawh ṭhin niin a hriat a ni.
Heng Certificate lem hi tu hmalakna tur nge?
Mizoram sorkar hian heng tribal ni lo, tribal certificate neite cancel tur hian Dan tlawhchhan fel tak a nei a. "The Mizoram Scheduled Tribe and Scheduled Castes (regulation of insuance and verification) Community Certificates Act 2014 (Act no 5 of 2014)" hmangin hêng Certificate dik lo neite hi a cancel sak thei a. He dân hi kum 1994 a Supreme Court a Kumari Madhuri Patil leh Additional Commissioner te inkhinna aṭanga lo piang kha a ni a. India rama Dan hmanga rorêlna sang, Supreme Court chuan India rama state zawng zawngte chu hemi kawngah hian Dân siam ṭheuh turin a ti a, Supreme Court chuan State tinten an din, State Scrutiny Committee on Community Certificate chu High Court-ah chauh appeal theih a ni tiin dân a siam nghal a ni. Hemi zul zui hian August ni 1, 2014 khan Mizoram Chief Secretary pawhin hriattirna a tichhuak a, hman zui a ni ve ta a ni. He dân hi DC Office atanga Tribal Certificate pek chhuah, dân anga lo endik a, a ṭul angte lo bawhzui a, lo pawmpuina dân a ni a. Home Department hnuaia, "State Scrutiny Committee on Community Certificate" chuan he dân tlawhchhan hian Tribal Certificate neite hi uluk taka an lo zirchian hnuah a dik lo chu a hnawl a, a dika a pawm chu a dam hun chhung bithliah neiin pawmpuina an lo pe ṭhin a ni.
Kamrula Tribal Certificate engtin zêl nge ni dâwn?
Kan hriat ṭheuh angin tribal ni lo, Bagha vai, Kamrula'n tribal certificate a lo nei ve ngawt chungchangah hian Mizo Student Union (MSU) te chuan hma la mekin Kamrula zawn beihpui an thlâk mek a. Hei hi Dan ang taka thil tih dan tur chu ni miah lo mah se, Dan ang taka hma la tur sorkar lamin thla thum dâwn hnuah pawh hma a la lâk loh avangin an thiam dan leh thuchhuah an lo neih tawh angin hma an la niin a hriat a ni. Kan hriat ṭheuh angin MSU te hian nikum November ni 23 khan Aizawl DC hnênah Dan lova siam, Kamlova Chhangte S/o Thangchhuana Tribal Certificate hi cancel-sak tura ngenna ziakin an lo thehlut tawh a.
Anni bakah hian Kamlova Chhangte chungchangah hian, nikum November ni 25, 2021 khan Huna Kawlvawm chuan, State Scrutiny Committee on Community Certificate-ah complain a lo thehlut tawh bawk a ni. Hetiang hian thla 3 dawn ral hnuah pawh sorkar lam aṭang hmalakna mumal tak hriat tur a la awm lo hi a pawi takzet a ni. A tira kan sawi tawh ang khân he Certificate dik lo siam chungchangah hian VC/LC te bakah sorkar official te hi thu zawhfiah a, hrem ngaite hremin he Certificate lem hi cancel a hun tawh takzet niin a hriat a.
Kan ṭhianpa Nunṭawma (Zonet) chuan hetiang case ah hian Mizoramah hnam dang mi 2 ten tribal certificate, dik lova an lo neih chu cancel-sak an nih tawh thu a sawi bawk a. Anni pahnihte pawh cancel-sak a nih chuan tuna Kamrula - Kamlova Chhangte te lo ni ta, tun sorkar hnuaia contract cheng Vaibelchhe tam tak man thawk mektu hi a tribal certificate hi an cancel-sak dâwn em tih hi Zoram mipuiten kan thlir mêk a ni.
- Engkima Colney Editor, Rengkhawpui news (Vairengte)